Seri muhakeme, CMK 250'de sayılan suçlarda (ör. alkollü araç kullanma, mühür bozma, resmi belgede yalan beyan) soruşturma sonunda savcının belirlediği cezanın şüpheli tarafından avukatı yanında kabul edilmesiyle yürüyen özel usuldür. Ceza yarı oranında indirilir; mahkeme talebi denetler ve teklif edilen cezadan ağır hüküm kuramaz. Kabul zorunlu değildir; usul tamamlanmazsa kabul beyanı delil olamaz.
İçindekiler · 8 bölüm

Seri muhakeme usulü, CMK m.250'de sayılan suçlarda soruşturma sonunda savcının belirlediği cezayı şüphelinin avukatı (müdafi) yanında kabul etmesiyle yürüyen, cezanın yarı oranında indirildiği özel bir ceza muhakemesi yoludur. Kabul, dosyanın cezasız kapanacağı anlamına gelmez; mahkeme talebi denetler ve hüküm kurar.
Durumunuza göre ilk adım
- Savcılık teklif etti: Önerilen cezanın ne olduğunu, seçenek yaptırım, erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) önerilip önerilmediğini avukatınızla birlikte okuyun.
- Kabul etmek istemiyorsunuz: Soruşturma genel hükümlere göre sürer; kabul etmemek suçu kabul ettiğiniz anlamına gelmez.
- Kabul ettiniz ve mahkemeden çağrı geldi: Mazeretsiz gitmezseniz usulden vazgeçmiş sayılırsınız.
- Hüküm kuruldu: İtiraz süresi kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki haftadır.
Seri muhakeme hangi suçlarda uygulanır? (CMK 250/1)
Usul yalnız kanunda tek tek sayılan suçlarda ve ilgili fıkralarda uygulanır. Ayrıca soruşturma sonunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine (KDAE) karar verilmemiş olması gerekir.
| Kanun | Kapsamdaki suç ve fıkra |
|---|---|
| TCK | Hakkı olmayan yere tecavüz (m.154/2-3), genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması (m.170/1 ve 3), trafik güvenliğini tehlikeye sokma (m.179/2-3), gürültüye neden olma (m.183), parada sahtecilik (m.197/2-3), mühür bozma (m.203), resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (m.206), kumar için yer ve imkân sağlama (m.228/1), başkasına ait kimlik bilgilerini kullanma (m.268) |
| 6136 sayılı Ateşli Silahlar Kanunu | m.13/3 ve m.15/1, 2, 3 |
| 6831 sayılı Orman Kanunu | m.93/1 |
| 1072 sayılı Kanun (rulet, tilt, langırt) | m.2 |
| 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu | ek m.2/1-(1) |
Uygulamada en sık karşılaşılan örnek, alkollü araç kullanma nedeniyle yürütülen trafik güvenliğini tehlikeye sokma soruşturmasıdır (TCK m.179/3). Suçun adı listede olsa bile olayınızın hangi fıkraya girdiği ayrıca kontrol edilmelidir.
Seri muhakeme şu durumlarda uygulanmaz:
- Suç birden fazla kişiyle birlikte işlendiyse ve şüphelilerden biri kabul etmiyorsa (m.250/11).
- Kapsamdaki suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte işlendiyse (m.250/11).
- Yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı hâlinde (m.250/12).
- Şüpheli dosyadaki adreste bulunmuyor veya yurt dışındaysa (m.250/13).
Teklifi kabul etmek zorunlu mu, avukat şart mı?
Kabul zorunlu değildir. Savcı ya da kolluk şüpheliyi usul hakkında bilgilendirir, savcı teklif eder; usul ancak şüphelinin müdafii huzurunda teklifi kabul etmesiyle uygulanır (m.250/2-3). Avukatınız yoksa kabul beyanı bu usul için yeterli olmaz.
Teklifi kabul etmezseniz dosya olağan soruşturma yoluyla sonuçlandırılır: savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir veya iddianame düzenleyebilir. Bu aşamaların genel akışı ceza davası rehberinde anlatılıyor.
Seri muhakemede ceza ne kadar indirilir? (CMK 250/4)
Savcı önce suçun alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler, koşulları varsa zincirleme suç artırımını uygular ve çıkan cezayı yarı oranında indirir (m.250/4).
Varsayımsal örnek: Alkollü araç kullanma dosyasında savcı temel cezayı 1 yıl (12 ay) hapis olarak belirlerse yarı indirimle sonuç 6 ay olur. Bu 6 aylık hapis, koşulları varsa adli para cezası gibi seçenek yaptırıma çevrilebilir (TCK m.50) veya ertelenebilir (TCK m.51) (m.250/5). Koşulları varsa HAGB de uygulanabilir (m.250/6). Bu usulde ceza verilmesi, güvenlik tedbirlerinin ayrıca uygulanmasını engellemez (m.250/7).
HAGB ve ertelemenin sicile etkisi HAGB rehberinde, hapis cezasının infazı ise cezaevine girer miyim yazısında ayrıca anlatılıyor.
Mahkeme savcının teklifini aynen kabul etmek zorunda mı? (CMK 250/9)
Hayır. Savcı talebini yazılı olarak görevli mahkemeye gönderir. Talep yazısı eksikse, cezada maddi hata varsa veya erteleme, seçenek yaptırım ya da HAGB için objektif koşullar yoksa mahkeme yazıyı düzeltilmek üzere savcılığa iade eder (m.250/8).
Mahkeme şüpheliyi müdafi huzurunda dinler. Kabul şartının gerçekleştiğine, eylemin kapsamda olduğuna ve dosyadaki delillere göre mahkûmiyet gerektiğine kanaat getirirse talep yazısındaki cezadan daha ağır olmamak üzere hüküm kurar. Aksi hâlde talebi reddeder ve dosyayı genel hükümlere göre sonuçlandırılmak üzere savcılığa gönderir (m.250/9).
Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli bu usulden vazgeçmiş sayılır. Çağrıdaki tarihe gidemeyecekseniz mazeretinizi ve belgesini önceden mahkemeye bildirin.
Seri muhakeme tamamlanmazsa kabul beyanım aleyhime delil olur mu? (CMK 250/10)
Olmaz. Usul herhangi bir sebeple tamamlanamazsa veya dosya genel hükümlere göre savcılığa geri gönderilirse, şüphelinin seri muhakemeyi kabul ettiğine dair beyanları ve bu usule ait diğer belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (m.250/10). Bu güvence yalnız usule ait belgeler içindir; dosyadaki alkol raporu, tutanak gibi diğer deliller yerinde kalır.
Seri muhakeme kararına nasıl itiraz edilir? (CMK 250/14, 268)
Mahkemenin seri muhakeme hükmüne itiraz edilebilir. İtiraz mercii yalnız iki noktayı inceler: kabulün müdafi huzurunda usulüne uygun yapılıp yapılmadığı (3. fıkra) ve mahkemenin 9. fıkradaki denetimi (m.250/14).
İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilmek üzere beyanda bulunarak yapılır (CMK m.268/1). Mahkeme itirazı yerinde görmezse en geç üç gün içinde itiraz merciine gönderir (m.268/2).
Seri muhakeme ile basit yargılama arasındaki fark nedir?
İki usul sık karıştırılır, ancak aşaması, karar veren makam ve indirim oranı farklıdır.
| Konu | Seri muhakeme (CMK 250) | Basit yargılama (CMK 251) |
|---|---|---|
| Aşama | Soruşturma sonu, dava açılmadan | İddianame kabul edildikten sonra |
| Kimin önerisi | Savcının teklifi, şüphelinin müdafi yanında kabulü | Asliye ceza mahkemesinin kararı; sanığın kabulü aranmaz |
| Kapsam | Kanunda tek tek sayılan suçlar | Adli para cezası ve/veya üst sınırı 2 yıla kadar hapis gerektiren suçlar |
| İndirim | Yarı oranında | Mahkûmiyette dörtte bir |
| Duruşma | Mahkeme şüpheliyi müdafi huzurunda dinler | Kural olarak duruşma yapılmaz, yazılı savunma 2 hafta içinde |
Soruşturmada size seri muhakeme teklif edildiyse kararı vermeden önce dosyanın bir ceza avukatı tarafından incelenmesi gerekir.



Soru ve yorumlar
Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.
Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.