İkrar, kişinin kendi aleyhine sonuç doğurabilecek bir vakıayı kabul etmesidir; hukuk yargılamasında mahkeme önündeki ikrar HMK m.188 uyarınca çekişmeli vakıayı çekişmesiz hâle getirebilir, ceza yargılamasındaki beyan ise delillerle birlikte değerlendirilir.
İkrar, bir kişinin kendi aleyhine sonuç doğurabilecek bir vakıanın doğru olduğunu kabul etmesidir. Hukuk ve ceza yargılamasında “ikrar” kelimesi farklı bağlamlarda kullanılır; beyanın kime, nerede ve hangi usulle verildiği sonucu değiştirir.
Hukuk davasında mahkeme içi ikrar
HMK m.188'e göre tarafların veya vekillerinin mahkeme önünde, davadaki bir vakıayı kabul etmeleri o vakıayı çekişmeli olmaktan çıkarır. İkrar eden taraf, maddi hata dışında ikrarından dönemez. Mahkeme dışındaki açıklamalar ise aynı madde anlamında mahkeme içi ikrar değildir; delil olarak nasıl değerlendirileceği olayın özelliklerine göre belirlenir. Arabuluculuk veya sulh görüşmelerindeki açıklamalara ilişkin özel hükümler de saklıdır.
Ceza yargılamasında ikrar
Ceza soruşturması veya kovuşturmasında şüpheli ya da sanığın suçu kabul ettiğini söylemesi, tek başına mahkûmiyet kararı verileceği anlamına gelmez. Beyanın hangi koşullarda alındığı, özgür iradeye dayanıp dayanmadığı, içeriğinin doğrulanıp doğrulanmadığı ve diğer delillerle uyumu değerlendirilir. CMK m.217 uyarınca hüküm, duruşmada ortaya konulup tartışılan delillere dayanır.
İkrar ile tanık anlatımı arasındaki fark
İkrar, açıklamayı yapan kişinin kendi aleyhine olabilecek vakıayı kabul etmesidir. Tanık anlatımı ise başka bir kişi tarafından gözlenen olaylara ilişkin bilgidir. Bir beyanın hangi kategoriye girdiği, içeriği ve beyan sahibinin davadaki sıfatı incelenerek belirlenir.
Beyan vermeden önce
Mahkeme önünde bir vakıayı kabul etmenin hukuk davasındaki etkisi ciddi olabilir. Ceza dosyasında da ifade tutanağının tamamı, sorular, beyanın alınma koşulları ve diğer deliller önemlidir. Sözün bağlamından koparılan tek bir cümle yerine tutanak ve dosyanın bütünü incelenmelidir.
Sık sorulan sorular
İkrar ne demek?
Bir kişinin kendi aleyhine olabilecek bir vakıayı kabul etmesidir. Hukuk davası ve ceza dosyasında ikrarın kuralları ve sonuçları aynı değildir.
Mahkemede yapılan ikrar geri alınabilir mi?
HMK m.188 uyarınca mahkeme önündeki ikrardan maddi hata dışında dönülemez. İkrarın hangi vakıaya ilişkin olduğu ve hata iddiasının dayanağı somut olayda incelenir.
Ceza dosyasında suçu ikrar etmek mahkûmiyet için yeterli mi?
Beyan tek başına otomatik mahkûmiyet sonucu doğurmaz. Mahkeme, beyanın alınma koşullarını ve diğer delilleri duruşmada ortaya konulan delillerle birlikte değerlendirir.
Mahkeme dışındaki sözler ikrar sayılır mı?
Mahkeme dışındaki sözler HMK m.188 anlamında mahkeme içi ikrar değildir. Uyuşmazlıkta delil olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği beyanın koşullarına ve diğer delillere bağlıdır.