Ceza Davası Nasıl İşler? Şikâyetten Kesin Karara Adım Adım

Önce dosyanın evresini ve kendi sıfatınızı belirleyin

Evrakın başlığını ve düzenleyen makamı okuyun. Savcılıktaki soruşturmayla mahkemedeki kovuşturma aynı evre değildir. CMK m.2, soruşturmayı suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne; kovuşturmayı kabulden hükmün kesinleşmesine kadar olan dönem olarak ayırır.

Bunun pratik karşılığı şudur: Bir savcılık ifadesi davetini, duruşmaya çağrı kâğıdı gibi ele almayın. Bir mahkeme çağrısında da savcılıktaki işlemlerle yetinmeyin. Dosyanın güncel belgesini, hangi sıfatla çağrıldığınızı ve sizden ne istendiğini birlikte okuyun. Terim ayrıntıları kovuşturma ve müdafi maddelerindedir.

Şikâyetten sonra savcılık ne yapar?

İhbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluğa yapılabilir; yazılı başvuru yanında tutanağa geçirilen sözlü başvuru da mümkündür (CMK m.158). Hazırlayacağınız olay sırası; ne olduğunu, ne zaman gerçekleştiğini ve hangi bilginin hangi delille desteklenebileceğini açıkça göstermelidir. Bilmediğiniz bir ayrıntıyı kesin bilgi gibi yazmayın.

Savcı, kamu davası açmaya yer olup olmadığını araştırır; şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplama ve koruma yükümlülüğü vardır (CMK m.160). Bu nedenle hem şikâyetçi hem şüpheli için belgeyi yalnız sunmak değil, hangi olayla ilgili olduğunu açıklamak işe yarar.

Şüpheli veya sanık ifade verirken müdafi yardımından yararlanma ve yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama haklarına sahiptir; lehine somut delillerin toplanmasını da isteyebilir (CMK m.147). Çağrının içeriği, isnat edilen olay ve korunması gereken deliller birlikte değerlendirilmelidir.

### Her soruşturma davaya dönüşür mü?

Yeterli şüphe oluşturan delil bulunursa savcı iddianame düzenler; bu koşul bulunmadığında veya kovuşturma olanağı yoksa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (CMK m.170 ve 172). Özel usullerin uygulanacağı dosyalar ayrıca değerlendirilir. KYOK ve itiraz rehberi, olumsuz karardan sonraki ayrı yolu anlatır.

İddianame geldiğinde neye bakılır?

Kamu davasını açan eşik, iddianamenin düzenlenmesi değil mahkemece kabulüdür. Kabulden sonra mahkeme duruşma gününü belirler ve hazır bulunacak kişileri çağırır (CMK m.175). Kabulün anlamı, suçlamanın yargılanacak olmasıdır; mahkûmiyet sonucunu CMK m.223'teki hüküm aşamasından önce varsaymayın.

Bu aşamada isnat edilen olay, dayanak gösterilen deliller, duruşma bilgisi ve sizden istenen işlemler için ayrı not çıkarın. Tanım ve iddianamenin içeriği iddianame maddesinde yer alır; tebliğden sonra kabul, iade ve savunma hazırlığı iddianame rehberinde adım adım anlatılır. Hazırlık evrakının işlevi için tensip zaptı maddesine bakılabilir.

Duruşmada hangi aşamaya gelinir?

CMK m.191'deki olağan duruşma akışında önce katılım kontrol edilir; sanığın kimliği belirlenir, suçlamanın dayandığı eylem ve deliller anlatılır, hakları bildirilir ve açıklamaya hazırsa sorgusu yapılır. Dosyanızdaki yargılama usulünü ayrıca kontrol edin; her dosyada aynı biçimde duruşma yapılacağını varsaymayın.

Hazırlık için tek bir belge paketi oluşturabilirsiniz: ilgili tebligatlar, isnada ilişkin notlar, savunmayı veya şikâyeti destekleyen belgeler ve açıklama gerektiren çelişkiler. Delil tartışmasının kuralları maddi gerçeğe ulaşma ve delil araştırma yazısında ele alınır.

Karar verildikten sonra dosya hemen kesinleşir mi?

CMK m.223, beraat ve mahkûmiyet yanında başka hüküm türlerini de düzenler. Önce verilen kararın türünü öğrenin. Beraat tanımı, hükmün hangi anlama geldiğini ayırmak için başlangıç olabilir.

Karara karşı başvuru imkânı kararın türüne ve kanundaki istisnalara bağlıdır; her hükmün mutlaka aynı kanun yollarından geçeceğini düşünmeyin (CMK m.272 ve 286). Süresinde yapılan istinaf başvurusu kesinleşmeyi engeller (CMK m.275). Başvuru şekli ve kapsamı için istinaf ve temyiz süreci rehberine gidilebilir.

Tebligat tarihini belgeleyin ve karardaki kanun yolu bildirimini dosyanın tarihine göre kontrol edin. Eski dosyalarda geçiş kuralları önemlidir: CMK geçici m.6/1-c, ilgili kanun yolu değişikliklerinde 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararları ayırır. Bu yüzden güncel bir süre bilgisini eski bir karara doğrudan taşımayın.

Kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı ise ayrı aşamadır. 5275 sayılı Kanun m.4, mahkûmiyet hükümlerinin kesinleşmedikçe infaz edilemeyeceğini düzenler; m.5, ceza hükmünün Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesini ve infazın savcı tarafından izlenmesini öngörür. Kurumda kalınacak süreyi bu genel akıştan hesaplamayın.

Bulunduğunuz aşamaya göre ayrıntılı rehberler

Aşağıdaki bağlantılar farklı sorulara gider; her birinin suç, tedbir veya infaz ayrıntısı kendi sayfasındadır.

### Başvuru, delil ve koruma tedbirleri

• İnternet dolandırıcılığında banka ve savcılık başvurusu.
• Yalan ifade ve tanıklık için suç duyurusu.
• Dijital delilin korunması.
• Yakalama kararı sonrasında yapılacaklar.
• Gözaltı kararına itiraz.
• Tutuklamaya itiraz ve katalog suçlar rehberi.
• Şikâyetten vazgeçme.

### Suçlamanın türü

• Sosyal medyada hakaret.
• Tehdit ve uzlaşma.
• Kasten yaralama.
• İftira.
• Nitelikli dolandırıcılık.
• İBAN kiralama.
• Yasadışı bahis ve hesap blokesi.
• Meşru müdafaa.

### Hüküm, infaz ve sicil

• HAGB ve sicile etkisi.
• Hapis cezasının infazı.
• Ceza yatarı hesabı.
• Hapis cezasının ertelenmesi.
• Adli para cezası ödenmezse ve taksitlendirme talebi.
• Denetimli serbestlikte şehir/yurt dışına çıkış.
• Adli sicil kaydının silinmesi.

### Adliye, takvim ve değişiklikleri izleme

• Bakırköy Adliyesi rehberi.
• Adli tatil ve süreler.
• 12. Yargı Paketi ve değişiklikler.