Cebri İcra Nedir? Takip Yolları, Süreler ve Borçlunun Hakları

Takip yoluna göre kısa yanıt

• İlamlı takip (mahkeme kararı): Borçluya icra emri gider; 7 gün içinde ödeme (İİK m.32).
• İlamsız takip: Ödeme emri gider; 7 gün içinde ödeme veya itiraz (İİK m.62).
• Çek, bono (kambiyo): 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz, 10 gün içinde ödeme (İİK m.168).
• Rehinli veya ipotekli alacak: Önce rehin paraya çevrilir; yetmezse kalan için haciz (İİK m.45).
• Tacir borçlu: İflas yoluyla takip de yapılabilir (İİK m.43).

Cebri icra, borcunu kendi isteğiyle ödemeyen kişiden alacağın devlet gücüyle, icra daireleri eliyle tahsil edilmesidir. Türkiye'de 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda (İİK) düzenlenir. Para veya teminat alacaklarında cebri icra, alacaklının takip talebiyle başlar ve haciz, rehnin paraya çevrilmesi ya da iflas yoluyla yürür (İİK m.42). Takip veya dava sonuçlanmadan malın kaçırılmasından endişe eden alacaklı için geçici bir güvence yolu da vardır: ihtiyati haciz.

Kısacası "cebri icra nedir" sorusunun cevabı şudur: Mahkeme kararı veya kanunun tanıdığı bir belgeyle desteklenen alacak, borçlunun rızası aranmadan onun malvarlığından karşılanır. Ancak bu, ödeme emri gelir gelmez eve haciz geleceği anlamına gelmez. Kanun borçluya her aşamada süre ve itiraz hakkı tanır. Aşağıda takip yollarını, bu süreleri ve borçlunun başvurabileceği yolları madde numaralarıyla açıklıyoruz.

Cebri İcrayı Kim Yürütür?

Cebri icra işlemlerini icra dairesi yapar: takip talebini alır, ödeme emrini gönderir, haciz ve satış işlemlerini yürütür. İcra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikâyet ve itirazları icra mahkemesi inceler (İİK m.4).

Kanuna aykırı ya da olaya uygun olmayan bir işleme karşı şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya işin sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde ise her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16).

Cebri İcra Yolları Nelerdir?

Alacağın dayanağına göre farklı takip yolları vardır. Borçluya giden belge ve süreler de buna göre değişir:

Bu yollardan en sık karşılaşılanı ilamsız takiptir: Banka, kredi kartı, fatura ve senetsiz borçların büyük kısmı bu yolla takip edilir.

Ödeme Emri Gelince Cebri İcra Hemen Başlar mı?

Hayır. İlamsız takipte borçluya önce ödeme emri gönderilir. Borçlu 7 gün içinde borcu öder, ya da borca veya imzaya itiraz eder (İİK m.60, m.62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m.66).

Süre itirazsız geçerse ya da itiraz mahkemece kaldırılırsa alacaklı haciz isteyebilir. Alacaklı bunun için mal beyanını beklemek zorunda değildir. Dilerse haciz istemeden önce UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını (araç, taşınmaz, banka hesabı gibi) sorgulayabilir (İİK m.78/1). Borçluya süreyi nasıl kullanabileceğini ayrıntılı anlattığımız icra takibine nasıl itiraz edilir yazımıza bakabilirsiniz.

Ödeme emrine itiraz etmeyen borçlu aynı 7 gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır (İİK m.60/4, m.74). Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebiyle icra mahkemesi tarafından bir defaya mahsus ve en çok 3 ay tazyik hapsiyle zorlanabilir (İİK m.76).

Cebri İcra Ne Kadar Sürer, Ne Zaman Düşer?

Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmazsa düşer. İtiraz veya dava sürerken geçen zaman bu süreye eklenmez. Süresinde haciz istenmeyen dosya işlemden kaldırılır; alacaklı yenileme talebiyle ve yeniden harç ödeyerek dosyayı canlandırabilir (İİK m.78).

Mahkeme kararına dayanan takip ise son işlemden itibaren 10 yıl geçince zamanaşımına uğrar (İİK m.39). Dosyanızın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını hesaplamak için icra borcu zamanaşımı rehberimiz, haczin nasıl ilerlediği için icra borcu ödenmezse ne olur yazımız yol gösterir.

Borçlu Cebri İcraya Karşı Ne Yapabilir?

• Ödeme emrine itiraz: İlamsız takipte 7 gün içinde icra dairesine (İİK m.62), kambiyo takibinde 5 gün içinde icra mahkemesine (İİK m.168).
• Şikâyet: Usulsüz tebligat, haczedilemeyen malın haczi veya hatalı hesap gibi işlemlere karşı 7 gün içinde icra mahkemesine (İİK m.16).
• Menfi tespit davası: Borçlu olmadığını ispat için takipten önce veya takip sırasında açılabilir (İİK m.72).
• İstirdat davası: Borçlu olmadığı parayı ödemek zorunda kalan kişi, ödemeden itibaren 1 yıl içinde bu parayı geri isteyebilir (İİK m.72).

Takip alacağına işleyen faizi görmek için icra faiz hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Borç henüz icraya gitmediyse kaç ay borç ödenmezse icra gelir yazımızdaki süreler size fikir verir. Senede dayalı takiplerde ise önce senet (bono) geçerlilik şartlarına bakılmalıdır.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut olay için hukuki görüş yerine geçmez. Takip türü, tebliğ tarihi ve dosyadaki belgeler sonucu değiştirebilir; süreler kısa olduğu için bir avukata danışmanız önerilir.

Av. Mete Çelik — İstanbul Barosu Sicil No: 76236

İcra takibi başlatmak ya da size karşı başlatılan bir takibe itiraz etmek için Bakırköy icra avukatı sayfamızdan çalışma alanımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan görüşme talep edebilirsiniz.

Takip dosyasındaki tutar ve aşamaya göre harç kalemlerini karşılaştırmak için icra harç ve masraf hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Araçta seçilen kapsamı ve hesap dökümünü inceleyin; dosyanın bütün giderleri aynı kalemden oluşmayabilir.