Hacizli Araç Trafiğe Çıkabilir mi? Yakalanırsa Ne Olur, 1 Yıl Satış Süresi

Evet. Aracın üzerinde yalnız haciz kaydı varsa araç sizde kalır; haciz kaydı tek başına aracın trafikten çekilmesine yol açmaz. Ancak icra müdürlüğü yakalama istemişse kolluk aracı trafikte durdurup yakalar ve en geç 3 iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim eder (İİK m.88). Yakalanan araç yediemin otoparkına çekilir ve satış süreci başlar (İİK m.106).

Yakalamanın arkasında çoğu zaman alacaklının satış talebi vardır; araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış birlikte istenir (İİK m.106). Aracı kurtarmanın yolları borcu ödemek, alacaklıyla anlaşmak veya 7 gün içinde rızai satış yetkisi istemektir; kıymet takdirine de 7 gün içinde şikâyet edebilirsiniz (İİK m.111/a, 128/a).

Bu yazıda araç yakalandıktan sonra hangi sürelerin işlediğini, aracı hangi yollarla geri alabileceğinizi, otopark masrafının kime ait olduğunu ve hangi araçların haczedilemeyeceğini anlatıyoruz. Haczin genel çerçevesi için haciz nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Hacizli araç trafiğe çıkabilir mi?

Araca konulan haciz çoğu zaman yalnız trafik siciline işlenen bir kayıttır; araç fiilen borçluda kalır. Kanuna göre haczedilmiş ama muhafaza altına alınmamış mallar, satış talebi üzerine muhafaza altına alınır (İİK m.88/2). Aracın trafikte durdurulup alınması da bu aşamada, icra müdürlüğünün yakalama talebiyle olur.

Yakalama talebi sicile işlendikten sonra aracın trafiğe çıkması, durdurulduğu ilk kontrolde yakalanması sonucunu doğurabilir. Kolluk tarafından yakalanan araç en geç 3 iş günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir; bu müdürlük de yakalamayı isteyen icra müdürlüğüne bildirim yapar (İİK m.88/son). Aracınızda haciz olup olmadığını ve hangi dosyadan konulduğunu e-Devlet veya icra dairesi kayıtlarından öğrenebilirsiniz.

Hacizli araç neden yakalanır?

İcra takibinde araca konulan haciz çoğu zaman yalnız trafik siciline işlenen bir kayıttır; araç borçluda kalır. Aracın fiilen alınması (yakalama ve muhafaza) ayrı bir aşamadır. İİK m.106/4'e göre sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve bunların giderleri birlikte ve peşin olarak yatırılır; yatırılmazsa satış talebi yapılmamış sayılır (İİK m.106/5). Bu yüzden aracınız yakalandıysa, alacaklı büyük olasılıkla satış istemiş ve masrafları ödemiştir.

Haczedilen araçlar Adalet Bakanlığının yetki verdiği lisanslı yediemin depolarında muhafaza edilir (İİK m.88). Aracın hangi dosyadan yakalandığını ve dosyadaki toplam borcu öğrenmek ilk adımdır.

Araç yakalandıktan sonra hangi süreler işler?

Tablodaki 1 yıllık süre yakalama tarihinden değil, haciz tarihinden işler. Satışı istenip artırmada satılamayan araç için süre, satış isteyen alacaklı bakımından 1 yıl daha uzar (İİK m.106/2).

Aracımı nasıl geri alabilirim?

1. Borcun tamamını ödemek: İcra dairesinden güncel dosya hesabı alınır; ana para, faiz ve masraflar ödenirse haciz kaldırılır ve aracın teslimi için yazı yazılır. Satış başlamışsa bile teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamı ödenirse satış durdurulur (İİK m.115).
2. Alacaklıyla anlaşmak: Alacaklı ile icra dairesinde taksit sözleşmesi yapılabilir; sözleşme süresince satış isteme süresi işlemez (İİK m.111/3). Aracın teslimi için alacaklının muhafazanın kaldırılmasını talep etmesi gerekir; yalnız taksit ödemeye başlamak aracı kendiliğinden geri getirmez. İcra dairesinde verilen ödeme taahhüdünü makbul sebep olmadan ihlal eden borçlu hakkında alacaklının şikâyetiyle 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.340).
3. Rızai satış yetkisi istemek: İhalede araç çoğu zaman piyasa değerinin altında satılır. Bunun yerine, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde aracı kendiniz satmak için yetki isteyebilirsiniz. İcra müdürü 15 günlük süre verir; bulduğunuz alıcı bedeli bu süre içinde dosyaya yatırırsa icra mahkemesi en geç 10 gün içinde satışı onaylar ve tüm hacizler kaldırılarak araç alıcıya devredilir (İİK m.111/a).
4. Kıymet takdirine şikâyet: Aracın değeri düşük belirlendiyse raporun tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir; masraf 7 gün içinde yatırılmazsa şikâyet reddedilir (İİK m.128/a).

Rızai satışta bedel kaç olmalı?

Rızai satış bedeli, aracın muhammen kıymetinin yüzde doksanı ile o araçla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağından önce gelen alacakların toplamından hangisi fazlaysa bu miktardan ve buna eklenecek takip masraflarından az olamaz (İİK m.111/a). İhalede ise artırma muhammen kıymetin yüzde ellisinden başlar; teklifin bu tutar ile öncelikli alacaklar toplamından fazla olanı ve paraya çevirme masraflarını geçmesi gerekir (İİK m.115/1).

İki satış yolu arasındaki asgari bedel farkı yüzde kırktır; değeri yüksek bir araçta rızai satış borçlu için çoğu zaman daha az kayıplıdır.

Yediemin otopark ücretini kim öder?

Takip masrafları kural olarak borçluya aittir; alacaklı masrafı avans olarak öder ve ilk ödenen paradan geri alır (İİK m.59). Otopark ve muhafaza giderleri de bu masraflar arasında dosya borcuna eklenir. İstisna İİK m.110/3'tedir: alacaklı 1 yıllık süre içinde satış istemediği için haciz kalkarsa, o mala ilişkin haciz ve muhafaza dahil tüm giderlerden alacaklı sorumlu olur. Satış giderlerinin tutarları Adalet Bakanlığının her yıl yayımladığı tarifeyle belirlenir (İİK m.106).

Hangi araçlar haczedilemez?

İİK m.82 bazı araçları korur:

• Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya (İİK m.82/1-2). Aracını bizzat çalıştırarak geçimini sağlayan borçlu bu korumaya dayanabilir.
• Arabacı, kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimini sağlayan nakil vasıtaları ve çiftçinin geçimi için zorunlu nakil vasıtaları (İİK m.82/1-4).

Bu korumanın iki sınırı vardır: borç bu aracın bedelinden doğmuşsa (örneğin aracın kendi kredisi) koruma uygulanmaz (İİK m.82/2); aracın değeri fazlaysa araç satılır ve bedelin borçlunun ihtiyacını karşılayacak kısmı ona bırakılır (İİK m.82/3). Haczedilemeyecek bir araç haczedildiyse, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m.16/1).

Aracı saklamak veya devretmek suç mu?

Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya ondan önceki 2 yıl içinde, alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla malını gizleyen, başkasına muvazaalı olarak devreden veya değerini düşüren borçlu; alacaklı aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat ederse 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (İİK m.331/1). Yakalamadan kaçmak için aracı saklamak sorunu çözmez; 1 yıllık süreyi ve masrafları büyütür.

Araç yakalandıktan sonra en kritik işlem, kıymet takdiri raporunun tebliğiyle başlayan 7 günlük süreleri kaçırmamaktır. Borcun hangi aşamada icraya dönüştüğünü kaç ay borç ödenmezse icra gelir yazımızda, haciz sonrası genel süreci icra borcu ödenmezse ne olur yazımızda anlattık; dosyadaki faiz tutarını icra faiz hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Dosyanıza özel değerlendirme için icra ve iflas hukuku sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.