Miras Hukuku

Miras dosyasında yasal mirasçılar, vasiyet veya diğer ölüme bağlı tasarruflar, tereke malları ve borçlar birlikte belirlenir. Paylaşım, reddi miras veya tenkis gibi kararlar verilmeden önce terekenin kapsamı ve süreler belgeler üzerinden incelenmelidir.

Miras hukuku hizmet kapsamı

Mirasçılık belgesi, terekenin tespiti, mirasın reddi, vasiyetnamenin açılması veya iptali, saklı pay ve tenkis, miras ortaklığına temsilci, ortaklığın giderilmesi, miras paylaşımı ve ecrimisil uyuşmazlıkları bu kapsamda değerlendirilir. Yurt dışındaki mirasçıların belge, vekâlet ve tebligat süreci ayrıca planlanır.

İlk incelemede gerekli bilgi ve belgeler

• Ölüm belgesi, nüfus kayıtları ve varsa mirasçılık belgesi

• Vasiyetname, miras sözleşmesi, bağış veya satış belgeleri

• Tapu, banka, şirket payı, araç ve diğer malvarlığı kayıtları

• Kredi, vergi, icra ve diğer borç belgeleri ile yapılan ödemeler

• Mirasçılar arasındaki paylaşım, kullanım ve gelir kayıtları

Karar noktaları ve süre riskleri

1. Mirasçı ve pay: Yasal veya atanmış mirasçılar, sağ kalan eşin durumu ve miras payları belirlenir.

2. Tereke: Aktif ve pasif malvarlığı, ölüm öncesi devirler ve saklı payı etkileyebilecek işlemler araştırılır.

3. Koruyucu karar: Borç riski varsa reddi miras; mal kaçırma veya yönetim sorunu varsa tespit, tedbir ya da temsilci seçeneği değerlendirilir.

4. Paylaşım: Anlaşmalı paylaşım, satış, aynen taksim veya ortaklığın giderilmesi yolları malın niteliğine göre karşılaştırılır.

5. Dava ve uygulama: Tenkis, vasiyetname, tapu veya ecrimisil talebi için taraf, süre ve delil planı kurulur.

Reddi miras, tenkis ve bazı miras davalarında özel süreler bulunur. Ölüm, öğrenme, vasiyetnamenin açılması ve işlem tarihleri görülmeden genel bir süreye güvenilmemelidir.

Sık yapılan hatalar

• Tereke borçlarını araştırmadan malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunmak

• Vasiyetname, devir ve banka kayıtlarını tek dosyada toplamamak

• Bütün mirasçıları belirlemeden paylaşım veya dava hazırlamak

• Ortak taşınmazın kullanım ve kira gelirlerini belgelendirmemek

• Reddi miras ile mirastan feragat veya paylaşım anlaşmasını birbirine karıştırmak

Resmî dayanak

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu

Resmî kaynak kontrolü: Mevzuat bağlantısı 20 Temmuz 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Ölüm tarihi, tereke, vasiyet ve öğrenme tarihleri somut dosyada ayrıca incelenir.

İlgili içerikler

• Reddi mirasın süresi ve şartları

• Saklı pay ve tenkis

• Miras ortaklığına temsilci atanması

• Miras kalan evde ecrimisil

• Miras davalarında süreler

Ortak taşınmaz ve tapu uyuşmazlıklarında gayrimenkul hukuku ile birlikte inceleme yapılabilir.

Vasiyetnamenin üç şekli ve geçersizlik sebepleri

Türk Medeni Kanunu vasiyetname için üç şekil öngörür. Şekle aykırılık, içerik ne kadar açık olursa olsun vasiyetnamenin iptaline yol açabileceği için bu ayrım pratik olarak belirleyicidir.

1. Resmî vasiyetname (m.532): iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. En güvenli yol budur, çünkü düzenleyen memur ehliyeti ve iradeyi tutanağa geçirir.

2. El yazılı vasiyetname (m.538): yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek, başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bilgisayarda yazılıp altı imzalanan metin bu şartı karşılamaz; tarihin eksik olması da başlı başına iptal sebebi olabilir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir.

3. Sözlü vasiyet (m.539): yalnız istisnaî hâller içindir. Mirasbırakan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa bu yola başvurabilir. Son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyana uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Resmî vasiyetnamedeki tanık yasakları, okur yazar olma koşulu dışında sözlü vasiyet tanıkları için de geçerlidir.

Mirasçılıktan çıkarma: iki sebep, üç sonuç

Mirasbırakan, yalnızca ölüme bağlı bir tasarrufla ve yalnızca saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. Kanun sadece iki sebep sayar (TMK m.510):

• Mirasçının, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması

• Mirasçının, mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması

Sonuçları (m.511) çoğu zaman beklenenden farklıdır:

1. Mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamaz.

2. Bu kişi tenkis davası da açamaz.

3. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmadıkça, çıkarılanın miras payı o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi varsa altsoyuna, yoksa yasal mirasçılara kalır. Üstelik çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir.

Yani bir çocuğun mirasçılıktan çıkarılması, torunların saklı pay hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Çıkarma tasarrufunda sebebin açıkça gösterilmesi ve ispatlanabilir olması bu nedenle çok önemlidir.

Mirasçılık belgesi nereden alınır?

Başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, mirasçılık sıfatlarını gösteren belge sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK m.598). Noterliklerin bu belgeyi verebilmesi 31/3/2011 tarihli 6217 sayılı Kanun ile getirilmiştir; öncesinde tek yol sulh mahkemesiydi.

İki ayrıntı sık atlanır:

• Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, mirasçılar veya diğer vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir.

• Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Belgenin alınmış olması, mirasçılık sıfatını tartışılmaz hâle getirmez; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da saklıdır.

Terekenin borcu bilinmiyorsa: resmî defter

Mirasın borca batık olup olmadığından emin olunamayan hâllerde reddetmek ile kabul etmek arasında sıkışmak gerekmez. Mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir (TMK m.619). Defter tutma, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden istenir.

Bu talebin pratikteki en önemli yönü şudur: mirasçılardan birinin defter tutma istemi, diğerleri hakkında da etkili olur. Böylece terekenin aktif ve pasifi resmen tespit edilir; mirasçılar kararlarını tahmine değil kayda dayanarak verir. Bir ay çok kısa bir süre olduğu için, ölümün ardından tereke hakkında belirsizlik varsa bu yol hemen değerlendirilmelidir.

Paylaşma davasında hâkimin yetkisi

Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.642). Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir.

Hâkimin burada geniş bir düzenleme yetkisi vardır. Mirasçılardan birinin istemi üzerine hâkim, terekenin tamamını ve içindeki malların her birini göz önünde tutarak, olanak varsa taşınmazlardan her birinin tamamını bir mirasçıya vermek suretiyle paylaştırma yapar; verilen taşınmazların değerleri arasındaki fark para ödenmesi yoluyla denkleştirilir. Yani her taşınmazın satılıp bölünmesi tek seçenek değildir; aile için önem taşıyan bir taşınmazın bütün hâlinde bir mirasçıya bırakılması mümkündür.

Ayrıca paylaşmanın derhâl yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa, sulh hâkimi mirasçılardan birinin istemi üzerine paylaşmanın ertelenmesine karar verebilir. Hasat dönemi, devam eden inşaat veya işletme bütünlüğü gibi durumlarda bu talep dosyanın seyrini değiştirebilir.

Bakırköy yargı çevresinde miras dosyaları

Mirasçılık belgesi, terekenin tespiti, resmî defter tutulması ve miras paylaşımı talepleri sulh hukuk mahkemelerinin görev alanındadır. Bakırköy Adliyesi; Bakırköy, Bahçelievler, Bağcılar, Esenler, Güngören ve Zeytinburnu ilçelerine hizmet verir ve sulh hukuk mahkemeleri ana binada değil, Yenibosna'daki Bahçelievler Ek Binası'nda görev yapmaktadır. Tenkis ve tapu iptali gibi asliye hukuk mahkemesinin görevine giren talepler de aynı ek binada görülür; bu nedenle miras dosyalarında adliye ziyaretleri çoğunlukla tek adreste toplanabilir.

Kaynak ve güncellik: Bu bölümdeki madde metinleri ve değişiklik tarihleri 26 Temmuz 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı mevzuat sisteminden doğrulanmıştır. Sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; mirasçılık sıfatı, süreler ve pay hesabı somut dosyada ayrıca incelenir.