Hukuk sözlüğü
Hukuki terimler ne demek?
Dilekçede, tebligatta ya da mahkeme kararında karşılaştığınız terimlerin kısa tanımları. Her terim, dayandığı kanun maddesi ve konuyu ayrıntılı anlatan rehberlerimizle birlikte.
20 terim
- Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku4
- Aile Hukuku2
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku1
- Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku3
- Gayrimenkul ve Kira Hukuku3
- İdare ve Vergi Hukuku1
- Yargılama (Usul) Hukuku3
- Genel Hukuk Terimleri3
Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku
- İrtikapİrtikap, bir kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu veya güveni kötüye kullanarak bir kimseyi kendisine ya da başkasına yarar sağlamaya zorlaması veya hileyle ikna etmesi demektir; Türk Ceza Kanunu m.250'de düzenlenen bir suçtur.
- İştirakİştirak, bir suçun işlenmesine birden fazla kişinin kanunda tanımlanan fail, azmettiren veya yardım eden rollerinden biriyle katılmasıdır; her kişinin ceza sorumluluğu fiili, kastı ve TCK m.37-41'deki kurallara göre ayrı belirlenir.
- MüsadereMüsadere, suçla bağlantılı eşyanın veya suçtan elde edilen ekonomik kazancın mahkeme kararıyla devlete geçirilmesine ilişkin ceza hukuku güvenlik tedbiridir; geçici elkoymadan farklıdır ve TCK m.54-55'te düzenlenir.
- MüştekiMüşteki, bir suç nedeniyle Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa şikâyette bulunan kişi, yani şikâyetçi demektir; Ceza Muhakemesi Kanunu bu kişiyi 'şikâyetçi' olarak anar ve ona soruşturma ile kovuşturmada belirli haklar tanır.
Aile Hukuku
- MehirMehir, evlilik dolayısıyla eşlerden biri lehine para veya mal verilmesine ilişkin, İslam hukukunda yer alan bir mali taahhüttür; Türk hukukunda mehir adıyla ayrı bir aile hukuku kurumu düzenlenmediğinden belgenin etkisi içeriğine, iradeye ve genel borçlar ile delil kurallarına göre değerlendirilir.
- VasiVasi, velayet altında bulunmayan bir küçüğün veya kısıtlanan bir erginin kişiliğini ve malvarlığını korumak ve hukuki işlemlerde onu temsil etmek üzere sulh hukuk mahkemesince atanan kişi demektir.
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku
- ButlanButlan, bir hukuki işlemin veya kararın kanunun aradığı geçerlilik koşullarını taşımadığı için hükümsüz olması demektir; mutlak butlan işlemi baştan itibaren ve herkes bakımından geçersiz kılar, nisbi butlan ise ancak korunan kişinin süresi içinde ileri sürmesiyle sonuç doğurur.
- İbraİbra, alacaklının borçluyla anlaşarak mevcut bir borcun tamamını veya bir bölümünü sona erdirmesidir; işçi alacaklarını konu alan ibranamelerde TBK m.420'deki özel geçerlilik şartları ayrıca uygulanır.
- İhtarnameİhtarname, bir kişinin karşı tarafa bir borcu yerine getirmesini, bir hakkını kullanacağını veya hukuki sonuç doğuracak bir durumu resmî ve ispatlanabilir biçimde bildirdiği yazılı uyarı demektir; uygulamada çoğunlukla noter aracılığıyla gönderilir.
Gayrimenkul ve Kira Hukuku
- İntifa hakkıİntifa hakkı, başkasına ait bir eşya veya hak üzerinde sahibine kullanma ve yararlanma yetkisi veren, mülkiyetten ayrı sınırlı ayni haktır; taşınmazda tapuya tescil edilir ve gerçek kişi bakımından kural olarak ölümle sona erer.
- Kat İrtifakıKat irtifakı, yapılmakta olan veya ileride yapılacak bir binanın, tamamlandığında kat mülkiyetine konu olacak bağımsız bölümleri için arsa payına bağlı olarak tapuya tescil edilen irtifak hakkı demektir; binanın tamamı için yapı kullanma izin belgesi alınınca kat mülkiyetine çevrilir.
- Kat MülkiyetiKat mülkiyeti, tamamlanmış bir binanın daire, dükkân, büro gibi ayrı ve başlı başına kullanılabilen bağımsız bölümleri üzerinde, arsa payı ve ortak yerlerle bağlantılı olarak kurulan özel mülkiyet hakkı demektir.
İdare ve Vergi Hukuku
Yargılama (Usul) Hukuku
- FeragatnameFeragatname, bir haktan veya talep sonucundan vazgeçildiğini açıklayan belge olarak kullanılır; mahkemedeki davacı feragati ise HMK m.307 ve devamındaki özel usule tabidir ve kısmen ya da tamamen yapılabilir.
- İkrarİkrar, kişinin kendi aleyhine sonuç doğurabilecek bir vakıayı kabul etmesidir; hukuk yargılamasında mahkeme önündeki ikrar HMK m.188 uyarınca çekişmeli vakıayı çekişmesiz hâle getirebilir, ceza yargılamasındaki beyan ise delillerle birlikte değerlendirilir.
- TebligatVideoTebligat, bir mahkeme, icra dairesi, savcılık veya kamu idaresinin bir belgeyi 7201 sayılı Tebligat Kanunu'ndaki usulle ilgili kişiye resmen bildirmesi demektir; itiraz, cevap ve kanun yolu sürelerinin çoğu tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Genel Hukuk Terimleri
- ApostilApostil, 1961 Lahey Sözleşmesi kapsamındaki bir resmi belgenin başka bir sözleşmeci devlette kullanılabilmesi için belge üzerindeki imzanın, imzalayanın sıfatının ve varsa mühür veya damganın doğruluğunu tasdik eden şerhtir; belgenin içeriğini doğrulamaz.
- MuvafakatnameMuvafakatname, bir kişinin belirli bir işlem veya davranışa izin verdiğini ya da buna rıza gösterdiğini açıklayan yazılı belgedir; hangi sonucu doğuracağı belgenin içeriğine ve ilgili işlem için öngörülen kanuni şekil ile yetki kurallarına bağlıdır.
- Tüzel KişiTüzel kişi, başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ile belli bir amaca özgülenmiş bağımsız mal topluluklarına hukukun tanıdığı kişilik demektir; şirketler, dernekler, vakıflar ve belediyeler tüzel kişidir.