Süresiz Nafaka İptal Edildi mi? AYM Kararı ve Haziran 2027 Takvimi

Anayasa Mahkemesi, Türk Medenî Kanunu m.175'teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti (E.2025/156, K.2026/131, 4 Haziran 2026). Karar 30 Eylül 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı; ancak iptal, yayımdan başlayarak dokuz ay sonra, yani Haziran 2027 sonunda yürürlüğe girer. O tarihe kadar mevcut kural uygulanır ve bugün ödenen yoksulluk nafakaları kendiliğinden sona ermez. Mahkeme, hâkime nafakanın süresini evlilik süresi, yaş, eğitim, sağlık ve çalışma imkânı gibi ölçütlerle belirleme yetkisi verilmesi gerektiğini söyledi; yeni kuralı TBMM yapacak.

Karar Bir Bakışta

Eski Kural Neydi?

TMK m.175'e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Yani kusursuz eş de yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü tutulabiliyordu.

Kanun metni süresiz nafakayı zorunlu tutmuyordu; ancak Anayasa Mahkemesinin tespitine göre yerleşik uygulamada ibare emredici sayıldı ve hâkimin nafakaya süre koyamayacağı kabul edildi. Kararda bu yaklaşıma örnek olarak Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin E.2016/8859, K.2017/14407 sayılı kararı gösterilmiştir. Sonuçta nafaka, ancak TMK m.176/3'teki hâllerden biri gerçekleşirse sona eriyordu.

Bu kuralın kökü 1988'e uzanır: 743 sayılı eski Medeni Kanun'da yoksulluk nafakası bir yılla sınırlıydı; 3444 sayılı Kanun'la süre sınırı kaldırıldı, 4721 sayılı Kanun da aynı çözümü sürdürdü.

Anayasa Mahkemesi Neden İptal Etti?

Mahkeme 2012'de aynı ibareyi Anayasa'ya uygun bulmuştu (E.2011/136, K.2012/72). O kararda kuralın her durumda süresiz nafakayı zorunlu kılmadığı değerlendirilmişti. 2026 kararında ise bu yorumun uygulamayı değiştirmediği, ibarenin emredici biçimde uygulanmaya devam ettiği tespit edildi.

Çoğunluk gerekçesinin özü şudur:

• Yoksul düşen eşe evlilikten doğan dayanışma gereği belirli bir parasal destek beklenebilir; ancak bu yükümlülüğün hiçbir ölçüt belirlenmeden, kategorik olarak süresiz öngörülmesi, kusurlu olması bile gerekmeyen nafaka borçlusuna ağır bir külfet yükler.
• Nafaka yükümlüsünün ömür boyu evliliğin sonuçlarıyla bağlı kalması, devletin çatışan haklar arasında kurması gereken makul dengeyi ortadan kaldırır (Anayasa m.5 ve m.17'den doğan pozitif yükümlülük).
• Hâkime nafakanın süresini evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi unsurlara göre belirleme yetkisi tanınmalı; süresiz nafakayı gerektiren hâllerin ölçütleri de kanunda açıkça yer almalıdır.

Mahkeme, süreli nafakayı tek çözüm olarak dayatmadı: gerekçeye göre nafaka kural olarak süreyle sınırlandırılabileceği gibi, belirlenecek koşullar varsa yaşam boyu nafakaya da imkân tanınabilir. Karşılaştırmalı hukukta tek bir modelin bulunmadığı da kararda vurgulandı.

Karşıoy ve Farklı Gerekçe

Üyeler Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar iptale karşı oy kullandı. Karşıoy yazısına göre nafakanın ölçütü zaman değil yoksulluktur; TMK m.176 nafakanın azaltılması, kaldırılması ve toptan ödenmesi gibi yeterli araçlar sunar; sorun kuralın kendisinde değil, katı yorumundadır. Üye Yıldız Seferinoğlu ise iptale katıldı, ancak gerekçeyi farklı kurdu: ona göre asıl sorun, metin ile yerleşik uygulamanın ayrışması nedeniyle kuralın belirlilik ilkesini karşılamamasıdır. Bu görüşler kararın sonucunu değiştirmez; iptal hükmü çoğunluğundur.

Haziran 2027'ye Kadar Ne Olacak?

Anayasa m.153/3'e göre Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca belirleyebilir. Mahkeme, ibarenin hemen iptalinin doğuracağı hukuki boşluğu kamu yararına aykırı gördüğü için bu yola gitti. Bu nedenle:

• Haziran 2027 sonuna kadar TMK m.175 “süresiz olarak” ibaresiyle birlikte yürürlüktedir; resmî mevzuat metninde de ibare hâlâ görünür.
• Bugün ödenmekte olan yoksulluk nafakası karar nedeniyle kendiliğinden bitmez. Ödemeyi kendiliğinden kesmek, şikâyet üzerine tazyik hapsi riskini doğurur.
• Anayasa m.153/5'e göre iptal kararları geriye yürümez. Daha önce verilmiş nafaka hükümlerinin yeni kurala göre nasıl ele alınacağını, TBMM'nin yapacağı düzenleme ve varsa geçiş hükümleri belirleyecektir. Bugün bu konuda kesin bir sonuç söylemek mümkün değildir.
• Bu sürede TBMM yeni düzenleme yapmazsa, ibare metinden çıkar ve hüküm “mali gücü oranında nafaka isteyebilir” biçiminde kalır; nafakanın süresini o durumda yargı uygulaması şekillendirir.

Bugün de Geçerli Olan Sona Erme ve Değişiklik Yolları

Süre tartışmasından bağımsız olarak TMK m.176 bugün de uygulanır:

“Mahkeme kararıyla” kaldırılan hâllerde nafaka, dava açılıp karar alınmadan düşmez; bu nedenle nafaka ödeyen tarafın koşulların değiştiğini gösteren delillerle nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açması gerekir. Nafakanın türleri, talep süresi ve davanın açılacağı mahkeme için nafaka davası rehberimize, yıllık artış için nafaka artışı hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Nafaka Ödeyen ve Alan Taraf Şimdi Ne Yapmalı?

Nafaka ödüyorsanız: Ödemeyi sürdürün. Alacaklının yeniden evlenmesi, birlikte yaşaması veya düzenli gelir elde etmeye başlaması gibi somut bir değişiklik varsa, iptalin yürürlüğünü beklemeden bugünkü TMK m.176 yolları kullanılabilir. Yalnız “süresiz nafaka kaldırıldı” gerekçesiyle bugün açılacak bir dava, iptal yürürlüğe girmeden bu gerekçeye dayanamaz.

Nafaka alıyorsanız: Mevcut nafaka hükmünüz geçerlidir. Haziran 2027'ye kadar TBMM'de yapılacak düzenlemeyi ve özellikle geçiş hükümlerini izlemek gerekir; çünkü önceden verilmiş nafakaların akıbetini bu hükümler belirleyecektir.

Boşanma davanız sürüyorsa: İptal yürürlüğe girene kadar mahkemeler mevcut metni uygular. Kararın Haziran 2027 sonrasına kalması hâlinde hangi kuralın uygulanacağı, yeni kanunun içeriğine ve geçiş hükümlerine bağlı olacaktır. İstanbul'daki aile mahkemesi dosyalarında nasıl çalıştığımızı İstanbul boşanma avukatı sayfamızda anlattık.