Dava harcı nasıl hesaplanır?
Konusu para ile ölçülebilen davalarda açılışta üç kalem ödeme yapılır. Birincisi başvurma harcıdır: mahkemeye göre değişen maktu bir tutardır ve dava açılırken bir defaya mahsus, peşin ödenir (492 sayılı Harçlar Kanunu m.27). İkincisi karar ve ilam harcının peşin kısmıdır: dava değeri binde 68,31 oranıyla çarpılır, bulunan tutarın dörtte biri açılışta yatırılır (492 s. K. m.28/1-a). Üçüncüsü gider avansıdır: dava açılırken yatırılan ve tebligat ile posta giderlerini karşılayan avans (HMK m.120, Gider Avansı Tarifesi m.3). Hesap beş adımda yapılır:
- Dava değerini belirleyin. Konusu para ile ölçülebilen davada talep ettiğiniz tutar dava değeridir; boşanma gibi konusu para ile ölçülemeyen davalarda dava değeri gerekmez.
- Mahkemeyi seçin. Başvurma harcı sulh mahkemeleri ve icra hukuk mahkemelerinde 335,20 TL, asliye, idare ve vergi mahkemelerinde 732,00 TL'dir.
- Karar ve ilam harcının peşin kısmını hesaplayın. Dava değeri binde 68,31 ile çarpılır; bulunan tutarın dörtte biri, ölüm ve cismani zarar davalarında yirmide biri açılışta yatırılır. Maktu davada 732,00 TL'lik karar ve ilam harcının tamamı açılışta ödenir.
- Gider avansını ekleyin. Taraf sayısının beş katı tutarındaki tebligat ücretine diğer iş ve işlemler için 530 TL eklenir.
- Açılışta ödenecek toplamı bulun. Başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı ve gider avansı toplanır. Tanık, bilirkişi ve keşif giderleri bu toplama girmez; mahkeme bunlar için ayrıca delil avansı ister.
Araç şu formülü uygular:
Açılışta ödenecek toplam = başvurma harcı + (dava değeri × 0,06831 × 1/4) + gider avansı
Karar ve ilam harcının kalan dörtte üçlük bakiye, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Aşağıdaki üç örnek, farklı dava türlerinde açılış maliyetinin nasıl değiştiğini gösterir; tüm tutarlar 2026 tarifesiyle hesaplanmıştır. Örneklerde gider avansı hesaplanmamıştır; araçta taraf sayısı ile güncel tebligat ücretini girerek gider avansını da toplama ekleyebilirsiniz.
Gider avansı ve delil avansı arasındaki fark nedir?
Dava açılışında ödenen avans ile yargılama sırasında istenen avans birbirinden farklıdır ve uygulamada sıkça karıştırılır:
- Gider avansı (HMK m.120): Davacı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Kapsamı tarifede açıkça sınırlanmıştır: her türlü tebligat ücreti ile posta ücretleri gibi giderler (Gider Avansı Tarifesi m.3). Miktarı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamıdır (m.4). Kullanılmayan kısım, hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iade edilir (m.5).
- Delil avansı (HMK m.324): Taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı kesin süre içinde yatırır. Tanık, bilirkişi ve keşif giderleri buraya girer; tutar tarifeyle değil, mahkemenin o delil için yaptığı takdirle belirlenir. Avans yatırılmazsa o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.
Ayrım somut bir dayanağa oturur: tanık ve bilirkişi ücretleri için ayrı tarifeler yayımlanır — 2026 Yılı Tanıklık Ücret Tarifesi ve 2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi (RG 26.12.2025). Gider Avansı Tarifesi ise bu kalemler için hiçbir rakam içermez. Bu nedenle dava açılışında yatırılan gider avansı, tanık ve bilirkişi masraflarını kapsamaz; bu giderler yargılama sırasında ayrıca istenir. Açılış maliyetini planlarken iki kalemi ayrı tutmak gerekir.
Örnek hesaplar — 2026 tarifesi, tutarlar yöntemi göstermek içindir| Veri | Alacak davası | Trafik kazası tazminatı | Küçük alacak (sulh) |
|---|
| Dava değeri | 500.000,00 TL | 1.000.000,00 TL | 10.000,00 TL |
|---|
| Karar ve ilam harcı (binde 68,31) | 34.155,00 TL | 68.310,00 TL | 732,00 TL (maktu taban) |
|---|
| Peşin oran | 1/4 | 1/20 (cismani zarar) | 1/4 |
|---|
| Peşin karar ve ilam harcı | 8.538,75 TL | 3.415,50 TL | 183,00 TL |
|---|
| Başvurma harcı | 732,00 TL | 732,00 TL | 335,20 TL |
|---|
| Açılışta ödenecek toplam | 9.270,75 TL | 4.147,50 TL | 518,20 TL |
|---|
| Karar sonrası bakiye | 25.616,25 TL | 64.894,50 TL | 549,00 TL |
|---|
Üçüncü örnekte dava değeri düşük olduğundan binde 68,31 ile bulunan 683,10 TL, maktu karar ve ilam harcının (732,00 TL) altında kalmış ve taban devreye girmiştir. Gider avansı bu tutarlara dâhil değildir ve ayrıca yatırılır.
2026 yılında başvurma ve karar-ilam harcı ne kadar?
Nispi oran kanunda yazılıdır ve yıldan yıla değişmez; maktu tutarlar ise her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 tutarları, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) ile ilan edilmiştir:
2026 yargı harçları — (1) sayılı tarife, dava açılışını ilgilendiren kalemler| Harç kalemi | Dayanak | 2026 tutarı / oranı |
|---|
| Başvurma harcı — asliye ve idare mahkemeleri | (1) s. tarife A/I-2 | 732,00 TL |
|---|
| Başvurma harcı — sulh mahkemeleri, icra hukuk | (1) s. tarife A/I-1 | 335,20 TL |
|---|
| Nispi karar ve ilam harcı | (1) s. tarife A/III-1-a | Binde 68,31 |
|---|
| Maktu karar ve ilam harcı (taban) | (1) s. tarife A/III-2 | 732,00 TL |
|---|
| Peşin alınan kısım — genel | 492 s. K. m.28/1-a | 1/4 |
|---|
| Peşin alınan kısım — ölüm ve cismani zarar | 492 s. K. m.28/1-a | 1/20 |
|---|
Boşanma davası harcı ne kadar?
Boşanma, konusu para ile ölçülemeyen bir dava olduğundan nispi değil maktu harca tabidir. 2026 yılında başvurma harcı 732,00 TL ve maktu karar ve ilam harcı 732,00 TL olmak üzere açılışta toplam 1.464,00 TL harç yatırılır; maktu harçlar işlemden önce peşin ödenir (492 s. K. m.27). Boşanmayla birlikte istenen yoksulluk ve iştirak nafakası ile boşanmaya bağlı maddi ve manevi tazminat talepleri, yerleşik uygulamada boşanmanın eki sayıldığından bunlar için ayrıca nispi harç alınmaz. Buna karşılık mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı) ayrı bir dava olarak açılır ve dava değeri üzerinden nispi harca tabidir. Süreç için çekişmeli boşanma davasının aşamaları ve boşanmada mal paylaşımı yazılarımıza bakabilirsiniz. Yukarıdaki araçta dava türü olarak “Maktu dava” seçildiğinde boşanma gibi davaların açılış tutarı gider avansıyla birlikte hesaplanır.
İş mahkemesinde dava harcı ve arabuluculuk
Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti ve diğer işçilik alacakları konusu para ile ölçülebilen taleplerdir; harçları bu sayfadaki genel formülle, talep edilen tutar üzerinden hesaplanır. İş mahkemesine gitmeden önce ise bir adım daha vardır: kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1). Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, süresinde sunulmazsa dava usulden reddedilir (m.3/2). İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları bu şartın dışındadır (m.3/3). Talep edeceğiniz tutarı kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama ile yıllık izin hesaplama araçlarıyla öngörebilirsiniz.
Tüketici mahkemesinde harç muafiyeti
Tüketici mahkemeleri nezdinde Ticaret Bakanlığı, tüketiciler ve tüketici örgütleri tarafından açılan davalar 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda düzenlenen harçlardan muaftır (6502 sayılı Kanun m.73/2); araçta “Tüketici davası” seçeneği bu muafiyeti uygular. Muafiyet Harçlar Kanunu'ndaki harçlara özgüdür; gider avansı harç olmadığından bu muafiyetin kapsamında değildir. Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklarda da dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak dava şartıdır; tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve hakem heyeti kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır (m.73/A). Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m.73/A-3).
Maddi ve manevi tazminat davasında harç nasıl hesaplanır?
Tazminat davalarında harç, talep edilen toplam tutar üzerinden nispi olarak hesaplanır; maddi ve manevi tazminat kalemleri harca esas değerde toplanır. Kanun burada önemli bir kolaylık tanır: ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı dörtte bir değil yirmide birdir (492 s. K. m.28/1-a). Trafik kazası, iş kazası ve hekim hatası davaları bu kapsamdadır: yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi 1.000.000 TL'lik bir talebin açılış maliyeti, aynı değerdeki bir alacak davasının yaklaşık beşte birinde kalır. Eşyaya verilen zararlar (örneğin aracın değer kaybı) cismani zarar sayılmadığından genel 1/4 oranı uygulanır. Dilekçe hazırlığı için trafik kazası tazminat davası dilekçesi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Peşin harç ile karar ve ilam harcı farkı nedir?
Karar ve ilam harcı, davanın sonunda hüküm üzerinden alınan asıl harçtır; peşin harç ise bu harcın açılışta tahsil edilen kesridir. Dava açılırken karar ve ilam harcının dörtte biri (cismani zararda yirmide biri) yatırılır; bakiye, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. 6009 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten bu yana bakiye harcın ödenmemiş olması hükmün tebliğe çıkarılmasına, icra takibine konulmasına ve istinaf veya temyize başvurulmasına engel değildir (492 s. K. m.28/1-a). Dava reddedilirse nispi harç hüküm altına alınmaz; kabul hâlinde harcın sorumluluğu yargılama giderleri içinde davalıya yükletilir.
Harç ödenmezse ne olur?
Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi açıktır: yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Dava dilekçesi harç tamamlanmadan işleme konulmaz; eksik harç sonradan fark edilirse mahkeme tamamlanması için süre verir. Yargılama sırasında dava değerinin dilekçede gösterilenden yüksek olduğu anlaşılırsa yalnız o celseye devam edilir; takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin harç tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz (492 s. K. m.30). İlgilisinin ödemediği harcı dilerse karşı taraf ödeyip yargılamayı sürdürebilir; bu tutar hükümde kendiliğinden gözetilir (m.32). Ayrıca davacı, harçla birlikte gider avansını da dava açarken yatırmak zorundadır; avansın eksik olduğu anlaşılırsa iki haftalık kesin süre verilir (HMK m.120).
Dava değeri sonradan artarsa harç tamamlanır mı?
Evet. Bilirkişi raporu alacağın dilekçede gösterilenden yüksek olduğunu ortaya koyarsa, talep ıslahla ya da kısmi davada talep artırımıyla yükseltilir ve artan kısmın nispi harcı tamamlanır. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun bu alanı yeniden düzenledi: kısmi davada talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat sonuna kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (HMK m.109/4). Artırım dilekçesi verilirken artan değere düşen peşin harç yatırılır. Tamamlanacak tutarı ıslah harcı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Hangi davalarda harç ödenmez?
Harç yükümlülüğünün istisnaları üç ana grupta toplanır:
- Adli yardım: Yargılama giderlerini karşılama gücünden yoksun olanlar, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanır (HMK m.334). Adli yardım kararı, harçlar dâhil tüm yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar (HMK m.335/1-a); dava kaybedilirse giderler sonradan tahsil edilebilir.
- Harçtan müstesna işlemler: 492 sayılı Kanun'un 13. maddesi bazı işlemleri harçtan istisna tutar; genel bütçeye dâhil idarelerin işlemleri de bu kapsamdadır (m.13/j).
- Özel kanun muafiyetleri: Tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça tüketici mahkemelerinde açılan davalar harçtan muaftır (6502 s. K. m.73/2). Araçta "tüketici davası" seçeneği bu muafiyeti uygular.
Muafiyet harçlara özgüdür; gider avansı bu hâllerde de kural olarak yatırılır ve adli yardımda Devlet tarafından avans olarak karşılanır.
Davayı kazanan taraf harcı geri alır mı?
Başvurma harcı ile karar ve ilam harcı yargılama giderlerindendir (HMK m.323/1-a). Mahkeme, kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verir (HMK m.326/1); dava kabul edildiğinde davacının açılışta yatırdığı harçlar hükümle davalıya yükletilir. Dava kısmen kabul edilirse giderler tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır (m.326/2). Bu nedenle dava değerinin gerçekçi belirlenmesi yalnız harç planlaması için değil, reddedilen kısmın gider ve vekâlet ücreti riski için de önemlidir.
Bakırköy Adliyesi'nde harç nereye yatırılır?
Uygulamada dava dilekçesi önce tevzi bürosuna verilir; büro, harca esas değere göre tahsil edilecek harç ve gider avansını hesaplayarak bir tahsilat müzekkeresi düzenler. Harç, adliye veznesine veya adliyede bulunan anlaşmalı banka şubesine yatırılır; makbuz dosyaya eklenir. Vekille takip edilen işlerde harç, UYAP üzerinden elektronik ortamda da ödenebilmektedir. Büromuz Bakırköy Adliyesi'ne yakın konumdadır; açılış maliyetinin dava stratejisiyle birlikte planlanması için iletişim sayfamızdan ön görüşme talep edebilirsiniz.
Dayanak hükümler
Bu sayfadaki hesap ve açıklamaların dayandığı temel hükümler şunlardır:
- 492 s. K. m.27: maktu harçların işlemden önce peşin ödenmesi.
- 492 s. K. m.28/1-a: karar ve ilam harcının 1/4'ünün peşin alınması; ölüm ve cismani zararda 1/20 oranı; bakiyenin kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi.
- 492 s. K. m.30: noksan tespit edilen değer üzerinden peşin harcın tamamlanması.
- 492 s. K. m.32: harç ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmaması.
- (1) sayılı tarife A/I ve A/III: başvurma harcı ile nispi ve maktu karar-ilam harcı tutarları (2026 tutarları: Seri No 98 tebliği).
- HMK m.120: harç ve gider avansının dava açılırken yatırılması.
- HMK m.323 ve m.326: harçların yargılama giderlerinden olması ve aleyhine hüküm verilene yükletilmesi.
- HMK m.334-335: adli yardımın şartları ve kapsamı.
- 6502 s. K. m.73/2: tüketici davalarında harç muafiyeti.
İlgili dava ve alacak yazıları
Dava açmadan önce süreç ve maliyet planlaması için şu yazıları inceleyebilirsiniz:
Dava ve alacak süreçleri için icra ve iflas hukuku ile iş hukuku hizmet sayfalarımızı inceleyebilir, bilirkişi raporundan sonra talebinizi artıracaksanız ıslah harcı hesaplama, alacağın faizi için icra faiz hesaplama, işçilik alacağı davasında talep edilecek tutar için kıdem tazminatı hesaplama, kararın tebliğinden sonra istinaf süresinin son günü için hukuki süre hesaplama aracını kullanabilir, diğer araçlar için hesaplama araçları sayfasına bakabilirsiniz.
