Adli para cezası hesaplama

Adli para cezası, kararda gösterilen tam gün sayısının bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur (TCK m.52/1). Gün sayısı kural olarak beş günden az, yediyüzotuz günden çok olamaz; bir gün karşılığı miktar ise 100 ila 500 TL arasında takdir edilir. Örneğin 100 gün ve günlük 200 TL takdir edilmişse ceza 20.000 TL'dir.

Bir gün karşılığı adli para cezası en az 100, en fazla 500 Türk Lirasıdır (TCK m.52/2). Bu aralık 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle önceki 20–100 TL aralığından yükseltilmiştir. Miktar, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri gözetilerek hâkim tarafından takdir edilir ve kararda gün sayısından ayrı gösterilir.

Tutar, günlük miktara göre değişir: 5.000 gün için günlük 100 TL'den 500.000 TL, günlük 500 TL'den 2.500.000 TL adli para cezası çıkar. Bu kadar yüksek gün sayısı ancak kanunda özel üst sınır öngörülen suçlarda mümkündür; genel kural yediyüzotuz gündür. Kararda gün sayısı ile günlük miktarın ayrı ayrı yazılması zorunludur.

Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir (5275 s. K. m.106/3). Örneğin günlük 200 TL üzerinden 8.000 TL ödenmemişse karşılığı 40 gündür. Bu süre önce kamuya yararlı işte çalıştırmaya dönüştürülür; iki saat çalışma bir gün sayılır. Para cezası yerine çektirilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez.

Evet, iki ayrı yol vardır. Hâkim hükümde taksit verebilir: taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz (TCK m.52/4). Hükümde taksit verilmemişse, ödeme emrinden sonra bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyen hükümlünün istemiyle kalan kısım birer ay ara ile iki eşit taksitte ödenir (5275 s. K. m.106/6).

Hükümdeki taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi hâlinde geri kalan kısmın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilir; bu sonuç kararda ayrıca gösterilir (TCK m.52/4). İnfaz aşamasındaki üçte bir yolunda ise ilk taksit süresinde ödenmezse ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır (5275 s. K. m.106/6).

Hayır. Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde bu ceza hapse çevrilemez (5275 s. K. m.106/4). Bu durumda ilâm Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir ve kalan tutar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

Hayır. Adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (5275 s. K. m.106/9). Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günler dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkarılır ya da çalıştırılması sona erer (m.106/8).