Konkordato Nedir ve Amacı Nedir? Borçlu Şirketler

Ticari hayatta şirketlerin veya bireysel tacirlerin ekonomik dalgalanmalar, nakit akışındaki bozulmalar veya öngörülemeyen krizler nedeniyle borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmesi (mali darboğaza girmesi) sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu gibi durumlarda, borçlu şirketin doğrudan iflas etmesi hem alacaklıların paralarını alamamasına hem de ülke ekonomisi için istihdam ve üretim kaybına yol açar. Hukuk sistemimizde, dürüst borçluların iflastan kurtulmasını ve alacaklıların da belirli bir plan dahilinde paralarını tahsil edebilmesini sağlayan yasal bir yapılandırma kurumu bulunmaktadır. Buna konkordato denir. Arama motorlarında sıklıkla araştırılan "konkordato nedir ve amacı nedir" sorusu, iflas tehlikesi altında olan şirketlerin kendilerini icra takiplerine karşı nasıl korumaya alacaklarını ve borçlarını yasal olarak nasıl yapılandıracaklarını kapsar. Bakırköy ticaret ve icra avukatı kadromuzun uzmanlığıyla hazırladığımız bu makalede; konkordato sürecini, mühlet kararlarını ve şirkete etkilerini tüm detaylarıyla ele aldık.

Konkordato Nedir ve Amacı Nedir? (Yasal Tanım)

Konkordato; borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını tenzilat (indirim) veya vade (taksitlendirme) yoluyla yapılandırmasını sağlayan, mahkeme onayına tabi resmi bir anlaşmadır.

• Temel Amacı (İflastan Kurtarma): Konkordatonun temel amacı, mali durumu bozulan dürüst şirketlerin ticari faaliyetlerine devam edebilmesini sağlamak ve iflasın yıkıcı etkilerini önlemektir.
• Alacaklıların Korunması: İflas durumunda alacaklılar alacaklarının çok küçük bir kısmını alabilirken, konkordato planı sayesinde alacaklıların daha yüksek oranda tahsilat yapması hedeflenir.

Konkordato, borç yükünün henüz yönetilebilir olduğu aşamada düşünülmesi gereken bir yoldur. Ödenmeyen bir borcun hangi aşamada icra takibine dönüştüğünü ve takip başlamadan önce elinizde kalan süreleri borç ödenmezse kaç ay sonra icra gelir yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Konkordato Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekir?

İİK m.286 uyarınca borçlu, konkordato talebine şu belgeleri eklemek zorundadır:

• Konkordato ön projesi: Borçların hangi oranda veya vadede ödeneceğini, alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçeceğini ve ödemeler için gerekli mali kaynağın sermaye artırımı, kredi temini veya başka bir yöntemle nasıl sağlanacağını gösterir.
• Malvarlığını gösteren belgeler: Türk Ticaret Kanunu'na göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu ile hem işletmenin devamlılığı esasına hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatlarına göre hazırlanan ara bilançolar; ticari defter tasdikleri ve e-defter berat bilgileri.
• Alacaklı listesi: Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.
• Karşılaştırma tablosu: Ön projeye göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen tutar ile borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel tutarı karşılaştırmalı gösteren tablo.
• Makul güvence veren denetim raporu: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşunun, ön projedeki teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren raporu ve dayanakları (İİK m.286/1-e).

Ayrıca İİK m.285/4 uyarınca konkordato talep eden, Adalet Bakanlığı tarifesinde belirtilen konkordato gider avansını yatırmak zorundadır; eksiklik hâlinde HMK m.114 ve m.115 kıyasen uygulanır. Belgelerin eksiksiz sunulması, mahkemenin derhâl geçici mühlet kararı verebilmesinin ön şartıdır (İİK m.287/1).

Konkordato Aşamaları: Geçici ve Kesin Mühlet Kararları

Konkordato süreci, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yapılacak başvuruyla başlar ve temel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Geçici Mühlet Kararı (3 + 2 Ay)

Mahkeme, başvuru evraklarını (konkordato projesi, bağımsız denetim raporu vb.) eksiksiz bulursa derhal 3 aylık geçici mühlet kararı verir ve şirkete bir konkordato komiseri atar. Bu süre gerekirse 2 ay daha uzatılabilir.

• Etkisi: Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. İİK m.294'teki genel takip yasağı uygulanır; ancak birinci sıra imtiyazlı alacaklar ile rehinli alacaklara ilişkin özel hükümler saklıdır.

2. Kesin Mühlet Kararı (1 Yıl + 6 Ay)

Geçici mühlet içinde komiserin hazırlayacağı olumlu raporlar doğrultusunda, mahkeme şirkete 1 yıllık kesin mühlet verir. Koşullara göre bu süre 6 ay daha uzatılabilir.

• Süreç: Proje; kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluklardan biriyle kabul edilir.

3. Konkordatonun Tasdiki (Onaylanması)

Alacaklılarca kabul edilen proje, mahkemece İİK m.305'teki tasdik şartları yönünden incelenir. Konkordato kural olarak tasdik kararıyla bağlayıcı olur; projede bağlayıcılığın kararın kesinleşmesine bırakılması da kararlaştırılabilir.

Konkordato Komiseri ve Alacaklılar Kurulu Ne İş Yapar?

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından incelemek üzere bir geçici konkordato komiseri görevlendirir; alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de atanabilir (İİK m.287/3). Kesin mühlet verilirse, yeni bir görevlendirmeyi gerektiren bir durum yoksa aynı komiser görevine devam eder ve dosya komisere tevdi edilir (İİK m.289/3). Komiser; borçlunun faaliyetlerine nezaret eder, alacak bildirimlerini toplar, alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve mahkemeye raporlarını sunar.

Mahkeme ayrıca, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde, yedi alacaklıyı geçmemek, ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla bir alacaklılar kurulu oluşturabilir (İİK m.289/4). Hukuki niteliği farklı alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar kurulda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Kurul her ay en az bir kez toplanır; kesin mühletin uzatılması gibi kararlardan önce varsa kurulun görüşü alınır (İİK m.289/5).

Mühlet Kararlarının Borçlu Şirkete ve İcra Takiplerine Etkisi

Konkordato mühleti boyunca borçlu şirket üzerinde çok güçlü yasal korumalar devreye girer:

• İcra Takiplerinin Durması: 6183 sayılı Kanun kapsamındaki vergi ve SGK takipleri de dahil olmak üzere borçlu aleyhine hiçbir icra takibi başlatılamaz, evvelce başlamış takipler durur (İİK m.294/1). İşçi alacakları gibi İİK m.206 birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için ise haciz yoluyla takip yapılabilir.
• İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz Uygulanamaz: Mahkeme kararı doğrultusunda borçlunun malları üzerine yeni hacizler konulamaz.
• Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler İşlemez: Bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler mühlet boyunca işlemez (İİK m.294/1). İcra dosyalarında zamanaşımının genel işleyişini icra borcu zamanaşımı süresi yazımızda inceledik.
• Faizlerin Durması: Kural olarak, mühlet kararıyla birlikte rehinli alacaklar dışındaki tüm borçların faiz işlemesi durur. Mühlet kararına kadar geçen döneme ilişkin birikmiş faizi işlemiş faizi hesaplama aracıyla dönem dönem çıkarabilirsiniz.
• Sözleşmelerin Feshi Engellenir: Şirketin faaliyetini sürdürmesi için hayati önem taşıyan sözleşmeler (kira, distribütörlük vb.) karşı tarafça sadece konkordato gerekçe gösterilerek feshedilemez.

Mühlet kararı verilmeden önce başlamış takiplerde borçlunun karşılaşacağı haciz işlemlerini ve haczedilemeyen mal sınırlarını icra borcu ödenmezse ne olur yazımızda inceledik. Mühletin takiplere etkisi ve alacak kaydı gibi başlıklarda büromuzun yaklaşımını İcra ve İflas Hukuku hizmeti sayfamızda özetledik. Takip henüz kesinleşmemişse konkordatoya başvurmadan önce ödeme emrine itiraz yolu da değerlendirilmelidir; usul ve süreler için icra takibine nasıl itiraz edilir yazımıza bakabilirsiniz.

Alacaklılar Konkordato Projesini Hangi Çoğunlukla Kabul Eder?

Kesin mühlet içinde komiser, yapacağı ilanla alacaklıları ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet eder (İİK m.299). Alacağını bildirmeyen alacaklılar, alacakları bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.

İİK m.302'ye göre konkordato projesi, şu iki çoğunluktan biriyle imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır:

• Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk veya
• Kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk.

Oylamada yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. İİK m.206 birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların alacaklıları ile borçlunun eşi, çocuğu ve kanunda sayılan yakınları çoğunluk hesabında dikkate alınmaz; rehinli alacaklar ise takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kalan kısımları için hesaba katılır. Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen katılımlar (iltihaklar) da kabul edilir (İİK m.302/7).

Konkordatonun Tasdiki İçin Hangi Şartlar Aranır?

Alacaklılarca kabul edilen proje, mahkemece İİK m.305'te sayılan şartlar yönünden denetlenir:

• Teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması,
• Teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması,
• Projenin İİK m.302'de öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması,
• İİK m.206 birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması,
• Tasdikin gerektirdiği yargılama giderleri ile alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.

Tasdik kararında, alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiği ve borçların hangi takvim çerçevesinde ödeneceği belirtilir; gerekirse tasdik edilen konkordatonun yerine getirilmesini sağlamak için gözetim, yönetim ve tasfiye tedbirleri almakla görevli bir kayyım tayin edilebilir ve kayyım iki ayda bir mahkemeye rapor verir (İİK m.306). Konkordato tasdik edilmezse mahkeme talebin reddine karar verir; borçlunun iflasa tabi kişilerden olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin bulunması hâlinde resen iflasa hükmedilir (İİK m.308).

Konkordato Sürecinde Hangi Süreler Geçerlidir?

Sürecin takvimini belirleyen kanuni süreler şu şekildedir:

Bu süreler kanundan doğan azami sınırlardır; somut dosyada mahkemenin iş yoğunluğu, itirazlar ve uzatma talepleri takvimi etkiler. Mühletin toplam etkisi hesaplanırken geçici ve kesin mühletin birlikte iki yıla yaklaşabileceği, tasdik yargılamasının bu sürelere ayrıca ekleneceği göz önünde tutulmalıdır.

Karşılaştırmalı İflas ve Konkordato Süreçleri

Konkordato talebinin reddedilmesi ya da ortakların şirketi kapatmayı tercih etmesi hâlinde gündeme gelen iradî tasfiyenin adımları, tasfiye memuru atanması ve alacaklılara çağrı ilanları için limited ve anonim şirketlerin tasfiye süreci yazımızı inceleyebilirsiniz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

• Görevli Mahkeme: Konkordato başvurularında görevli tek mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.
• Yetkili Mahkeme: İflasa tabi borçlu için İİK m.154'teki yer; iflasa tabi olmayan borçlu için yerleşim yeri asliye ticaret mahkemesidir.
• Örneğin, Bakırköy sınırları içerisinde kurulu bir şirketin yapacağı konkordato başvurusu Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi'ne sunulmalıdır. Bölgedeki dosya takibi ve duruşma süreçleri için Bakırköy avukat sayfamızdaki genel açıklamalara bakabilirsiniz.

Sonuç ve Avukat Desteğinin Önemi

Konkordato, borç yükü altında ezilen şirketler için adeta son bir can simidi niteliğindedir. Ancak sürecin başarısı; finansal tabloların mevzuata tam uyumlu hazırlanmasına, gerçekçi bir konkordato ön projesinin sunulmasına ve ticaret mahkemesi ile komiserlik denetimlerinin hatasız yönetilmesine bağlıdır. Eksik belgeler geçici mühlet verilmemesine veya talebin reddine yol açabilir; iflas ise borçlunun iflasa tabi olması ve kanundaki ayrıca aranan iflas sebebinin bulunması hâlinde gündeme gelir. Hem borçlu şirketler hem de parasını kurtarmak isteyen alacaklılar için sürecin uzman bir ticaret ve icra avukatıyla yürütülmesi hayati önem taşır. Bakırköy Adliyesi yakınında bulunan Bakırköy Hukuk Büromuz bünyesinde, konkordato başvurularının hazırlanması, komiserlik süreçlerinin yönetilmesi, alacak kayıt işlemleri ve tasdik davalarının takibi alanlarında uzman kadromuzla profesyonel danışmanlık ve dava takip hizmeti sağlamaktayız. Konkordato süreciyle birlikte yürüyen icra dosyaları ve bölgesel destek için Bahçelievler icra avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.