Miras Hukukunda Saklı Pay Nedir ve Nasıl Korunur 2026

Bu rehberde: Miras hukukunda saklı pay nedir ve nasıl korunur? Çocukların, anne babanın ve sağ kalan eşin saklı pay oranları, somut hesap örneği, tenkis davası ve muris muvazaası ayrımı.

Hukuk sistemimizde miras bırakan kişinin, sağlığında veya ölümünden sonra geçerli olmak üzere mal varlığı üzerinde tasarruf etme (istediğine bağışlama, vasiyet etme) özgürlüğü bulunmaktadır. Ancak kanun koyucu, miras bırakanın bu özgürlüğünün sınırlarını çizerek onun en yakın aile bireylerinin geleceğini koruma altına almıştır. Bu yasal koruma sınırına miras hukukunda saklı pay adı verilir. Saklı pay, miras bırakanın tasarruflarına rağmen altsoy, anne-baba veya sağ kalan eş gibi kanunda belirtilen mirasçılar için korunan miras payıdır; ihlal hâlinde tenkis talebi gündeme gelebilir. Saklı pay hakkı ihlal edilen mirasçılar, mahkeme yoluyla bu haklarını geri alabilirler. Bu makalede, miras hukuku kapsamında saklı pay oranlarını, kimlerin bu hakka sahip olduğunu, oranların somut bir örnekle nasıl hesaplandığını ve saklı payın nasıl korunacağını ele aldık. Saklı pay ve tenkis taleplerinde tereke, bağışlar ve Küçükçekmece çevresindeki saklı pay ve miras dosyaları birlikte incelenmelidir. Tenkis davası açmadan önce genel miras süreleri için miras davalarında zamanaşımı yazımıza, mirasın tamamen reddi seçeneği için ise reddi miras nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

"Tasarruf oranı aşılmış ise tasarrufun niteliğine göre icap ederse kazandırma işleminde saklı payları zedeleme kastının bulunup bulunmadığı objektif ve subjektif unsurlar dikkate alınarak belirlenmelidir." (Yargıtay 16. Hukuk Dairesi, 09.04.2012, 2012/2557 E., 2012/3292 K.)

Bu karar, saklı payın korunmasında yalnızca matematiksel oran hesabının yeterli olmadığını gösterir. Tenkis veya muris muvazaası değerlendirilirken kazandırmanın amacı, mirasçılar arasındaki denge ve somut olayın koşulları birlikte incelenmelidir.

Saklı Pay Nedir? Tasarruf Nisabı Ne Demektir?

Saklı pay, miras bırakanın kendi iradesiyle (vasiyetname veya bağışlama yoluyla) dahi üzerinde tasarruf edemeyeceği, kanun tarafından yasal mirasçılara garanti edilen asgari miras payıdır.

• Tasarruf Edilebilir Kısım (Tasarruf Nisabı): Miras bırakanın toplam mal varlığından, yasal mirasçıların saklı payları düşüldükten sonra kalan ve üzerinde serbestçe vasiyetname yapabileceği veya birine bağışlayabileceği kısımdır.

• Miras bırakan, saklı pay sınırlarını aşacak şekilde mal varlığının tamamını yabancı bir kişiye veya sadece bir çocuğuna vasiyet ederse, bu vasiyetname tamamen geçersiz olmaz; sadece saklı payı ihlal ettiği oranda iptal edilir (tenkis edilir). Yargıtay da mirasçıyı devre dışı bırakmaya yönelik ölüme bağlı tasarrufun tümden iptal edilemeyeceğini, yalnızca saklı payı aşan (tasarruf nisabını aşan) kısım bakımından tenkise tabi tutulacağını belirtmektedir (Yargıtay 14. HD, E.2016/1784 K.2016/7544).

Saklı Pay Sahibi Olan Mirasçılar ve Güncel Oranları

Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesi uyarınca, her yasal mirasçının saklı payı yoktur. Yalnızca miras bırakanın en yakın aile çemberinde yer alan şu kişiler saklı pay hakkına sahiptir:

1. Altsoy (Çocuklar, Torunlar):

Miras bırakanın çocukları ve torunlarının saklı pay oranı, yasal miras paylarının yarısıdır (%50).

• Örnek: Bir babanın ölümünde geride eşi yoksa ve sadece 2 çocuğu varsa, çocukların yasal miras payı 1/2'dir. Saklı payları ise bu oranın yarısı olan 1/4'tür. Baba, mallarının 1/2'sinden fazlasını başkasına vasiyet edemez.

2. Anne ve Baba:

Miras bırakanın altsoyu (çocuğu veya torunu) yoksa, anne ve babası saklı pay sahibi olur. Anne ve babanın her birinin saklı pay oranı, yasal miras paylarının dörtte biridir (%25).

3. Sağ Kalan Eş:

Sağ kalan eşin saklı payı, eşin hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir:

• Altsoy (çocuklar) veya anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa, yasal miras payının tamamıdır (%100).

• Diğer hallerde (örneğin büyükbabalarla veya tek başına mirasçıysa) yasal miras payının dörtte üçüdür (%75).

Kardeşlerin Saklı Payı Kaldırılmıştır:
10 Mayıs 2007 tarihinde yapılan yasal düzenleme ile kardeşlerin saklı pay hakkı tamamen kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra vefat eden kişilerin kardeşlerine miras bırakmak gibi yasal bir zorunluluğu yoktur. Miras bırakan, çocuğu yoksa tüm mallarını kardeşlerini dışarıda bırakacak şekilde bir başkasına vasiyet edebilir ve kardeşler buna karşı dava açamazlar.

Saklı Pay Hesabı: Somut Bir Örnek

Oranların birlikte nasıl işlediğini görmek için somut bir örnek kuralım. Miras bırakanın geriye sağ kalan eşi ve 2 çocuğu kalmış olsun; terekenin (borçlar düşüldükten sonraki) net değeri 1.200.000 TL olsun.

Bu örnekte miras bırakan, terekenin en fazla 3/8'ini (450.000 TL) vasiyet veya bağışla dilediği kişiye bırakabilir. Bu sınırı aşan bir tasarruf yapmışsa — örneğin tüm malvarlığını bir üçüncü kişiye vasiyet etmişse — aşan kısım, saklı pay sahiplerinin talebiyle tenkise tabi tutulur. Hesap, terekenin net değeri ile ölümden önce yapılan bazı kazandırmaların yeniden eklenmesine dayandığından, gerçek dosyalarda bilirkişi incelemesi gerektirir.

Saklı Pay Nasıl Korunur? (Tenkis Davası)

Miras bırakanın sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmalar (bağışlar) veya vasiyetname ile saklı pay sınırlarını aşması durumunda, saklı payı ihlal edilen mirasçıların başvuracağı yasal yol Tenkis Davası açmaktır.

• Tenkis Davasının Amacı: Miras bırakanın tasarruf edilebilir sınırını (tasarruf nisabını) aşarak yaptığı bağış veya vasiyetlerin, saklı payları zedeleyen kısmının iptal edilerek hak sahiplerine geri verilmesidir.

• Hangi kazandırmalar hesaba katılır? Tenkis hesabında yalnızca ölüme bağlı tasarruflar değil, TMK m.565'te sayılan bazı sağlararası kazandırmalar (mirasçılık sıfatını kaybeden altsoya yapılan denkleştirmeye tabi kazandırmalar, saklı payı etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan karşılıksız kazandırmalar, mirasbırakanın ölümünden önceki bir yıl içinde yaptığı olağan hediyeler dışındaki bağışlamalar vb.) terekeye eklenerek dikkate alınır.

• Tenkis sırası: TMK m.570 uyarınca tenkis, önce ölüme bağlı tasarruflardan, bunlar yetmezse en yeni tarihli sağlararası kazandırmadan başlanarak en eskiye doğru yapılır.

• Açılma Süresi (Hak Düşürücü Süre): Tenkis davası açma süresi, mirasçıların saklı paylarının ihlal edildiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve herhalde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer kazandırmalarda mirasın açılması (ölüm) tarihinden itibaren 10 yıldır (TMK m.571).

• Görevli Mahkeme: Davalar, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Bakırköy'deki uyuşmazlıklar için Bakırköy miras davaları yetki alanındaki Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Saklı Payı İhlal Edilen Mirasçı Ne Yapmalı? — Adımlar

• Miras bırakanın vasiyetnamesini veya sağlığında yaptığı bağışları gösteren belgeleri (tapu kayıtları, banka dekontları) toplayın; tenkis hesabı bu verilere dayanır.

• Saklı payınızın ihlal edildiğini öğrendiğiniz tarihi not edin — 1 yıllık süre bu tarihten işlemeye başlar ve kaçırıldığında telafisi yoktur.

• Tenkis davasını, miras bırakanın son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir talebiyle birlikte açın; bu, dava sürerken malın devredilmesini engeller.

Tenkis Davası ile Muris Muvazaası Davası Karıştırılmamalı

Uygulamada sık karşılaşılan bir hata, saklı pay ihlalinin her zaman tenkis davasıyla giderileceğinin sanılmasıdır. Miras bırakan, malını gerçekte bağışlamak istediği halde tapuda satış gibi göstererek (muvazaalı işlemle) mal kaçırmışsa, bu durumda açılacak dava tenkis değil, muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davasıdır. Bu davanın temeli, Yargıtay'ın 01.04.1974 tarih ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıdır; anılan içtihada göre mirasbırakanın mirasçıdan mal kaçırmak amacıyla yaptığı muvazaalı temlikler geçersiz sayılır. Muris muvazaası davası, tenkisin aksine hiçbir hak düşürücü süreye veya zamanaşımına tabi değildir ve saklı pay sahibi olsun olmasın tüm mirasçılar tarafından açılabilir. Hangi davanın açılması gerektiğinin doğru tespiti, hem süre hem de ispat stratejisi açısından belirleyicidir; uygulamada çoğu zaman "öncelikle muris muvazaası, kabul edilmezse tenkis" biçiminde terditli (kademeli) talep kurulur.

Bu Süreçte Avukatın Rolü

Bakırköy ve çevresinde miras hukuku alanında sunulan avukatlık hizmeti kapsamında, saklı pay oranlarının hesaplanması, tenkis davası ile muris muvazaası davası arasındaki doğru seçimin yapılması ve sürelerin takibi profesyonel olarak yürütülmektedir.

Saklı Pay Hesabında Yasal Miras Payı

Saklı pay, terekenin sabit bir yüzdesi değil, mirasçının yasal miras payı üzerinden hesaplanan korunan bölümdür. TMK m. 506’ya göre altsoy için saklı pay yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babanın saklı payı yasal miras payının dörtte biri; sağ kalan eşin saklı payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre farklılaşır.

Bu nedenle önce yasal miras payı, ardından tasarruf edilebilir kısım ve saklı pay ihlali hesaplanır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, saklı paya tecavüz incelemesinde terekenin parasal değerinin ve tasarruf oranının belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Yargıtay 1. HD, 2025/5471 E., 2025/5939 K.

Konuya ilişkin sorularınız için Florya miras avukatı sayfamızdaki iletişim kanallarını kullanabilirsiniz.

Tenkis talebinde mirasçı sıfatının ve yasal payların belgelenmesi gerekir; bu belgenin hangi merciden alınacağı ve noterin belge veremeyeceği hâller için mirasçılık belgesi (veraset ilamı) rehberimize bakabilirsiniz.