Basit yargılama usulü, asliye ceza mahkemesinin adli para cezası veya üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezası gerektiren suçlarda, iddianame kabulünden sonra yazılı beyanları alıp duruşma yapmadan karar verdiği yoldur (CMK 251). Savunma iki hafta içinde yazılı verilir; mahkûmiyette ceza dörtte bir indirilir. Karara öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir; sanığın itirazında yeni mahkeme önceki hükümle ve indirimle bağlı değildir.
İçindekiler · 8 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
- Mahkemeden "duruşma yapılmaksızın hüküm verilebilir" yazılı tebligat aldıysanız: iki haftalık yazılı savunma süresini takip edin.
- Basit yargılama ile verilmiş hüküm tebliğ edildiyse: iki hafta içinde itiraz edip etmeyeceğinize karar verin.
- Sanık olarak itiraz düşünüyorsanız: itiraz sonrası yeni hükümde dörtte bir indirimin korunmayabileceğini hesaba katın.
Basit yargılama usulü nedir? (CMK 251)
Basit yargılama usulü, asliye ceza mahkemesinin, adli para cezası veya üst sınırı iki yıl ya da daha az hapis cezası gerektiren suçlarda, iddianameyi kabul ettikten sonra tarafların yazılı beyanlarını alarak duruşma yapmadan hüküm verdiği yargılama yoludur (CMK m.251). Halk arasında "duruşmasız karar" veya "dosya üzerinden karar" denen budur.
Bu usul, hukuk davalarındaki (HMK) basit yargılama usulüyle aynı şey değildir. Ceza dosyasında tebligat aldıysanız bu yazıdaki kurallar uygulanır.
Basit yargılama hangi suçlarda uygulanır?
Mahkeme bu usulü yalnız iddianamenin kabulünden sonra ve kapsam içindeki suçlarda uygulayabilir (m.251/1). Uygulamak mahkemenin takdirindedir, sanığın ya da şikâyetçinin hakkı değildir. Duruşma günü belirlendikten sonra basit yargılamaya geçilemez.
Şu durumlarda uygulanmaz:
- yaş küçüklüğü veya akıl hastalığı hâlleri,
- soruşturma veya kovuşturması izne ya da talebe bağlı suçlar (m.251/7),
- kapsamdaki suçun kapsam dışı başka bir suçla birlikte işlenmesi (m.251/8).
Basit yargılama süreci nasıl işler?
Mahkeme iddianameyi sanığa, mağdura ve şikâyetçiye tebliğ eder ve beyan ve savunmalarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmelerini ister (m.251/2). Tebligatta duruşma yapılmadan hüküm verilebileceği de yazılır. Mahkeme gerekli belgeleri ilgili kurumlardan ayrıca ister.
Süre dolunca mahkeme, duruşma yapmadan ve savcının görüşünü almadan CMK m.223'teki kararlardan birini verir (m.251/3). Gerekli görürse hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açıp genel usule dönebilir (m.251/6).
Yazılı savunmanızda hangi iddiaya itiraz ettiğinizi, olayın sizin açınızdan nasıl geliştiğini ve hangi belgenin bunu desteklediğini açıkça yazın. Duruşma açılmazsa mahkeme önünde konuşma fırsatınız olmayacak; savunmanız bu yazılı dilekçeden ibaret kalır. Bu yüzden iki haftalık süreyi kaçırmayın.
Basit yargılamada ceza indirimi ne kadar?
Mahkûmiyet kararı verilirse sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (m.251/3). Koşulları varsa kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırıma çevrilebilir, ertelenebilir ya da sanık yazılı olarak karşı çıkmadıkça hükmün açıklanması geri bırakılabilir (m.251/4).
Örneğin, varsayımsal olarak mahkeme indirimden önce 8 ay hapis cezası belirlediyse, dörtte bir indirimle sonuç ceza 6 ay olur. HAGB istemiyorsanız buna yazılı olarak karşı çıkmanız gerekir; HAGB'nin memuriyet ve sicile etkisi için HAGB rehberine bakın.
Basit yargılama kararına itiraz nasıl yapılır, süresi ne kadar?
Basit yargılamayla verilen hükme itiraz edilebilir; süresinde itiraz edilmeyen hüküm kesinleşir (m.252/1). Hükümde itiraz usulü ve sonuçları yazılır (m.251/5). Kanunda ayrı süre olmadığı için genel kural uygulanır: itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye dilekçeyle veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilecek beyanla yapılır (m.268/1). Bu süre kuralı 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır (CMK geçici m.6/1-c).
İtiraz yalnız yargılama gideri, vekâlet ücreti veya maddi hataya ilişkinse dosya yeniden yargılanmaz; itiraz mercii yalnız bu yönleri inceler (m.252/7). Süresinde yapılmayan veya hakkı olmayan kişinin itirazı da merci tarafından bu yönden incelenir (m.252/6).
İtiraz edilirse ne olur, indirim korunur mu?
Esasa yönelik itirazda dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi varsa tevziyle belirlenen başka bir asliye ceza mahkemesine gönderilir; tek mahkeme olan yerde başka bir hâkim duruşma açar (m.252/2). Taraflar gelmese de duruşma yapılır ve yokluklarında hüküm verilebilir. Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilirse duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır.
Yeni mahkeme önceki hükümle bağlı değildir (m.252/3). İtirazı sanık dışındaki kişiler, örneğin şikâyetçi yaptıysa dörtte bir indirim yine uygulanır. Sanığın kendi itirazında ise kanun bu güvenceyi vermez. Yukarıdaki örnekte sanık 6 aylık hükme itiraz ederse, yeni duruşmada indirimsiz 8 ay veya delillere göre farklı bir ceza çıkabilir; beraat de mümkündür. İtiraz kararı yalnız "ceza düşer" beklentisiyle değil, delillerin gücüne göre verilmelidir.
Lehe sonuçlanan itiraz, itiraz etmeyen diğer sanıklara da uygulanabilecek nitelikteyse onlar da yararlanır (m.252/4). İtiraz üzerine verilen yeni hükme karşı genel hükümlere göre kanun yoluna gidilir (m.252/5); bu aşama için istinaf ve temyiz süreci rehberine, ceza davasının bütün aşamaları için ceza davası nasıl işler yazısına bakabilirsiniz.
Soru ve yorumlar
Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.
Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.