Bakırköy / İstanbul · Hafta içi 09:00 – 18:00
0 531 993 34 33iletisim@avmetecelik.com
Mete ÇelikHukuk Bürosu
Ceza Hukuku · Bilgilendirme yazısı

İstinaf ve Temyiz Süreci Nasıl İşler? Süreler ve Sınırlar

Av. Mete ÇelikAv. Mete Çelikİstanbul Barosu · 8 dk okuma
Yayınlanma: Son güncelleme:
Kısa cevap

Ceza davalarında istinaf ve temyiz, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (CMK m.273, 291); hukukta da kural 2 haftadır (HMK m.345, 361). 15.000 TL’yi geçmeyen adli para cezalarında istinaf yasağı, hapisten çevrilen cezaları kapsamaz (CMK m.272/3-a). Beş yıl ve altı hapis için esastan ret kural olarak temyize kapalıdır; CMK m.286/3 suçları ve diğer istisnalar saklıdır. Hukukta kanun yolu parasal sınırında davanın açıldığı tarih esas alınır (HMK Ek m.1/2).

İçindekiler · 14 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
  • Ceza davasında istinaf: Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta (CMK m.273).
  • Ceza davasında temyiz: 2 hafta (CMK m.291).
  • Hukuk davası: İstinaf ve temyiz kural olarak 2 hafta (HMK m.345, m.361).
  • 15.000 TL'yi geçmeyen adli para cezası: Hapisten çevrilenler hariç istinafa kapalıdır (CMK m.272/3-a).
  • 5 yıl ve altı hapiste istinafın esastan reddi: Kural olarak temyiz edilemez; CMK m.286/3 kapsamındaki suçlar ve diğer kanuni istisnalar ayrıca kontrol edilir.
  • Adli tatil: Ceza davasında süre 3 gün uzar (CMK m.331/4).
İstinaf ve Temyiz Süreci Nasıl İşler? Süreler ve Sınırlar

İlk derece mahkemesinden aldığınız bir hüküm hakkınızda ya da karşı taraf hakkında verildiğinde, bu kararın kesin olup olmadığı ve hangi üst mahkemeye taşınabileceği çoğu zaman net değildir. Hem ceza hem hukuk (özel hukuk) yargılamasında istinaf ve temyiz, birbirinden farklı süre, koşul ve kapsam kurallarına tabidir. Bu yazıda istinaf başvurusunun nasıl yapıldığını, hangi kararların kesin olduğunu, hukuk davalarında sürelerin nasıl işlediğini ve temyiz yolunun hangi hâllerde açık kaldığını güncel bir Yargıtay kararı eşliğinde açıklıyoruz.

İstinaf Başvurusu Nasıl Yapılır? (CMK m. 273)

Ceza hukuku dosyalarının büyük bölümünde ilk derece mahkemesi kararından sonra bu soru gündeme gelir. Ceza yargılamasında istinaf istemi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, hükmü veren mahkemeye veya başka bir ceza mahkemesine dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır.

CMK m. 273 uyarınca istinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Başvurunun hükmü veren mahkemeye dilekçeyle verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması mümkündür; bu nedenle yalnızca duruşmada açıklanan kısa karar üzerinden süre hesabı yapılmamalıdır.

Sürenin son günü 20 Temmuz - 31 Ağustos arasındaki adli tatile denk geliyorsa, dosyanın adli tatilde görülen iş ve davalardan olup olmamasına göre süre uzayabilir. Hangi dosyalarda uzamanın devreye girdiğini ve hukuk, ceza ile idari yargıdaki farklı uzama sürelerini adli tatil 2026 ve sürelerin uzaması başlıklı yazımızda kanun metinleri ve Yargıtay kararlarıyla açıkladık.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 09.04.2026 tarihli kararında, istinaf hakkı bakımından başvuranın sıfatı ile kanun yolunun türünün ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini göstermiştir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 2023/26674 E., 2026/6497 K. Bu yüzden süre, tebligat ve başvuru hakkı birlikte kontrol edilmeden dosyanın kanun yolu aşaması hakkında kesin bir sonuca varılamaz.

İstanbul'da ilk derece kararlarının istinaf incelemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde yapılır; kanun yolları ve sürelerin ceza dosyalarındaki karşılığı için İstanbul ceza avukatı sayfamız incelenebilir.

Hangi Kararlara Karşı İstinaf Yolu Kapalıdır? (CMK m. 272/3)

Her hükme karşı istinafa gidilemez. Kanun üç istisna sayar:

  • Hapisten çevrilenler hariç, 15.000 TL'yi geçmeyen adli para cezası mahkûmiyetleri,

  • Üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat kararları,

  • Kanunda açıkça kesin olduğu belirtilen kararlar.

Ayrıca 15 yıl ve üzeri hapis cezalarını içeren hükümler istinaf yoluna gerek kalmadan bölge adliye mahkemesince resen incelenir (m. 272/1). Bakırköy ve çevresinde yürütülen ceza dosyalarında bu süreçlerin takibi önem taşımaktadır.

İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?

Özellik

İstinaf

Temyiz

Başvuru Süresi

2 hafta

2 hafta

İnceleyen Merci

Bölge Adliye Mahkemesi (BAM)

Yargıtay

İnceleme Kapsamı

Maddi ve hukuki mesele

Sadece hukuka uygunluk

Duruşma

Gerekirse açılabilir

Kural olarak dosya üzerinden

İstinaf Süreci Adım Adım Nasıl İşler?

Yargıtay'ın yakın tarihli, sürecin işleyişini ayrıntılı biçimde özetleyen bir kararında şu aşamalar tarif edilmektedir (Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 18.11.2025, 2022/22008 E., 2025/26331 K.):

  1. İlk derece mahkemesinin ön incelemesi: Başvurunun süresinde, hükmün istinafa açık nitelikte ve başvuranın buna yetkili olup olmadığı üç koşul (CMK m. 276) üzerinden denetlenir.

  2. Ret hâlinde itiraz: İlk derece mahkemesi başvuruyu reddederse, ilgililer 2 hafta içinde bölge adliye mahkemesinden bu ret kararı hakkında karar verilmesini isteyebilir (m. 276/2); bu karar kesindir.

  3. Bölge adliye mahkemesinin ön incelemesi: Dosya BAM'a ulaştığında aynı üç koşul (süre, hükmün niteliği, başvuranın sıfatı) tekrar CMK m. 279 uyarınca incelenir.

  4. Esastan inceleme: Ön koşullar sağlanıyorsa CMK m. 280 uyarınca BAM ya istinafı esastan reddeder, ya hukuka aykırılığı düzelterek reddeder, ya hükmü bozar ya da duruşma açarak yeniden yargılama yapar.

Kararda vurgulanan kritik nokta şudur: "...sanık müdafiinin istinaf başvurusunu süresinden sonra yapması nedeniyle ilk derece mahkemesi tarafından CMK'nın 276/1 nci maddesi gereğince 'talebin reddine' karar verilmesi... gerektiği ve bu ret kararının da temyizi kabil olmadığı..." — yani süresi geçmiş bir istinaf başvurusunun BAM tarafından esastan incelenmesi dahi hukuka aykırıdır ve bozma nedenidir.

Temyiz Yolu Hangi Kararlara Açıktır? (CMK m. 286)

Kural, BAM'ın bozma dışındaki hükümlerinin temyiz edilebilmesidir; ancak kanun geniş bir istisna listesi sayar — özetle:

  • 5 yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin istinafın esastan reddi kararları (CMK m.286/3 kapsamındaki suçlar ve diğer kanuni istisnalar saklıdır),

  • 5 yılı artırmayan BAM kararları,

  • Adli para cezasını gerektiren suçlarda verilen her türlü BAM kararı,

  • Üst sınırı 2 yıla kadar hapis gerektiren suçlarda ilk kez BAM'ca verilen mahkûmiyetler (272/3 istisnası dışında kalanlar hariç).

Bu genel istisnalara rağmen kanun, hakaret (m. 125/3), Cumhurbaşkanına hakaret (m. 299), silahlı örgüt (m. 314) gibi belirli suçlar için temyiz yolunu her hâlükârda açık tutmuştur (CMK m. 286/3) — yani bu suçlarda ceza miktarı sınırları içinde kalsa dahi temyize gidilebilir.

Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgı, "her davanın Yargıtay'a gidebileceği" varsayımıdır. Oysa CMK m. 286/2'de sayılan geniş istisna listesi nedeniyle, özellikle 5 yıl ve altı hapis cezalarını veya adli para cezalarını içeren dosyaların büyük bölümünde BAM kararı kesindir ve temyiz yolu kapalıdır. Bu durum, istinaf aşamasının — temyiz aşamasının aksine — çoğu dosya için fiilen son hukuki mercii olduğu anlamına gelir; bu yüzden istinaf dilekçesinin özenle ve tüm hukuka aykırılık iddialarını kapsayacak şekilde hazırlanması kritik önem taşır.

İstinaf dilekçesi örneği nasıl hazırlanır?

Bir istinaf dilekçesi örneği yalnız biçim şablonu olarak kullanılmalıdır. Başvurunun hukuk veya ceza yargılamasına ait olması; süre başlangıcını, inceleme kapsamını ve kurulacak talep dilini etkiler. Dilekçede ilk derece mahkemesi, esas ve karar numarası, kararın tebliğ tarihi, itiraz edilen bölümler ve hukuka aykırılık nedenleri açık bir sırayla gösterilmelidir.

Başvuru yapılacak merci: Kararı veren ilk derece mahkemesi aracılığıyla ilgili Bölge Adliye Mahkemesine
Başvuran: [Taraf ve varsa vekil bilgileri]
Karar bilgisi: [Mahkeme, esas, karar ve karar tarihi]
Tebliğ tarihi: [Belgeye dayalı tarih]
İstinaf nedenleri: [Usul ve esas yönünden ayrı başlıklar]
Sonuç ve talep: [İstenen inceleme ve karar açıkça]

Kontrol noktası

Ceza yargılaması

Hukuk yargılaması

Süre ve başlangıç

Kararın niteliği ve tebliğ kaydı kontrol edilir

Kararın niteliği ve tebliğ kaydı kontrol edilir

Başvuru nedenleri

Delil, hukuki nitelendirme ve usul itirazları somutlaştırılır

Usul ve esas yönünden istinaf sebepleri ayrı kurulur

Talep

İstenen inceleme ve sonuç açıkça belirtilir

Kaldırma, yeniden inceleme veya diğer talep dosyaya göre kurulur

Ekler

Karar, tebligat ve dayanak belgeler

Karar, tebligat ve dayanak belgeler

İnternetteki bir şablon, somut kararın gerekçesi incelenmeden doldurulmamalıdır. Başvuru nedenleri genel ifadelerden ibaret bırakılmamalı; kararın hangi bölümüne, hangi belge veya hukuki gerekçeyle itiraz edildiği gösterilmelidir.

Hukuk davalarında istinaf ve temyiz süresi kaç gün? (HMK)

Yukarıdaki açıklamalar ceza yargılamasına ilişkindir. Boşanma, alacak, tazminat, iş, ticaret veya gayrimenkul gibi hukuk davalarında istinaf ve temyiz, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) tabidir ve bazı önemli farklar taşır:

  • İstinaf süresi: Kural olarak gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). İş mahkemesi kararları gibi bazı özel kanunlara tabi kararlarda süre farklılık gösterebileceğinden, kararın altındaki kanun yolu açıklaması esas alınmalıdır.

  • Temyiz süresi: Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren kural olarak iki haftadır (HMK m. 361).

  • Parasal kesinlik sınırları: Hukuk davalarında, dava konusunun değeri belirli bir tutarın altında kalan kararlar istinafa (HMK m. 341); bölge adliye mahkemesi kararlarından malvarlığına ilişkin olup belirli bir tutarı geçmeyenler ise temyize kapalıdır (HMK m. 362). Bu parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; bu nedenle bir kararın kesin olup olmadığı, HMK Ek m.1/2 uyarınca davanın açıldığı tarihteki parasal sınır esas alınarak belirlenir (7550 s. K. m.20; yürürlük 4 Haziran 2025). Somut dosyanın tarihleri ve uygulanacak geçiş hükmü ayrıca kontrol edilmelidir.

  • İnceleme kapsamı: Ceza yargılamasında olduğu gibi, hukuk davalarında da istinaf hem maddi olay hem hukuki denetim yaparken, temyizde kural olarak yalnızca hukuka uygunluk denetlenir.

Bu nedenle bir hukuk davasında da öncelikle kararın istinafa/temyize açık olup olmadığı ve süre, kararın kanun yolu bölümüne göre net biçimde tespit edilmelidir.

Hukuk davasında hüküm fıkrasının açık olmaması hâlinde hükmün tavzihi istenebilir. Bu yol, kanun yolu incelemesinden ayrı bir işlemdir; hükümde tanınan hakları ve yüklenen borçları değiştirmek için kullanılamaz.

İstinaf veya Temyiz Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

  • Gerekçeli kararın tebliğ tarihini mutlaka kayıt altına alın; iki haftalık süre bu tarihten itibaren işlemeye başlar ve kaçırıldığında telafisi yoktur.

  • Başvurunuzun hangi kanun yoluna (istinaf mı, doğrudan temyiz mi) tabi olduğunu ve süresini, kararın altındaki "kanun yolu" açıklamasına ve ilgili istisnalara göre önceden netleştirin.

  • Başvuru harç ve giderlerini süresi içinde yatırın; harcı yatırılmayan başvuru işleme konulmayabilir.

  • BAM'ın ön inceleme aşamasında verdiği ret kararlarına karşı itiraz hakkınızı süresinde kullanın; bu süreç de kendi içinde ayrı bir süre ve usule tabidir.

Ceza davasında kanun yolu süreleri nelerdir?

Karardan önceki aşamaları (soruşturma, iddianame, duruşma) görmek için ceza davası nasıl işler rehberine bakabilirsiniz.

Kanun yoluSüreBaşlangıçDayanak
İstinaf2 haftaHükmün gerekçesiyle birlikte tebliğiCMK m.273/1
Temyiz2 haftaHükmün gerekçesiyle birlikte tebliğiCMK m.291/1
İtiraz (hâkim ve mahkeme kararlarına)2 haftaKararın öğrenilmesi (kanunda ayrı hüküm yoksa)CMK m.268/1
Savcının istinaf dilekçesine cevap2 haftaTebliğCMK m.273/5
Adli tatile rastlayan sürelerTatilin bitiminden itibaren 3 gün uzar—CMK m.331/4

Tutuklu sanık, istinaf ve temyiz dilekçesini bulunduğu kurumun müdürlüğüne verebilir (CMK m.263 saklıdır). Sanığın istinaf dilekçesinde başvuru nedenlerini göstermemesi incelemeye engel değildir (CMK m.273/4).

Bu Süreçte Avukatın Rolü

Bakırköy ve Güngören çevresinde ceza hukuku alanında sunulan avukatlık hizmeti kapsamında, hangi kanun yolunun dosyaya uygun olduğunun tespiti, başvuru sürelerinin takibi ve BAM/Yargıtay aşamalarında gerekçeli dilekçelerin hazırlanması profesyonel olarak yürütülmektedir. Özellikle süre kaçırma riskinin telafisi olmadığından, gerekçeli kararın tebliğinden hemen sonra bir avukatla iletişime geçebilirsiniz.

Tutuklu yargılanan sanıklar için itiraz sürecinin tutuklamaya itiraz dilekçesi yazımızda ayrı bir başlık altında ele alındığını hatırlatalım. İstinaf veya temyiz aşamasında hükmün onanması hâlinde infazın nasıl işleyeceği, kararın hapis cezasını doğrudan gerektirip gerektirmediği ise hapis cezası alırsam cezaevine girer miyim yazımızın konusudur.

Okumaya devam edin

İstisna kontrolü: CMK m.286/3, ikinci fıkradaki temyiz yasağına rağmen listelenen suçlarda temyiz imkânı tanır. Bu nedenle yalnız cezanın beş yıl veya altında olmasına bakılarak kesinlik sonucu çıkarılmaz; suç maddesi ve BAM kararının türü birlikte incelenir.

Sık sorulan sorular

İstinaf süresini kaçırırsam ne olur?

Hükmü veren mahkeme süresinden sonra yapılan başvuruyu reddeder. Bu ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde BAM’dan karar vermesi istenebilir; bu istem infazı ertelemez (CMK m.276/1-2). BAM’ın ret ve itiraz hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Her dava Yargıtay'a gidebilir mi?

Hayır. CMK m.286/2 birçok BAM kararını temyiz dışında bırakır; ancak m.286/3 kapsamındaki suçlarda bu yasaklara rağmen temyiz mümkündür. Cezanın miktarı tek başına yeterli değildir; suç maddesi ve kararın türü incelenmelidir.

BAM'ın verdiği ret kararına itiraz edilebilir mi?

Evet (CMK m. 279, m. 268); itirazı, ret kararını veren daireyi izleyen ceza dairesi inceler.

Ceza davasında istinaf ve temyiz süresi kaç gün?

Her ikisi de hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren 2 haftadır (CMK m.273/1, m.291/1).

İstinaf dilekçesinde gerekçe yazmak zorunlu mu?

Sanık ve katılan bakımından zorunlu değildir; başvuru nedenlerinin gösterilmemesi incelemeye engel olmaz (CMK m.273/4). Cumhuriyet savcısı ise nedenlerini gerekçeleriyle göstermek zorundadır (m.273/5).

Mahkeme kararlarına itiraz süresi ne kadar?

Kanunda ayrıca hüküm yoksa kararı öğrenme tarihinden itibaren 2 haftadır (CMK m.268/1).

Hukuki dayanaklar

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ön görüşme talep ederek değerlendirme alabilirsiniz.

Konunuzu değerlendirelim

Ceza Hukuku konularında ön görüşme talep edebilirsiniz.

Soru ve yorumlar

Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.

Yorumlar moderasyon sonrası yayımlanır.

Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.