Ticaret Hukuku

Ticari uyuşmazlıklarda ilk adım, tarafların tacir sıfatını, sözleşme ve ödeme akışını, yetkili kişileri ve korunması gereken delilleri birlikte incelemektir. Şirket içi kararlar, ticari sözleşmeler ve alacak kayıtları aynı dosya içinde birbirini etkileyebilir.

Ticaret hukuku hizmet kapsamı

Şirket kuruluş ve işleyişi, ortaklar arası uyuşmazlık, genel kurul ve yönetim kararları, müdür veya yönetici sorumluluğu, ticari sözleşme ihlali, haksız rekabet, cari hesap ve ticari alacaklar bu kapsamda değerlendirilir. Uyuşmazlığın dava, arabuluculuk, tahkim, icra veya müzakere yoluyla çözülmesi somut ilişkiye göre planlanır.

İlk incelemede gerekli bilgi ve belgeler

• Ticaret sicili kayıtları, esas sözleşme, imza sirküleri ve temsil belgeleri

• Genel kurul veya yönetim kurulu kararları, pay defteri ve ortaklık kayıtları

• Sözleşme, ek protokol, teklif, sipariş, teslim ve kabul belgeleri

• Fatura, cari hesap ekstresi, banka hareketi ve muhasebe kayıtları

• İhtarname, e-posta, mesaj, toplantı tutanağı ve önceki uzlaşma teklifleri

Karar noktaları ve süreç

1. Taraf ve yetki kontrolü: Doğru şirket, temsilci, sözleşme tarafı, görevli ve yetkili merci belirlenir.

2. Talep ve delil: Borcun kaynağı, ihlal tarihi, teslim veya hizmetin ifası ve ödeme kayıtları eşleştirilir.

3. Koruyucu işlem: Delil kaybı veya tahsil riski varsa ihtar, delil tespiti ve koşulları oluşmuşsa geçici hukukî koruma seçenekleri değerlendirilir.

4. Başvuru yolu: Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava şartı arabuluculuk kontrol edilir; sözleşmedeki tahkim ve yetki şartları ayrıca incelenir.

5. Dava ve tahsil: Hüküm, kanun yolu ve icra kabiliyeti birlikte planlanır.

Zamanaşımı, ihbar ve başvuru süreleri işlemin türüne göre değişir. Fatura veya cari hesap bulunması tek başına her iddiayı ispatlamayabileceği için dayanak işlem ve teslim kayıtlarıyla birlikte değerlendirme yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Şirket adına işlem yapan kişinin temsil yetkisini kontrol etmemek

• Sözlü değişiklikleri ve teslim sürecini yazılı delille desteklememek

• Yanlış şirket veya kişiye karşı takip ya da dava başlatmak

• Sözleşmedeki ihbar, yetki veya tahkim şartını gözden kaçırmak

• Arabuluculuk başvurusunda talep ve tarafları eksik göstermek

Resmî dayanaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

• 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu

Resmî kaynak kontrolü: Mevzuat bağlantıları 20 Temmuz 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Bu sayfa genel bilgi sunar; şirket yapısı, sözleşme ve süreler somut dosyada ayrıca incelenir.

İlgili içerikler

• Limited ve anonim şirketlerin tasfiyesi

• Limited şirket kuruluş sözleşmesi ve kurulum şartları

Ticari alacağın takibinde icra ve iflas hukuku, işçi ve yönetici ilişkilerinde iş hukuku birlikte değerlendirilebilir.

Ticari davada arabuluculuk: süreler işçilik dosyasından farklıdır

Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Bu hüküm 6/12/2018 tarihli 7155 sayılı Kanun ile eklendi; 28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanun ile kapsam genişletilerek itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da metne açıkça yazıldı.

Uygulamada en çok karıştırılan nokta süredir. İşçilik dosyalarındaki arabuluculuk ile ticari dosyadaki arabuluculuk aynı takvimde ilerlemez:

• Ticari uyuşmazlık (TTK m.5/A): arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.

• İşçi–işveren uyuşmazlığı (7036 s.K. m.3): aynı işlem üç hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir.

Aynı şirkete karşı hem ticari alacak hem işçilik alacağı gündemdeyse iki sürecin takvimi baştan ayrı planlanmalıdır.

Görevli mahkeme ve tacir olmanın sonuçları

Aksine hüküm bulunmadıkça dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine asliye ticaret mahkemesi bakar (TTK m.5). Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki bir görev ilişkisidir. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde görev kuralına dayanılmamış olması tek başına görevsizlik kararı gerektirmez; asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder.

Tacir sıfatının en çok sonuç doğuran iki kuralı şudur:

• Basiretli iş adamı ölçüsü (m.18/2): her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. Bu ölçü, sözleşmeyi okumadan imzalama veya piyasa riskini öngörmeme gibi savunmaların ticari dosyada tüketici dosyasındaki kadar kolay kabul görmemesine yol açar.

• İhtarın şekli (m.18/3): tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemiyle yapılır. Sıradan bir e-posta veya mesaj bu şekil şartını karşılamaz; şekle uyulmaması temerrüdün hiç doğmamasına veya fesih beyanının geçersiz sayılmasına yol açabilir.

Fatura ve teyit mektubunda sekiz gün kuralı

Bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriği hakkında itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK m.21/2). Aynı kural teyit mektupları için de geçerlidir: telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerdeki açıklamaları doğrulayan yazıyı alan kişi, sekiz gün içinde itiraz etmezse teyit mektubunun sözleşmeye uygun olduğunu kabul etmiş sayılır (m.21/3).

Bu, ticari dosyalarda en sık karşılaşılan hak kaybı sebeplerinden biridir. Eksik teslimat, yanlış birim fiyat veya hiç sipariş edilmemiş kalem içeren bir faturaya sekiz gün içinde usulüne uygun itiraz edilmemesi, sonradan açılacak menfi tespit davasında davacının işini ciddi biçimde zorlaştırır. İtirazın da ispatlanabilir bir yolla, tercihen 18/3'teki şekillerden biriyle yapılması gerekir.

Haksız rekabette ileri sürülebilecek beş talep ve iki süre

Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kişi şunları isteyebilir (TTK m.56):

1. Fiilin haksız olup olmadığının tespiti

2. Haksız rekabetin men'i

3. Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılması; beyanlar yanlış veya yanıltıcıysa düzeltilmesi ve kaçınılmazsa haksız rekabette etkili araç ve malların imhası

4. Kusur varsa zarar ve ziyanın tazmini

5. Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesindeki şartlar varsa manevi tazminat

Hâkim, tazminat olarak davalının haksız rekabet sonucunda elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir. Ekonomik çıkarı zarar gören müşteriler de bu davaları açabilir; ancak araç ve malların imhasını isteyemezler. Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları, borsalar ve ilgili meslekî birlikler yalnız tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması davalarını açabilir.

Zamanaşımı (m.60): bu davalar, davaya hakkı olan tarafın hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Haksız rekabet fiili aynı zamanda Türk Ceza Kanunu'na göre daha uzun dava zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, o uzun süre hukuk davaları için de geçerli olur.

Karşılıksız çekte sonuçlar ağırdır

Üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekte "karşılıksızdır" işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Hükmedilecek adli para cezası, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz (5941 sayılı Çek Kanunu m.5).

Bu suçun üç ayırt edici yönü vardır:

• Davalar icra mahkemesinde görülür ve İcra ve İflâs Kanunu'nun 347, 349-353. maddelerindeki yargılama usulü uygulanır. Yetkili yer, çekin tahsil için ibraz edildiği ya da çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer veya hesap sahibinin yahut şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesidir.

• Ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz. Diğer birçok suçta gündeme gelen bu kurumlar burada devrede değildir.

• Adli para cezası ödenmezse, kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilir.

Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmeder; yargılama sırasında da resen koruma tedbiri olarak bu yasağa karar verilir. Yasak; çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, tüzel kişi adına çek keşide edenler ve sermaye şirketi adına düzenlenen çeklerde ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır. Hakkında yasak kararı verilenler yasaklılık süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamaz. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya ret kararı hâlinde aynı kararda yasağın kaldırılmasına da hükmedilir.

Kaynak ve güncellik: Bu bölümdeki madde metinleri ve değişiklik tarihleri 26 Temmuz 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı mevzuat sisteminden doğrulanmıştır. Sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket yapısı, sözleşme ve süreler somut dosyada ayrıca incelenir.