Maaşıma Haciz Geldi Ne Yapmalıyım? Maaş Haczi İtiraz Dilekçesi Örneği

Maaşına haciz konulduğunu çoğu çalışan, bordrosunda beklenmeyen bir kesinti görerek ya da işverenin bildirimiyle öğrenir. Bu aşamada atılacak adımların sırası ve süresi sonucu belirler: kanuna aykırı bir kesintiye karşı şikayet süresi yalnızca yedi gündür ve süre, işlemin öğrenildiği tarihte başlar. Bu yazı, haczin öğrenilmesinden sonra izlenecek adımları, işverenin yükümlülüklerini ve icra mahkemesine sunulacak örnek şikayet dilekçesini konu almaktadır. Kesinti oranları, birden fazla dosyada sıra ve haczin kaldırılma yollarının ayrıntısı için maaş haczi nasıl kaldırılır yazımıza bakabilirsiniz.

İlk Adım: Kesintinin Dayanağını Öğrenmek

Şikayetin konusu, kesintinin kendisi değil hangi işlemin kanuna aykırı olduğudur. Bu nedenle önce şu bilgiler toplanmalıdır:

1. İcra dosyası bilgisi. Hangi icra müdürlüğünün hangi esas numaralı dosyasından kesinti yapıldığı, işverenin insan kaynakları biriminden veya bordrodan öğrenilir.
2. İşverene gelen müzekkere. Kesintinin oranını ve kapsamını belirleyen belge budur; bir örneğinin talep edilmesi gerekir.
3. Takibin dayanağı. Dosyanın ilamlı mı ilamsız mı olduğu, ödeme emrinin ne zaman tebliğ edildiği ve takibin kesinleşip kesinleşmediği.
4. Bordro dökümü. Hangi aydan itibaren, hangi tutar üzerinden ve hangi oranda kesinti yapıldığı.
5. Güncel borç tutarı. İşleyen faizle birlikte kalan borç için icra faiz hesaplama aracımızdan yararlanabilirsiniz.

Bu bilgiler toplanmadan yapılan başvurular, hangi işlemin şikayet edildiği belirtilmediği için sonuçsuz kalır.

İtiraz mı, Şikayet mi? Yolu Doğru Seçmek

Uygulamada en sık yapılan hata iki ayrı hukuki yolun karıştırılmasıdır:

• Takibe itiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve artık borcun varlığı tartışılamaz. Ayrıntılar için icra takibine nasıl itiraz edilir yazımıza bakabilirsiniz.
• Şikayet, borcun varlığına değil icra dairesinin yaptığı işleme yöneliktir ve icra mahkemesine yapılır. Kanuna aykırı bir kesinti oranı, sıraya uyulmaması ya da haczedilemeyen bir gelire haciz konulması bu yolun konusudur.

Takip kesinleşmiş olsa dahi şikayet yolu kapanmaz; çünkü şikayetin konusu borç değil, haciz işleminin kanuna uygunluğudur. Buna karşılık borcun varlığına ilişkin iddialar şikayetle ileri sürülemez; bunun için menfi tespit davası gerekir.

Şikayet Süresi: Yedi Gün ve Süresiz Hâller

İcra ve İflas Kanunu'nun 16. maddesine göre icra dairelerinin yaptığı işlemler hakkında, kanuna aykırı olmasından veya olaya uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir ve şikayet, bu işlemlerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır. Aynı maddenin ikinci fıkrası bir istisna getirir: bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikayet olunabilir.

Bu ayrım pratikte belirleyicidir. Fazla kesinti yapılması gibi mevcut bir işleme karşı yedi günlük süre işler ve bu süre bordrodaki kesintinin görüldüğü tarihte başlar. Buna karşılık borç ödendiği hâlde haczin kaldırılmaması ya da talebin sürüncemede bırakılması gibi bir hareketsizlik hâlinde süre işlemez.

İşverenin Yükümlülükleri ve Sorumluluğu

Çalışanların çoğu, işverenin bu süreçte yalnızca aracı olduğunu düşünür. Oysa Kanun işverene doğrudan yükümlülük yükler. 355. maddeye göre, maaş ve ücretlerden kesinti yapılması için icra dairelerinden yapılacak tebligatın kanuni muhatapları, haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş ve ücreti miktarını nihayet bir hafta içinde bildirmeye ve borç bitinceye kadar tebligat gereğince haczolunan miktarı tevkif edip hemen icra dairesine göndermeye mecburdur.

Aynı madde ikinci bir yükümlülük daha getirir: borçlunun maaşında, ücretinde veya görevinde meydana gelen değişiklikler ile hizmetine son verilmesi hâli derhal icra dairesine bildirilmelidir.

Bu yükümlülüklere uyulmamasının sonucu ağırdır. 356. maddeye göre, yukarıdaki madde hükümlerine uymayanların kesmedikleri veya ilk vasıta ile göndermedikleri para, ayrıca mahkemeden hüküm alınmasına gerek kalmaksızın icra dairesince kendi maaşlarından veya sair mallarından alınır; bu kişilerin borçluya kanun hükümleri dairesinde rücu hakkı vardır.

Bu düzenlemenin çalışan bakımından önemi şudur: işveren, kesintiyi eksik veya fazla yaptığında kendi sorumluluğu doğduğu için, tereddüt hâlinde çoğunlukla fazla kesme eğilimindedir. Bu nedenle bordrodaki kesintinin müzekkeredeki oranla karşılaştırılması gerekir; fazlalık işverenin değil icra dairesinin işleminden kaynaklanıyorsa şikayet, icra dairesi işlemine karşı yapılır. Öte yandan maaşa haciz gelmesi, kural olarak işverene geçerli nedenle fesih hakkı vermez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ancak hacizlerin sık sık gelmesi, işçiye önceden ihtar yapılması ve bu durumun işyerinde somut olumsuzluklara yol açtığının ortaya konulması hâlinde geçerli nedenle feshi kabul etmektedir (E.2015/30854, K.2015/31326). Ayrıntılar için işçinin maaşına haciz gelirse işveren işten çıkarabilir mi yazımıza ve iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Üç Aykırılık

Şikayet dilekçesinin gerekçesi, çoğunlukla aşağıdaki üç durumdan birine dayanır. Hangisinin söz konusu olduğu, dosyadan alınacak müzekkere ve bordro karşılaştırmasıyla belirlenir.

Dördüncü ve daha az bilinen bir aykırılık, borcun doğumundan önce imzalanan bir metne dayanılmasıdır. İcra ve İflas Kanunu'nun 83/a maddesi uyarınca, 82 ve 83. maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir. Kredi veya benzeri sözleşmelere konulmuş "maaşımın tamamına haciz konulmasını kabul ederim" türü kayıtlar bu nedenle sonuç doğurmaz.

Kesintinin hangi tutar üzerinden hesaplandığı da ayrıca denetlenmelidir. Kesinti brüt ücret üzerinden değil, yasal kesintiler düşüldükten sonra kalan net ücret üzerinden yapılır. Bordroda kesintiye esas alınan kalem görünmüyorsa, icra dosyasından işverene yazılan müzekkere ile işverenin cevabı istenerek karşılaştırma yapılmalıdır.

Maaş Haczine Şikayet Dilekçesi Örneği

BAKIRKÖY İCRA HUKUK MAHKEMESİ'NE

ŞİKAYETÇİ (Borçlu): Ad-Soyad (T.C. Kimlik No)
Adres

VEKİLİ: Av. Mete Çelik
Yeşilköy Mah. Çekmece Cad. No:30 D:1 B, Bakırköy/İstanbul

KARŞI TARAF (Alacaklı): Ad-Soyad / Unvan
Adres

İCRA DOSYASI: Bakırköy .. İcra Müdürlüğü ....../..... E.

KONU: Müvekkilin ücretinden yapılan kanuna aykırı kesintinin kaldırılması ve fazla kesilen tutarın iadesi talebidir.

ÖĞRENME TARİHİ: ../../.... (kesintinin bordroda görüldüğü tarih)

AÇIKLAMALAR:

1- Müvekkil, ...... unvanıyla ...... şirketinde çalışmaktadır. Yukarıda numarası yazılı icra dosyasından işverene maaş haczi müzekkeresi gönderilmiş ve ../../.... tarihli bordroda ücretinden ........ TL kesinti yapıldığı görülmüştür.

2- Müvekkilin ../../.... tarihli bordrosuna göre net ücreti ........ TL'dir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca işçilerin aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlası haczedilemez. Yapılan kesinti bu sınırı aşmaktadır. (Alternatif gerekçe: müvekkil hakkında birden fazla dosyadan haciz bulunmakta olup İİK m.83/2 uyarınca hacizlerin sıraya konması ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmemesi gerekirken aynı anda birden fazla kesinti yapılmıştır.)

3- (Emekli aylığı hâli için) Müvekkilin geliri 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesi kapsamında bağlanan aylıktır. Anılan madde uyarınca gelir, aylık ve ödenekler; Kanun'un 88. maddesine göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez ve haczi yasak olan aylıkların haczine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir. Müvekkilin dosyada bu yönde verilmiş bir muvafakati bulunmamaktadır.

4- Açıklanan nedenlerle işlem kanuna aykırı olup şikayet yoluyla kaldırılması gerekmektedir. Şikayetimiz, İİK m.16 uyarınca işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi günlük süre içinde yapılmaktadır.

HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İİK m.16, 83, 83/a, 355, 356; 4857 sayılı İş Kanunu m.35; 5510 sayılı Kanun m.93 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: İcra dosyası, işverene gönderilen maaş haczi müzekkeresi, ücret bordroları, banka hesap dökümü, varsa emekli aylığına ilişkin belgeler ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle şikayetimizin kabulü ile müvekkilin ücretinden yapılan kanuna aykırı kesintinin KALDIRILMASINA, fazla kesilen tutarın iadesine, koşulları varsa işlemin durdurulmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ederiz. ../../....

Şikayetçi Vekili
Av. Mete Çelik
(İmza)

Yasal uyarı: Yukarıdaki taslak genel bilgi amaçlıdır. Gelirin türü, takibin niteliği, dosya sayısı ve tebligat tarihleri gerekçeyi ve süreyi değiştirir. Dilekçedeki eksiklikler şikayetin reddine yol açabilir; somut dosyanız için hukuki değerlendirme alınmasında yarar vardır.

Şikayet Sonrası ve Dikkat Edilecek Noktalar

• Şikayet takibi kendiliğinden durdurmaz. Koşulları varsa işlemin durdurulması ayrıca talep edilmelidir; aksi hâlde kesinti yargılama boyunca sürer.
• İcra dosyasında imzalanan tutanakları okuyun. Özellikle taksitlendirme görüşmelerinde verilen muvafakatler, haczedilemez bir geliri haczedilebilir hâle getirebilir.
• Borç kapandığında hacizlerin kaldırıldığını teyit edin. Dosya kapansa dahi müzekkere geri alınmadığı için kesintinin sürdüğü örneklere rastlanır; fazla kesilen tutar istenebilir.
• Zamanaşımını değerlendirin. Dosyada uzun süre işlem yapılmamışsa icra borcunda zamanaşımı ve dosya kapatma yazımızdaki ölçütler gözden geçirilmelidir.
• Diğer haciz türlerini öngörün. Maaş haczi yeterli gelmediğinde banka hesabı ve taşınır-taşınmaz hacizleri gündeme gelir; süreç için icra borcu ödenmezse ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Çalışma alanlarımız için icra ve iflas hukuku sayfamızı inceleyebilir, dosyanızla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Av. Mete Çelik — İstanbul Barosu, Sicil No: 76236