Aciz Vesikası Nedir? Ne İşe Yarar, 20 Yıl Zamanaşımı ve Faiz Kuralı

Aciz vesikası (aciz belgesi), icra takibinde alacaklının alacağını haciz ve satış yoluyla tamamen alamadığını gösteren resmî belgedir (İİK m.143). Borcun ikrarı niteliğindedir ve alacaklıya mal kaçırma işlemlerine karşı tasarrufun iptali davası açma hakkı verir (İİK m.277). Belgede yazılı alacak için faiz istenemez; borç, borçluya karşı belgenin düzenlenmesinden itibaren 20 yılda zamanaşımına uğrar.

Bu yazıda aciz vesikasının hangi durumlarda verildiğini, kesin ve geçici aciz vesikası farkını, belgenin alacaklıya ve borçluya sonuçlarını ve sicilden nasıl silindiğini anlatıyoruz. Haczin genel işleyişi için haciz nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Aciz vesikası ne zaman verilir?

Aciz vesikası, cebri icra sürecinin sonunda alacağın karşılanamadığını tespit eder. Kanun üç durumu ayrı ayrı düzenler:

Tablodaki ikinci satır uygulamada en sık karşılaşılan durumdur: icra memuru adrese gider, haczedilecek mal bulamaz ve bunu tutanağa yazar. Bu tutanak, ayrı bir belge düzenlenmesine gerek kalmadan aciz vesikası hükmündedir.

Kesin ve geçici aciz vesikası arasındaki fark nedir?

Kesin aciz vesikası, alacağın ne kadarının tahsil edilemediğinin belli olduğu durumda verilir. Geçici aciz vesikası ise satış henüz yapılmamışken haczedilen malların değerinin yetersiz kaldığını gösterir. Kanun geçici aciz vesikasına yalnızca bir sonuç bağlar: alacaklıya İİK m.277'deki iptal davası hakkını verir (İİK m.105/2). Borç ikrarı, faiz yasağı ve 20 yıllık zamanaşımı gibi sonuçlar ise İİK m.143'te düzenlenen kesin aciz vesikasına aittir.

Aciz vesikası alacaklıya ne sağlar?

• Borç ikrarı: Aciz vesikası, borcun ikrarını içeren senet niteliğindedir (İİK m.143/2).
• Tasarrufun iptali davası: Elinde geçici veya kesin aciz vesikası bulunan her alacaklı, borçlunun mal kaçırma amaçlı bağışlama ve satışlarının iptalini dava edebilir (İİK m.277). Bu dava, iptali istenen işlemden itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır (İİK m.284).
• Yeniden ödeme emri gerekmez: Alacaklı belgeyi aldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde takibe devam ederse borçluya yeniden ödeme emri gönderilmez (İİK m.143/3).

Yargıtay uygulamasında aciz vesikası, tasarrufun iptali davasının dava şartı sayılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 19.03.2025 tarihli, 2024/2958 E. 2025/4639 K. sayılı kararında çoğunluk, aciz vesikasının yargılama sırasında ve Yargıtay aşamasında da sunulabileceğini kabul etmiştir; karar oy çokluğuyla verilmiştir ve karşı oyda tekrar tekrar süre verilmesine itiraz edilmiştir.

Aciz vesikası borçlu için ne anlama gelir?

Aciz vesikası, borcu ortadan kaldırmaz; yalnızca o anda tahsil edilemediğini kayda geçirir. Borçlu açısından sonuçları şunlardır:

• Faiz işlemez: Aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemez (İİK m.143/4). Takip sürecindeki faiz hesabı için icra faiz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
• Kefile rücu sınırı: Kefiller ve müşterek borçlular bu miktar için ödemek zorunda kaldıkları faizden dolayı borçluya başvuramaz (İİK m.143/5).
• 20 yıllık zamanaşımı: Borç, borçluya karşı belgenin düzenlenmesinden itibaren 20 yıl geçince zamanaşımına uğrar. Borçlunun mirasçıları ise alacaklı, mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde hakkını aramamışsa zamanaşımını ileri sürebilir (İİK m.143/6).
• Sicil kaydı: Belgenin bir nüshası il merkezindeki özel aciz vesikası siciline kaydedilir ve bu sicil aleni tutulur (İİK m.143/1).

Bu 20 yıllık süre, genel takip dosyalarındaki zamanaşımı kurallarından ayrıdır; dosyanın işlemsiz kalmasıyla ilgili süreler için icra borcu zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Aciz vesikası sicilden nasıl silinir?

İİK m.143'ün son fıkrasına göre aciz vesikası dört durumda sicilden terkin edilir ve borçluya bunu gösteren bir belge verilir:

1. Borçlu, belgeyi düzenleyen icra dairesine borcunu işlemiş faizleriyle birlikte öderse (borçlu bu ödemeyi her zaman yapabilir),
2. İcra takibi batıl ise veya iptal edilirse,
3. Borçlunun borçlu olmadığı mahkeme kararıyla sabit olursa,
4. Alacaklı icra takibini geri alırsa.

Borcun olmadığını düşünüyorsanız izlenecek yol menfi tespit davası olabilir; borçlu olmadığınız mahkeme kararıyla sabit olursa aciz vesikası sicilden silinir.

İflasta verilen aciz vesikasının farkı var mı?

Evet. İflas sonunda verilen aciz vesikası da İİK m.143'teki sonuçları doğurur, ancak müflis yeni mal edinmedikçe hakkında yeniden takip yapılamaz (İİK m.251/2). Müflis, yeni takipte "yeni mal edinmedim" itirazında bulunursa uyuşmazlığı icra mahkemesi çözer.

Borcun ödenmemesinin genel sonuçlarını icra borcu ödenmezse ne olur yazımızda topladık. Aciz vesikası veya tasarrufun iptali davasıyla ilgili somut bir dosyanız varsa icra ve iflas hukuku sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.