Gözaltı süresi bireysel suçlarda yakalamadan itibaren 24 saattir; toplu suçlarda savcı her defasında 1 gün olmak üzere 3 güne kadar uzatabilir (CMK m.91). Gözaltına veya uzatma kararına karşı kişi, avukatı, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci-ikinci derece kan hısımları sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir; hâkim evrak üzerinden 24 saat dolmadan karar verir (CMK m.91/5). Usulüne uygun bir gözaltı kararı olmadan tutma gözaltı sayılmaz (Yargıtay 8. CD E.2020/18126).
İçindekiler · 12 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
- Bireysel suç: 24 saat; hâkime gönderme için ayrıca en çok 12 saat (CMK m.91/1).
- Toplu suç: Savcının yazılı emriyle her seferinde 1 gün, en çok 3 gün uzatma (m.91/3).
- İtiraz: Kişi, avukat, eş veya yakınlar sulh ceza hâkimliğine; karar 24 saat içinde (m.91/5).
- Susma ve avukat hakkı: İfadeden önce hatırlatılır; avukat yardımı istenebilir.
- Serbest bırakılan kişi: Yeni delil ve savcı kararı olmadan aynı nedenle yeniden yakalanamaz (m.91/6).
Gözaltı, kişi özgürlüğüne yönelik geçici bir koruma tedbiridir ve sıkı kurallara tabidir. Bu kurallara uyulmaması, hem gözaltının hukuka aykırı hâle gelmesine hem de elde edilen delillerin tartışılmasına yol açabilir. Bu yazıda gözaltının koşullarını, yasal sürelerini, itiraz yolunu ve nezarethanedeki temel hakları güncel Yargıtay kararları ışığında açıklıyoruz.
Gözaltı kararı nedir, hangi koşullarda verilir? (CMK m.91)
Gözaltı, yakalanan kişinin serbest bırakılmayarak, soruşturmanın tamamlanması amacıyla Cumhuriyet savcısının kararıyla gözaltına alınmasıdır. CMK m.91 uyarınca gözaltına alma, ancak bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin bir suçu işlediğini düşündürecek somut delillerin bulunması hâlinde mümkündür. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, usulüne uygun bir gözaltı kararı/talimatı bulunmadan gerçekleştirilen tutmanın "gözaltı" koruma tedbiri sayılamayacağını vurgular (Yargıtay 8. CD, E.2020/18126 K.2022/19426).
Gözaltı süresi kaç saat? Uzatılabilir mi?
Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim/mahkemeye gönderilmesi için gereken yol süresi hariç, kural olarak yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı, gözaltı süresini her defasında bir günü geçmemek üzere, yazılı emirle üç güne kadar uzatabilir. Yol süresi bu sürelere dâhil değildir. Süre dolduğunda kişi ya serbest bırakılır ya da sorgusu için hâkim önüne çıkarılır. Yakalama saatine göre sürenin ne zaman dolacağını gözaltı süresi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
| Durum | Azami süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bireysel suçlar | Yakalamadan itibaren 24 saat (en yakın hâkime gönderme için zorunlu süre hariç; bu süre 12 saati geçemez) | CMK m.91/1 |
| Toplu olarak işlenen suçlar | Savcının yazılı emriyle her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün uzatma | CMK m.91/3 |
| Suçüstü, kolluk amirince gözaltı | 24 saate kadar; toplumsal olaylarda ve toplu suçlarda 48 saate kadar | CMK m.91/4 |
| Kolluk gözaltısında hâkim önüne çıkarma | En geç 48 saat; toplu suçlarda 4 gün | CMK m.91/4 |
| Gözaltına itirazın sonuçlanması | Sulh ceza hâkimi evrak üzerinden, derhâl ve 24 saat dolmadan karar verir | CMK m.91/5 |
Gözaltı süresinin dolması veya hâkim kararıyla serbest bırakılan kişi, yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve savcının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz (CMK m.91/6).
Gözaltı kararına itiraz nasıl yapılır? (CMK m.91/5)
Yakalama işlemine, gözaltına alma veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcı kararlarına karşı; yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci-ikinci derece kan hısımları sulh ceza hâkimliğine başvurarak itiraz edebilir (CMK m.91/5). Hâkim, itirazı evrak üzerinden inceleyerek en geç 24 saat içinde karara bağlar; itirazı yerinde görürse kişinin serbest bırakılmasına karar verir. Yargıtay, gözaltının amacının kişiyi yetkili hâkim önüne çıkarmak ya da serbest bırakmak olduğunu belirtir (Yargıtay 8. CD, E.2019/118 K.2019/2908).
Pratik: İtiraz, gözaltı devam ederken yapılırsa etkili olur; bu nedenle avukata erken ulaşmak ve itirazı gecikmeden sunmak önemlidir.
Gözaltındaki kişinin hakları nelerdir?
Yakalama/gözaltı sebebini ve isnadı öğrenme hakkı,
Susma (kendini suçlayıcı beyanda bulunmama) hakkı,
Müdafi (avukat) yardımından yararlanma ve onunla görüşme hakkı,
Bir yakınına gözaltının haber verilmesini isteme hakkı,
Sağlık kontrolünden geçirilme ve hekime muayene olma hakkı.
Yakalama, gözaltı ve tutuklama arasındaki fark nedir?
Tedbir | Kim karar verir? | Süre |
|---|---|---|
Yakalama | Kolluk/kişi (suçüstü vb.) | Çok kısa; işlem sonrası bırakılır/gözaltı |
Gözaltı | Cumhuriyet savcısı | 24 saat; uzatmayla 3 güne kadar |
Tutuklama | Sulh ceza hâkimi/mahkeme | Kanuni tutukluluk süreleri |
Gözaltı süresinin sonunda serbest bırakılmayıp sulh ceza hâkimliğine sevk edilen şüpheli hakkında, isnat edilen suç kanunda sayılan istisnai suç tiplerinden biriyse hâkim katalog suçlarda tutuklama kuralı gereğince tutuklama nedenini ayrıca kanıtlanmış aramaksızın var sayabilir; bu karine yine de kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil şartını ortadan kaldırmaz.
Gözaltına itiraz dilekçesinde neler yazılmalı?
- Başvuranın sıfatı: yakalanan kişi, müdafi, kanuni temsilci, eş veya birinci-ikinci derece kan hısımı (CMK m.91/5).
- Yakalama saati ve yeri; 24 saatlik sürenin ve 12 saatlik gönderme süresinin hesabı için (m.91/1).
- Gözaltı veya uzatma emrinin tarihi ve toplu suç gerekçesi (m.91/3).
- Somut delil ve zorunluluk şartlarının neden bulunmadığı (m.91/2).
- Talep: kişinin derhâl serbest bırakılması; sulh ceza hâkimi 24 saat dolmadan karar verir (m.91/5).
Sık yapılan hatalar
Müdafi gelmeden ayrıntılı beyanda bulunmak.
Yakalama saatini ve sağlık raporlarını kaydetmemek.
İtirazı soyut ve delilsiz bırakmak.
İlgili rehberler ve hizmetler
Yakalama kararı için yakalama kararı; tutuklama için tutuklamaya itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özel değerlendirme için Ceza Hukuku hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz. İstanbul genelindeki soruşturma ve kovuşturmalarda izlediğimiz yol için İstanbul ceza avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.
Gözaltı işlemi Bakırköy ve çevresinde gerçekleştiyse Bakırköy ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Okumaya devam edin
Sık sorulan sorular
Gözaltı süresi hafta sonuna denk gelirse ne olur?
Gözaltı süreleri hafta sonu veya resmi tatilde durmaz. Süre dolduğunda kişi savcılık veya nöbetçi hakimlik önüne çıkarılmalı ya da serbest bırakılmalıdır.
Gözaltı kararına kim itiraz edebilir?
Şüpheli, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya yakınları gözaltı kararına karşı sulh ceza hakimliğine başvurabilir. İtirazda sürenin ve gözaltı gerekçesinin hukuka aykırılığı açıklanmalıdır.
Karakolda avukatla görüşme hakkı engellenebilir mi?
Genel kural olarak şüphelinin avukatla görüşme hakkı engellenemez. Görüşme gizli yapılmalı ve ifade öncesinde savunma hakkı etkin biçimde kullandırılmalıdır.
Gözaltı süresi dolduğu halde bırakılmazsam ne yapılmalı?
Yasal süre dolduğu halde kişi serbest bırakılmıyor veya adliyeye sevk edilmiyorsa derhal sulh ceza hakimliğine başvuru yapılabilir. Bu durum ayrıca hukuka aykırı özgürlük kısıtlaması iddiası doğurabilir.
Gözaltı süresi uzatılabilir mi?
Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısı nedeniyle her defasında 1 günü geçmemek üzere 3 gün süreyle uzatma emri verebilir (CMK m.91/3).
Gözaltına itirazı hâkim ne kadar sürede sonuçlandırır?
Sulh ceza hâkimi incelemeyi evrak üzerinde yapar ve başvuruyu derhâl, en geç 24 saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5).
Serbest bırakıldıktan sonra aynı olay için tekrar gözaltına alınabilir miyim?
Yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalama yapılamaz (CMK m.91/6).
Soru ve yorumlar
Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.
Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.