HAGB Nedir? 2026 Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı, Memuriyet ve Sicile Etkisi

HAGB, ceza yargılamasında en çok merak edilen kurumlardan biridir; çünkü sonucu doğrudan kişinin sicilini, memuriyetini ve geleceğini etkiler. "Ceza aldım ama HAGB verildi, sabıkam olur mu?" sorusu çok sıktır. Bu yazıda HAGB'nin ne olduğunu, şartlarını, sicile ve memuriyete etkisini, denetim süresinde suç işlenirse ne olacağını ve kanun yolunu güncel Yargıtay kararları ışığında açıklıyoruz.

HAGB nedir, şartları nelerdir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231), sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün açıklanmayıp sanığın belirli bir denetim süresi boyunca gözlenmesidir. Başlıca şartlar:

• Hükmolunan cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması,

• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması,

• Mahkemece, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varılması,

• Suçtan doğan zararın giderilmesi (aynen iade, önceki hâle getirme veya tazmin),

Bu koşullar oluşursa 5 yıllık (çocuklarda, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23 uyarınca 3 yıllık) denetim süresi belirlenir.

Önemli bir değişikliğe dikkat edilmelidir: 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile CMK m.231 yeniden düzenlenmiş ve sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartı kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra verilen kararlarda sanığın kabulü aranmaz.

HAGB sabıka kaydında görünür mü?

HAGB kararı, kural olarak adli sicil kaydında (sabıka kaydında) görünmez; bu kararlar yalnızca CMK m.231 kapsamında tutulan kendine özgü bir sistemde, ilgili makamların erişebileceği biçimde kaydedilir. Denetim süresi kasıtlı suç işlenmeden tamamlanırsa dava düşer ve kişi hakkında hiç mahkûmiyet olmamış gibi sonuç doğar (Yargıtay 15. CD, E.2019/4810 K.2019/7214). Bu yönüyle HAGB, normal mahkûmiyete göre kişi lehine önemli bir sonuç doğurur.

HAGB memuriyete engel mi?

Uygulamada belirleyici olan ise, atanılacak kadronun güvenlik soruşturmasına tabi olup olmadığı ve kadronun özel mevzuatıdır. Bu ayrımı aşağıda açıklıyoruz.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında HAGB çıkar mı?

En yaygın yanılgı, HAGB adli sicilde görünmediği için hiçbir kamu görevi başvurusunda ortaya çıkmayacağı düşüncesidir. Doğrusu şudur: 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu m.4/1-(ç), arşiv araştırmasının kapsamına kesinleşmiş mahkeme kararlarının yanı sıra CMK m.231'in onüçüncü fıkrası kapsamında alınan kararları — yani HAGB kayıtlarını — ve kişi hakkında devam eden ya da sonuçlanmış soruşturma veya kovuşturmalara ilişkin olguları da açıkça dâhil etmiştir. Bu nedenle HAGB kaydı, sabıka kaydında görünmese de arşiv araştırmasında görülebilir.

Kimin hangi araştırmaya tabi olduğu 7315 m.3'te düzenlenmiştir:

Bu noktada hukuken tartışmalı bir denge vardır: CMK m.231/13 ile 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.6, HAGB kayıtlarının ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemece istenmesi hâlinde kullanılabileceğini öngörürken; 7315 m.4 aynı kayıtları arşiv araştırması kapsamına almaktadır. Danıştay 12. Dairesi, infaz ve koruma memurluğuna ilişkin bir uyuşmazlıkta HAGB kararlarının «devam eden yargılama ya da mahkûmiyet hükmü» olarak değerlendirilmesine hukukî imkân bulunmadığını belirtmiş; ancak somut olayda bu gerekçeyi karardan çıkarmak suretiyle İdare Mahkemesi kararını onamıştır (Danıştay 12. D., E.2016/11200, K.2019/7766, 17.10.2019). Bu tablo, sonucun kadronun özel mevzuatına ve fiilin niteliğine göre değiştiğini göstermektedir.

Olumsuz bir güvenlik soruşturması sonucuyla karşılaşan adayın, işlemin somut gerekçesini, hangi kayda dayandığını ve bu kaydın atanılacak görevle ölçülü bir ilişkisi bulunup bulunmadığını incelemesi gerekir. Gerekçesiz olan ya da yalnızca HAGB kaydına dayanan işlemler idari yargıda gerekçe, ölçülülük ve masumiyet karinesi yönlerinden denetlenebilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca idare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde altmış gün olup bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Kaydın silinmesi koşulları için adli sicil kaydı nasıl silinir yazımızı inceleyebilirsiniz.

Denetim süresinde suç işlenirse ne olur?

Denetim süresi, HAGB'nin en kritik yönüdür. Sanık, 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa, hüküm hiç açıklanmaz ve dava düşer. Buna karşılık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenirse, mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar ve ceza infaz edilir hâle gelir (Yargıtay 4. CD, E.2017/22801 K.2018/10401). Denetim süresince dava zamanaşımı da durur.

Özet: HAGB bir "af" değil, koşullu bir bekleme dönemidir; temiz geçirilirse dava düşer, kasıtlı suç işlenirse hüküm hayata döner.

HAGB kararına itiraz ve kanun yolu

HAGB kararına karşı kanun yolu 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile değişmiştir. CMK m.231/12 uyarınca, m.272/3 saklı kalmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Daha önce bu kararlara karşı yalnızca itiraz yolu açıktı; bu nedenle 2 Mart 2024 öncesi ve sonrası kararlarda başvurulacak merci farklıdır. İstinaf ve temyiz incelemesinde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden denetlenir. Süreyi kaçırmamak için karar tebliğ veya tefhim tarihi esas alınmalıdır.

Dosya hazırlığı ve ilk değerlendirme

HAGB değerlendirmesini ceza mahkemesi yapar; karar ve kanun yolu, suç tarihi ve yürürlükteki düzenlemeye göre ayrıca incelenmelidir. Başvuruya başlamadan önce görev, yetki ve talep sonucu netleştirilmelidir. Aynı olay birden fazla hukuki yol doğurabiliyorsa, bu yolların süreleri ve birbirleri üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilir. Böylece yanlış mercie başvuru, eksik talep veya süre kaybı riski azaltılır.

Adli sicil ve arşiv kaydı, kesinleşme bilgisi, zarar giderim belgeleri, kamu görevine ilişkin özel mevzuat ve devam eden soruşturma kayıtları birlikte değerlendirilir. Belgeler yalnız toplanmamalı; tarih, kaynak ve hangi iddiayı kanıtladığı belirtilerek düzenlenmelidir. Asıllar güvenli biçimde korunmalı, başvuru için okunaklı kopyalar hazırlanmalı ve sonradan temin edilecek kayıtlar dilekçede açıkça gösterilmelidir.

Süre ve başvuru takvimi nasıl yönetilir?

Suç tarihi, hüküm tarihi, zarar giderimi, önceki mahkûmiyetler, denetim süresi ve bu sürede işlenen yeni fiiller ayrı kaydedilir. Tebliğ veya öğrenme tarihine bağlı bir süre varsa zarf, elektronik tebligat kaydı, tutanak ya da ekran çıktısı saklanmalıdır. Son gün beklenmeden hazırlık yapılması, eksik belgenin tamamlanması ve gerektiğinde alternatif başvuru yolunun korunması bakımından önemlidir.

Takvim hazırlanırken hafta sonu ve resmî tatil kuralları, başvurunun hangi anda yapılmış sayılacağı ve elektronik sistemde yaşanabilecek teknik sorunlar da hesaba katılır. Süre konusunda tereddüt varsa en erken muhtemel başlangıç tarihi esas alınarak hareket etmek hak kaybı riskini azaltır.

Adım adım uygulama planı

Yasal ceza sınırı, önceki kasıtlı mahkûmiyet, yeniden suç işlememe kanaati ve zarar giderimi koşulları tek tek tartışılır; memuriyet sonucu ayrıca araştırılır. Dilekçede olaylar kronolojik ve kısa cümlelerle anlatılır; her hukuki iddia onu destekleyen belgeyle eşleştirilir. Talep bölümünde ise mahkemeden veya idareden tam olarak hangi kararın istendiği tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılır.

1. Dosyanın hukuki niteliğini, görevli mercii ve süreyi belirleyin.

2. Olay kronolojisini ve belge listesini hazırlayın; eksik kayıtları ilgili kurumdan isteyin.

3. Asıl talep ile varsa tedbir, durdurma, tespit veya bilgi istemlerini ayrı başlıklarla kurun.

4. Başvuru numarasını ve tebliğleri izleyin; sonraki aşama için yeni süreyi aynı gün kaydedin.

İspat ve delillerin değerlendirilmesi

Bir belgenin varlığı kadar güvenilirliği ve olayla bağlantısı da önemlidir. Tarihsiz, kaynağı belirsiz veya yalnız bir bölümü görünen kayıtlar karşı tarafça tartışılabilir. Bu nedenle belgenin tamamı, düzenleyen kurum, tebliğ veya oluşturulma tarihi ve dosyayla ilişkisi açıklanmalıdır. Dijital kayıtlar değiştirilmeden korunmalı; gerekirse asıllarının kurumdan getirtilmesi veya bilirkişi incelemesi istenmelidir.

Tanık anlatımı kullanılacaksa tanığın hangi olayı doğrudan gördüğü belirtilmeli, belgeyle kanıtlanabilecek konular yalnız tanığa bırakılmamalıdır. Karşı tarafın elindeki veya resmî kurumda bulunan deliller de mümkün olduğunca açık tarif edilerek celbi talep edilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Hagb'yi beraat sanmak.

• Adli sicil ile özel hagb kaydını karıştırmak.

• Her kamu görevi ve güvenlik soruşturması için aynı sonucu varsaymak.

Bunlara ek olarak, internetten alınan örnek dilekçenin somut olaya uyarlanmadan kullanılması önemli bir risktir. Örnek metin; taraf bilgileri, tarihler, deliller, görevli merci ve talep sonucu bakımından dosyaya uygun değilse başvuruyu güçlendirmek yerine belirsizleştirebilir.

Dilekçe ve ekler için son kontrol listesi

Başvuru metni imzalanmadan önce taraf adları, kimlik veya vergi numaraları, adresler, dosya ve karar numaraları ile bütün tarihler dayanak belgelerden yeniden kontrol edilmelidir. Olay anlatımı ile sonuç ve istem bölümü birbiriyle uyumlu olmalı; gerekçede tartışılmayan yeni bir talep sonuç bölümüne eklenmemelidir. Her ek okunaklı olmalı, ek listesinde sıra numarasıyla gösterilmeli ve metinde ilgili iddiadan sonra bu numaraya atıf yapılmalıdır.

Fizikî başvuruda sunulan nüsha sayısı ve harç-gider avansı; elektronik başvuruda dosya biçimi, boyutu ve güvenli elektronik imza kontrol edilir. Başvuru tamamlanınca evrak kayıt numarası veya UYAP gönderim sonucu saklanır. Sonradan sunulacak belge ya da cevabı beklenecek kurum yazısı varsa, bunun için ayrıca takip tarihi oluşturulur. Bu basit kontrol, esasa ilişkin güçlü bir dosyanın biçimsel eksiklik yüzünden gecikmesini önler.

Dosyanın bir kopyası, sunulan son hâliyle ve kişisel veriler korunarak arşivlenmelidir. Yeni bir tebligat geldiğinde önceki metin üzerinde dağınık değişiklik yapmak yerine, tebliğ tarihi ve yeni yükümlülük ayrı bir takip notuna işlenmelidir. Böylece dosyayı daha sonra inceleyen kişi hangi işlemin ne zaman ve hangi belgeye dayanarak yapıldığını açıkça görebilir.

Başvuru veya karar sonrasında takip

Denetim süresi koşullara uygun tamamlanırsa hükmün açıklanmaması sonucu devam eder; ihlal iddiasında kararın nasıl ele alınacağı dosyaya göre belirlenir. Kararın tebliğiyle başlayabilecek itiraz, istinaf, ödeme veya yerine getirme süreleri aynı gün kayda alınmalıdır. Kabul kararı verilmesi her zaman işlemin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez; ilgili kurum, banka, sicil veya icra birimi nezdinde ek uygulama adımları gerekebilir.

Ret veya kısmi kabul hâlinde gerekçe dikkatle okunmalı; eksik belge, yanlış hukuki nitelendirme veya delillerin değerlendirilmemesi gibi hususlar kanun yolu dilekçesinde somutlaştırılmalıdır. Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; süre ve yöntem somut dosyanın belgeleri üzerinden belirlenir.

İlgili rehberler ve hizmetler

Kaydın silinmesi için adli sicil kaydı nasıl silinir; cezanın ertelenmesi için hapis cezasının ertelenmesi; memur yönü için memur disiplin cezası yazılarımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özel değerlendirme için Ceza Hukuku hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.

Mevcut yararlı bağlantılar

Kararın resmî metni, resmî mevzuat kaydı.