İkrar, bir tarafın karşı tarafın ileri sürdüğü ve kendi aleyhine olan bir vakıanın doğru olduğunu kabul etmesi demektir; mahkeme önünde yapılan ikrar o vakıayı çekişmesiz hâle getirir ve maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemez (HMK m.188).
İkrar, bir kişinin kendi aleyhine sonuç doğurabilecek bir olayı doğru kabul etmesidir. Hukuk davalarında ikrarın özel bir etkisi vardır: mahkeme önünde ikrar edilen bir vakıa artık tartışmalı sayılmaz ve ispatına gerek kalmaz.
"Tarafların veya vekillerinin mahkeme önünde ikrar ettikleri vakıalar, çekişmeli olmaktan çıkar ve ispatı gerekmez." — HMK m.188/1
İkrar ne demek?
Örneğin alacak davasında davalının duruşmada "evet, bu parayı ödünç aldım" demesi, ödünç ilişkisinin ikrarıdır. Bu vakıa artık tanık veya belgeyle ispat edilmek zorunda değildir; tartışma yalnızca kalan konular üzerinde sürer.
İkrarın kuralları (HMK m.188)
- Mahkeme önünde yapılmalı: Taraf veya vekili, dilekçede ya da duruşmada ikrar edebilir.
- Dönülemez: Maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça ikrardan dönülemez (m.188/2).
- Sulh görüşmeleri istisnası: Sulh görüşmeleri sırasında yapılan ikrar tarafları bağlamaz (m.188/3).
Mahkeme içi ve mahkeme dışı ikrar
| Mahkeme içi ikrar | Mahkeme dışı beyan | |
|---|---|---|
| Nerede? | Dilekçede veya duruşmada, mahkeme önünde | Mesaj, e-posta, tanık önünde söz vb. |
| Etkisi | Vakıa çekişmesiz olur, ispat gerekmez | Delil olarak diğer delillerle birlikte değerlendirilir |
| Dönme | Yalnız maddi hata hâlinde | Beyanın koşulları ve diğer delillere göre tartışılabilir |
Ceza davasında ikrar
Ceza yargılamasında şüpheli veya sanığın ikrarı (itirafı) hukuk davasındaki gibi bağlayıcı değildir. Hâkim kararını yalnızca duruşmada tartışılmış delillere dayandırır ve bu delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder (CMK m.217). Müdafi hazır bulunmadan kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Baskı, aldatma veya kanuna aykırı vaatle alınan ifadeler rıza ile verilmiş olsa bile delil olarak kullanılamaz (CMK m.148/3).
İlgili yazılar: ceza muhakemesinde maddi gerçek ilkesi, dijital delil nasıl korunur?.
Sık sorulan sorular
İkrar ne demek?
İkrar, bir tarafın karşı tarafın ileri sürdüğü ve kendi aleyhine olan bir vakıanın doğru olduğunu kabul etmesidir. Mahkeme önündeki ikrar o vakıayı çekişmesiz hâle getirir ve ispatını gereksiz kılar (HMK m.188).
İkrardan dönülebilir mi?
Mahkeme önünde yapılan ikrardan, maddi bir hatadan kaynaklanmadıkça dönülemez (HMK m.188/2). Maddi hata iddiası somut olarak açıklanmalı ve ispat edilmelidir.
Sulh görüşmesinde söylenenler ikrar sayılır mı?
Hayır. Sulh görüşmeleri sırasında yapılan ikrar tarafları bağlamaz (HMK m.188/3). Bu kural, tarafların uzlaşma arayışında rahatça konuşabilmesini sağlar.
Ceza davasında itiraf tek başına yeterli mi?
Ceza davasında ikrar bağlayıcı değildir; hâkim tüm delilleri duruşmada tartışarak vicdani kanaatiyle takdir eder (CMK m.217). Müdafi olmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).