Miras Hukukunda Saklı Pay Nedir ve Nasıl Korunur 2026

Hukuk sistemimizde miras bırakan kişinin, sağlığında veya ölümünden sonra geçerli olmak üzere mal varlığı üzerinde tasarruf etme (istediğine bağışlama, vasiyet etme) özgürlüğü bulunmaktadır. Ancak kanun koyucu, miras bırakanın bu özgürlüğünün sınırlarını çizerek onun en yakın aile bireylerinin geleceğini koruma altına almıştır. Bu yasal koruma sınırına miras hukukunda saklı pay adı verilir. Arama motorlarında en çok araştırılan "Saklı pay nedir?" sorusu, miras bırakanın haksız vasiyetnameleri veya ölümden önceki bağışlamaları nedeniyle yasal haklarından mahrum bırakılan mirasçıların en çok yanıt aradığı konudur. Saklı pay hakkı ihlal edilen mirasçılar, mahkeme yoluyla bu haklarını geri alabilirler. Bakırköy bölgesinde ve İstanbul genelinde miras davalarını yürüten Bakırköy miras avukatı kadromuzla hazırladığımız bu makalede; saklı pay oranlarını, kimlerin bu hakka sahip olduğunu ve saklı payın nasıl korunacağını ele aldık.

Saklı Pay Nedir? Tasarruf Nisabı Ne Demektir?

Saklı pay, miras bırakanın kendi iradesiyle (vasiyetname veya bağışlama yoluyla) dahi üzerinde tasarruf edemeyeceği, kanun tarafından yasal mirasçılara garanti edilen asgari miras payıdır.

• Tasarruf Edilebilir Kısım (Tasarruf Nisabı): Miras bırakanın toplam mal varlığından, yasal mirasçıların saklı payları düşüldükten sonra kalan ve üzerinde serbestçe vasiyetname yapabileceği veya birine bağışlayabileceği kısımdır.
• Miras bırakan, saklı pay sınırlarını aşacak şekilde mal varlığının tamamını yabancı bir kişiye veya sadece bir çocuğuna vasiyet ederse, bu vasiyetname tamamen geçersiz olmaz; sadece saklı payı ihlal ettiği oranda iptal edilir (tenkis edilir).

Saklı Pay Sahibi Olan Mirasçılar ve Güncel Oranları

Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesi uyarınca, her yasal mirasçının saklı payı yoktur. Yalnızca miras bırakanın en yakın aile çemberinde yer alan şu kişiler saklı pay hakkına sahiptir:

1. Altsoy (Çocuklar, Torunlar):

Miras bırakanın çocukları ve torunlarının saklı pay oranı, yasal miras paylarının yarısıdır (%50).

• Örnek: Bir babanın ölümünde geride eşi yoksa ve sadece 2 çocuğu varsa, çocukların yasal miras payı 1/2'dir. Saklı payları ise bu oranın yarısı olan 1/4'tür. Baba, mallarının 1/2'sinden fazlasını başkasına vasiyet edemez.

2. Anne ve Baba:

Miras bırakanın altsoyu (çocuğu veya torunu) yoksa, anne ve babası saklı pay sahibi olur. Anne ve babanın her birinin saklı pay oranı, yasal miras paylarının dörtte biridir (%25).

3. Sağ Kalan Eş:

Sağ kalan eşin saklı payı, eşin hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir:

• Altsoy (çocuklar) veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa, yasal miras payının tamamıdır (%100).
• Diğer hallerde (örneğin büyükbabalarla veya tek başına mirasçıysa) yasal miras payının dörtte üçüdür (%75).

Kardeşlerin Saklı Payı Kaldırılmıştır:
10 Mayıs 2007 tarihinde yapılan yasal düzenleme ile kardeşlerin saklı pay hakkı tamamen kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra vefat eden kişilerin kardeşlerine miras bırakmak gibi yasal bir zorunluluğu yoktur. Miras bırakan, çocuğu yoksa tüm mallarını kardeşlerini dışarıda bırakacak şekilde bir başkasına vasiyet edebilir ve kardeşler buna karşı dava açamazlar.

Saklı Pay Nasıl Korunur? (Tenkis Davası)

Miras bırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmalar (bağışlar) veya vasiyetname ile saklı pay sınırlarını aşması durumunda, saklı payı ihlal edilen mirasçıların başvuracağı yasal yol Tenkis Davası açmaktır.

• Tenkis Davasının Amacı: Miras bırakanın tasarruf edilebilir sınırını (tasarruf nisabını) aşarak yaptığı bağış veya vasiyetlerin, saklı payları zedeleyen kısmının iptal edilerek hak sahiplerine geri verilmesidir.
• Açılma Süresi (Hak Düşürücü Süre): Tenkis davası açma süresi, mirasçıların saklı paylarının ihlal edildiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve herhalde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer kazandırmalarda mirasın açılması (ölüm) tarihinden itibaren 10 yıldır.
• Görevli Mahkeme: Davalar, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Bakırköy'deki uyuşmazlıklar için Bakırköy miras davaları yetki alanındaki Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Babam tüm mallarını ikinci eşine bıraktı, çocuk olarak saklı payımı alabilir miyim?

Evet. Babasının tüm mal varlığını vasiyetname veya sağlığında muvazaalı devirlerle ikinci eşine bırakması durumunda, çocukların saklı pay hakları ihlal edilmiş olur. Çocuklar babalarının vefatından sonra tenkis davası veya muris muvazaası davası açarak yasal saklı paylarını (yasal miras paylarının yarısını) mahkeme yoluyla tahsil edebilirler.

2. Kardeşimin mirasından saklı pay alabilir miyim?

Hayır. Yasalarda yapılan değişiklik ile kardeşlerin saklı pay hakkı kaldırılmıştır. Kardeşiniz vefat ettiğinde eğer tüm mallarını bir vakfa veya üçüncü bir kişiye vasiyet etmişse, kardeş olarak saklı pay iddiasıyla dava açma hakkınız bulunmamaktadır.

3. Ölümden kaç yıl önce yapılan bağışlar saklı pay hesabına dahil edilir?

Türk Medeni Kanunu m. 565 uyarınca; miras bırakanın ölümünden önceki son 1 yıl içinde yaptığı tüm karşılıksız bağışlamalar (düğün hediyeleri hariç) ve zaman sınırı olmaksızın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı tüm kazandırmalar saklı pay hesabına dahil edilir ve tenkise tabi tutulur.

4. Vasiyetname ile saklı pay zedelenebilir mi?

Miras bırakan vasiyetnamesinde dilediği gibi paylaşım yapabilir ancak bu paylaşım saklı payları zedeleyemez. Zedelerse, saklı payı zedelenen mirasçılar vasiyetnamenin tamamen iptalini değil, saklı paylarını aşan kısmının tenkisini (indirilmesini) talep edebilirler.

5. Mirastan feragat eden kişi saklı pay talep edebilir mi?

Miras bırakan sağ iken onunla noter huzurunda karşılıklı veya tek taraflı olarak "Mirastan Feragat Sözleşmesi" imzalayan bir mirasçı, miras hakkından tamamen vazgeçmiş sayılır. Bu sözleşme geçerli olduğu sürece, ölümden sonra saklı pay iddiasında bulunamaz ve tenkis davası açamaz.

6. Saklı pay davalarında arabuluculuk zorunlu mudur?

Hayır. Tenkis davaları ve muris muvazaasına dayalı davalar doğrudan mahkemede açılır, bu uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk bulunmamaktadır.

Sonuç ve Avukat Desteğinin Önemi

Miras hukukunda saklı pay ve tenkis hesaplamaları, hukukun en matematiksel ve teknik bilgi gerektiren alanlarından biridir. Terekenin aktif ve pasif değerlerinin tespiti, net tereke değerinin bulunması, hangi kazandırmaların tenkise tabi olacağının belirlenmesi ve dava sürelerinin (1 yıllık hak düşürücü süre) takibi uzmanlık gerektirir. Yapılacak en ufak usul hatası veya yanlış hesaplama davanın kaybedilmesine yol açabilir. Bu nedenle miras uyuşmazlıklarında uzman bir hukukçunun desteğini almak kritik önem taşır. Bakırköy Adliyesi'nin yanı başında bulunan Bakırköy Hukuk Büromuz bünyesinde, saklı pay ihlallerinin tespiti, tenkis davalarının açılması ve miras paylarının tahsili süreçlerinde uzman Bakırköy miras avukatı kadromuzla profesyonel danışmanlık ve avukatlık hizmeti vermekteyiz.

Bu konuyla ilgili olarak Reddi Miras Nasıl Yapılır Süresi ve Şartları 2026, Miras Davalarında Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler 2026 başlıklı yazılarımızı inceleyebilir, Miras Hukuku alanındaki diğer hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilir, ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Av. Mete Çelik — İstanbul Barosu Sicil No: 76236