Muvazzaf (zorunlu) askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, en az bir yıllık kıdemi varsa 1475 sayılı Kanun m.14/3 uyarınca kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak Yargıtay'a göre feshin gerçekten askerlik sebebine dayanması gerekir: ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışan işçinin askerlik nedeniyle ayrıldığı kabul edilmez ve işçinin celp döneminden makul bir süre önce ayrılması beklenir. İşten ayrılırken fesih sebebinin "muvazzaf askerlik" olduğu açıkça yazılı olarak belirtilmeli ve sevk/celp belgesi sunulmalıdır.
İçindekiler · 13 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
- Şart: En az 1 yıllık kıdem (1475 s.K. m.14).
- Fesih sebebi: Muvazzaf askerlik açıkça yazılmalı; sevk veya celp belgesi eklenmeli.
- Zamanlama: Celp tarihine makul süre kala ayrılmalı; arada başka işte çalışılmamalı (Yargıtay 22. HD 2014/7562).
- İhbar tazminatı: İşçiye doğmaz; işveren de işçiden ihbar tazminatı isteyemez.
- Dönüşte işe alınma: Ödev bitiminden itibaren 2 ay içinde başvuru; boş yer varsa öncelik (4857 m.31).
- Zamanaşımı: 5 yıl (4857 Ek m.3).
Zorunlu (muvazzaf) askerlik nedeniyle işten ayrılan işçilerin en çok merak ettiği konu, kıdem tazminatı alıp alamayacaklarıdır. Kanun bu durumu açıkça korur: askerlik nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçi, şartları taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak uygulamada tazminatın alınabilmesi, feshin gerçekten askerliğe dayandığının ortaya konmasına bağlıdır. Bu yazıda askerlik nedeniyle kıdem tazminatının şartlarını, Yargıtay'ın aradığı ölçütleri, askerlik dönüşü işe dönme hakkını ve fesih dilekçesi örneğini açıklıyoruz.
Askerlik nedeniyle ayrılan işçi kıdem tazminatı alır mı?
1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki m.14/3 hükmü uyarınca, muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla iş sözleşmesini fesheden işçi, en az bir yıllık kıdemi bulunması hâlinde kıdem tazminatına hak kazanır. Bu, işçinin kendi isteğiyle (istifa) ayrılıyor olmasına rağmen tazminat doğuran özel bir hâldir. Kıdem tazminatının hesabında son giydirilmiş brüt ücret ve toplam çalışma süresi esas alınır; tutarın hesabı için kıdem tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Genel şartlar için kıdem tazminatını nasıl alabilirim yazımıza bakabilirsiniz.
Askerlik için işten ne zaman ayrılmak gerekir?
Yargıtay, askerlik nedeniyle kıdem tazminatında bir güvenlik kapısı arar: feshin gerçekten askerlik sebebine dayanması. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, muvazzaf askerlik sebebiyle yapılan feshin 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca kıdem tazminatı doğurduğunu, ancak işçinin bu haktan yararlanabilmesi için feshin gerçekten askerliğe dayanması gerektiğini belirtir (Yargıtay 9. HD, E.2008/11321 K.2009/31913). Aynı ilke şu iki somut ölçütle tamamlanır: ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışan işçinin askerlik nedeniyle ayrıldığı düşünülemez; ayrıca işçinin celp/sevk döneminden makul bir süre önce ayrılması beklenir (Yargıtay 22. HD, E.2013/8047 K.2014/7562). Yani işten ayrılış ile fiilî askere sevk arasında uzun bir süre olması veya arada başka işte çalışılması, hakkı tartışmalı hâle getirir.
Pratik sonuç: Askerlik gerekçesiyle ayrılan işçi, sevk tarihine yakın bir zamanda ayrılmalı, bu süreçte başka bir işte çalışmamalı ve fesih sebebini belgeyle desteklemelidir.
Askerlik dönüşü aynı işe dönülebilir mi?
Askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı doğsa da, bu bir işçi feshi olduğundan işçinin kural olarak ihbar tazminatı talep hakkı doğmaz; buna karşılık işveren de işçiden ihbar tazminatı isteyemez (fesih kanuni bir nedene dayandığından). İşçi, işyeri düzenine uygun biçimde devir-teslim yapmalıdır. Ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu m.31 uyarınca, muvazzaf askerlik dışındaki yükümlülükler ve belirli hâllerde, askerlik veya kanuni bir ödev nedeniyle işten ayrılan işçinin, bu görevin sona ermesinden itibaren iki ay içinde işe alınmasını istemesi hâlinde işveren boş yer varsa onu tercihen işe almak zorundadır; aksi hâlde tazminat gündeme gelir. Bu hak, askerlik dönüşü iş arayışında önemli bir güvencedir.
Askerlik istifa dilekçesi nasıl yazılır?
Kıdem tazminatı hakkını sağlama almanın anahtarı, fesih iradesini yazılı ve sebebi açık biçimde ortaya koymaktır. Dilekçede fesih sebebinin "muvazzaf askerlik" olduğu açıkça yazılmalı, sevk/celp belgesi eklenmeli ve bir nüshası imza karşılığı işverene verilmelidir. Sözlü bildirim veya sebebi belirsiz istifa dilekçesi, ileride tazminatın reddine yol açabilir.
Askerlik istifa ve kıdem tazminatı talep dilekçesi örneği
… A.Ş. / … İşyeri İnsan Kaynakları Müdürlüğü'ne
[Tarih]
İşyerinizde …/…/… tarihinden bu yana [görev] olarak çalışmaktayım. …/…/… tarihinde muvazzaf askerlik hizmetim nedeniyle sevk edileceğimden (Ek: sevk/celp belgesi), iş sözleşmemi 1475 sayılı Kanun m.14/3 uyarınca muvazzaf askerlik sebebiyle feshetmek zorunda kaldım.
Bu nedenle; hak kazandığım kıdem tazminatının ve varsa kullanılmayan yıllık izin ücreti ile diğer işçilik alacaklarımın tarafıma ödenmesini, gerekli belgelerin (çalışma belgesi, ibraname vb.) düzenlenmesini talep ederim.
Gereğini bilgilerinize saygıyla arz ederim.
[Ad Soyad – imza]
Ek: Askerlik sevk/celp belgesi
Örnek geneldir; işyeri uygulaması ve somut duruma göre uyarlanmalıdır.
Askerlik nedeniyle ayrılmada kontrol listesi
- En az 1 yıllık kıdem bulunmalı (1475 s.K. m.14/1).
- Ayrılma sebebi muvazzaf askerlik olmalı; sevk belgesi veya askerlik şubesi yazısı fesih bildirimine eklenmeli (m.14/1-3).
- Fesih, celp tarihine makul bir süre kala yapılmalı; ayrıldıktan sonra başka işte çalışmak askerlik sebebini zayıflatır.
- Fesih bildirimi yazılı ve ispatlanabilir yolla (noter veya imzalı teslim) yapılmalı.
- Kıdem tazminatı ödenmezse dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalı; talep 5 yıllık zamanaşımına tabidir (4857 s.K. Ek m.3).
Hangi ayrılma sebeplerinde kıdem tazminatı ödenir?
| Fesih veya sona erme sebebi | Kıdem tazminatı | Dayanak |
|---|---|---|
| İşverenin haklı sebep (ahlak ve iyiniyet) dışındaki feshi | Var | 1475 s.K. m.14/1-1 |
| İşçinin haklı nedenle feshi (sağlık, ahlak ve iyiniyet, zorlayıcı sebep) | Var | 1475 s.K. m.14/1-2; 4857 s.K. m.24 |
| Muvazzaf askerlik | Var | 1475 s.K. m.14/1-3 |
| Yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı veya toptan ödeme | Var (kurum belgesiyle) | 1475 s.K. m.14/1-4 |
| Yaş dışındaki emeklilik şartlarını (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlayarak ayrılma | Var | 1475 s.K. m.14/1-5 |
| Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ayrılması | Var | 1475 s.K. m.14/1 |
| İşçinin ölümü | Var (mirasçılara) | 1475 s.K. m.14/1 |
| Sebepsiz istifa | Yok | — |
| İşverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı feshi | Yok | 1475 s.K. m.14/1-1 |
Her tam yıl için 30 günlük ücret ödenir; bir yıldan artan süreler de aynı oranda hesaplanır. Hesap son ücrete, sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler eklenerek yapılır (1475 s.K. m.14).
Sık yapılan hatalar
Gerekçe yazmadan standart istifa dilekçesi vermek.
Sevk belgesini işverene sunmamak.
İbranameyi alacak hesabı yapmadan imzalamak.
İlgili hizmet
Askerlik nedeniyle fesih, tazminat hesabı ve olası uyuşmazlıklarda dosyanıza özel değerlendirme için İş Hukuku hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz. Kıdem tazminatının güncel tavanı ve hesap ayrıntıları için kıdem tazminatı tavanı yazımıza bakabilirsiniz. İşçi-işveren dosyalarını hangi aşamada üstlendiğimizi Bakırköy avukatı olarak hazırladığımız ana sayfamızda özetledik.
Okumaya devam edin
Bu konudaki örnek hesaplar için yıllık izin hesaplama aracı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Askerlik nedeniyle işten ayrılan kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. İşçi muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılıyorsa gerekli şartlar sağlandığında kıdem tazminatına hak kazanabilir. İhbar tazminatı ise genellikle söz konusu olmaz.
Askerlik nedeniyle istifa dilekçesi ne zaman verilmeli?
Dilekçe askerlik sevk veya celp belgesiyle birlikte işverene makul süre içinde verilmelidir. Dilekçede ayrılma sebebinin açıkça askerlik olduğu belirtilmelidir.
Bedelli askerlikte kıdem tazminatı alınır mı?
Bedelli askerlikte fiili askerlik ve işten ayrılma koşulları somut olaya göre değerlendirilir. Yargı kararları ve uygulama farklılıkları nedeniyle belge ve tarihlerin doğru incelenmesi gerekir.
Askerlik sonrası aynı işe dönme hakkı var mı?
Askerlik dönüşünde işçi belirli süre içinde eski işine dönmek için başvurabilir. İşverenin uygun boş pozisyon ve kanuni şartlar çerçevesinde değerlendirme yapması gerekir.
Askerlik nedeniyle ayrılan işçinin kıdem tazminatı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
5 yılda. Kıdem tazminatının zamanaşımı süresi beş yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar (4857 s.K. Ek m.3).
Kıdem tazminatı için en az kaç yıl çalışmak gerekir?
En az 1 tam yıl. Her geçen tam yıl için 30 günlük ücret, bir yıldan artan süreler için de aynı oranda ödeme yapılır (1475 s.K. m.14/1).
Hukuki dayanaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/3 (askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı)
- 4857 sayılı İş Kanunu m.31 (askerlik dönüşü eski işe alınma)
- Yargıtay 9. HD, E.2008/11321 K.2009/31913 (muvazzaf askerlik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı)
- Yargıtay 22. HD, E.2013/8047 K.2014/7562 (feshin gerçekten askerliğe dayanması; celpten makul süre önce ayrılma)
Soru ve yorumlar
Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.
Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.