Yerel mahkemelerin (Asliye Ceza veya Ağır Ceza Mahkemesi) verdiği her karar her zaman hukuka uygun ve adil olmayabilir. Hakimler de insan faktörüyle hatalı değerlendirmeler yapabilir, delilleri yanlış yorumlayabilir veya eksik incelemeyle ceza tayin edebilir. İşte bu durumlarda devreye giren üst mahkeme kontrollerine “Kanun Yolları” (İstinaf ve Temyiz) denir. Peki, yerel mahkemenin verdiği cezaya karşı nereye, nasıl ve hangi süre içinde başvurulmalıdır?

İlk Derece Mahkemesinden Sonraki İlk Durak: İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi)

Asliye veya Ağır Ceza Mahkemesi kararı açıkladıktan sonra, bu kararın hem usul (prosedür) hem de esas (suçun gerçekten işlenip işlenmediği) yönünden yeniden incelenmesi için Bölge Adliye Mahkemesi’ne (BAM) başvurulur. Bu sürece istinaf denir.

• İstinaf Süresi: Kararın gerekçeli halinin size veya avukatınıza tebliğ edildiği (yazılı olarak ulaştığı) günden itibaren standart olarak 2 haftadır (14 gün).
• Süre Tutum Dilekçesi Nedir?: Duruşmada karar yüzünüze okunduğunda, gerekçeli kararın yazılması bazen 1 ayı bulabilir. Hak kaybı yaşamamak için duruşmadan hemen sonra mahkemeye sunulan kısa itiraz dilekçesine “süre tutum dilekçesi” denir. Bu dilekçe, gerekçeli karar yazılana kadar hakkınızı dondurur. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra ise detaylı istinaf dilekçesi sunulur.

Son Çare: Temyiz (Yargıtay Aşaması)

İstinaf mahkemesinin verdiği her karar kesin değildir. İstinafın verdiği bazı ağır ceza kararlarına karşı, hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığının denetlenmesi amacıyla Ankara’daki Yargıtay’a başvurulur. Bu sürece temyiz denir.

• Temyiz Süresi: Temyiz başvuru süresi de istinafta olduğu gibi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (14 gün).
• Hangi Cezalar Temyiz Edilemez?: Beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf mahkemesinin verdiği “esastan ret” kararları kesindir; bu dosyalar Yargıtay’a (temyize) gidemez. Beş yıldan fazla hapis cezaları ise temyiz yoluna açıktır.

Kritik İlke: Aleyhe Değiştirme Yasağı (Reformatio in Pejus): Eğer mahkemenin verdiği cezaya karşı sadece sanık veya sanık avukatı itiraz etmişse, üst mahkeme (İstinaf veya Yargıtay) sanığa yerel mahkemenin verdiğinden daha ağır bir ceza veremez. Yani “İtiraz edersem cezam daha da artar mı?” korkusu, sadece sanığın başvurduğu dosyalarda yersizdir.

Üst Mahkeme Başvurularında Neden Uzman Bir Avukatla Çalışmalısınız?

İstinaf ve Yargıtay aşamaları, tamamen dosya üzerinden yürüyen ve kelimelerin, hukuki terimlerin, Yargıtay içtihatlarının (örnek kararlarının) yarıştığı son derece teknik evrelerdir. Sıradan, internetten kopyalanmış dilekçelerle yapılan başvurular üst mahkemeler tarafından genellikle “gerekçesiz” bulunarak doğrudan reddedilir. Haksız yere aldığınız bir mahkumiyet kararını bozmak, beraat etmek veya ceza indirimlerinden eksiksiz yararlanmak için istinaf ve temyiz dilekçelerinizi ceza hukuku uzmanı avukatlarımıza emanet edebilirsiniz.