Muvafakatname, bir kişinin başka bir kişinin belirli bir işlemi yapmasına izin verdiğini, yani rıza gösterdiğini açıklayan yazılı belge demektir; evli kişinin kefil olması, aile konutunun satışı veya çocuğa pasaport çıkarılması gibi işlemlerde kanun bu rızayı şart koşar.
Muvafakat, "rıza, onay" demektir; muvafakatname de bu rızanın yazılı hâlidir. Bir kişi, başka birinin kendisini de etkileyen bir işlemi yapmasına izin verdiğini muvafakatname ile açıklar. Muvafakatname için kanunda tek bir genel düzenleme yoktur; hangi işlemde rıza gerektiği, rızanın ne zaman ve hangi şekilde verileceği o işlemi düzenleyen kanunda yazılıdır.
Muvafakatname ne demek?
"Ben buna izin veriyorum" diyen belgedir. Örneğin evli bir kişi kefil olacaksa eşinin, reşit olmayan bir çocuğa pasaport alınacaksa anne-babasının muvafakati gerekir. Rıza gereken bir işlemde muvafakatname alınmamışsa işlem geçersiz olabilir veya hiç yapılamaz.
Kanunun rıza aradığı başlıca işlemler
| İşlem | Kimin rızası | Dayanak |
|---|---|---|
| Evli kişinin kefil olması | Eşin yazılı rızası; sözleşmeden önce veya en geç sözleşme anında | TBK m.584 |
| Aile konutunun satışı, kira sözleşmesinin feshi, konut üzerindeki hakların sınırlanması | Diğer eşin açık rızası | TMK m.194 |
| Reşit olmayanın pasaport alması | Kanuni temsilcinin muvafakatini içeren, resmî makamca onaylı belge | Pasaport Kanunu m.17/C |
| Vesayet altındaki kişinin taşınmazının satışı | Vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) izni | TMK m.462 |
"Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz." — TMK m.194
Rıza verilmezse ne olur?
- Aile konutu: Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir (TMK m.194/2).
- Kefalet: Eşin yazılı rızası sözleşmeden sonra alınamaz; kanunda sayılan istisnalar dışında rıza yoksa kefalet geçerli olmaz (TBK m.584).
- Aile konutu şerhi: Konutun maliki olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir; böylece rızası olmadan yapılacak işlemlere karşı korunur (TMK m.194/3).
Muvafakatname nasıl hazırlanır?
Belgede rızayı verenin ve izin verilen kişinin kimlik bilgileri, izin verilen işlemin ne olduğu (ör. hangi taşınmaz, hangi kefalet, hangi seyahat), varsa süre ve sınırlar açıkça yazılmalıdır. Pasaport işlemlerinde olduğu gibi kanun resmî makam onayı arıyorsa belge noterde düzenlenir; aramıyorsa da ispat kolaylığı için noter onayı tercih edilir.
İlgili yazılar: velayet davası, boşanmada mal paylaşımı.
Sık sorulan sorular
Muvafakatname ne demek?
Muvafakatname, bir kişinin başka birinin belirli bir işlemi yapmasına rıza gösterdiğini açıklayan yazılı belgedir. Rızanın gerekip gerekmediği ve şekli, işlemi düzenleyen kanuna göre belirlenir.
Evli kişi kefil olurken eşinin muvafakati gerekir mi?
Evet. Mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı veya yasal ayrı yaşama hakkı yoksa, evli kişi ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; rıza sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verilmelidir (TBK m.584). Kanunda sayılan bazı istisnalar vardır.
Aile konutunu eşimin izni olmadan satabilir miyim?
Hayır. Tapu sizin adınıza olsa bile, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutu devredilemez, kira sözleşmesi feshedilemez ve konut üzerindeki haklar sınırlanamaz (TMK m.194). Haklı sebep olmadan rıza verilmezse hâkimin müdahalesi istenebilir.
Çocuğa pasaport için muvafakatname gerekir mi?
Reşit olmayanların pasaport alabilmesi için kanuni temsilcilerinin muvafakatini içeren ve resmî bir makamca onaylanmış belge gerekir (Pasaport Kanunu m.17/C). Uygulamada başvuruda anne ve babanın durumu ayrıca sorulur.