Yalan İfade ve Tanıklık Suç Duyurusu Dilekçesi

Kısa cevap

Dosyadaki sıfatınız (tanık mı, şüpheli/sanık mı) hukuki sonucu belirler. Şüpheli/sanık kendini savunurken susabilir ve aleyhine beyаnа zorlanamaz; buna karşılık tanık gerçeği söylemekle yükümlüdür ve gerçeğe aykırı beyanı TCK m.272 yalan tanıklık suçunu oluşturabilir. Yargıtay'a göre yalan tanıklığın oluşması için failin, yetkili merci önünde tanık sıfatıyla (çoğu hâlde yeminli) dinlenmiş ve gerçeğe aykırı beyanda bulunmuş olması gerekir; kollukta şüpheli sıfatıyla verilen beyan bu suçu oluşturmaz. Tanık, hüküm verilmeden gerçeği söylerse TCK m.274'e göre lehe sonuç doğabilir.

Yalan ifade ve tanıklık suç duyurusu dilekçesi örneği. Polise veya mahkemede yalan beyanda bulunan kişi hakkında TCK 272 uyarınca şikayet adımları.

Bir ifade veya tanıklık, hukuki olarak çok farklı sonuçlar doğurabilir; belirleyici olan, kişinin dosyadaki sıfatıdır. Şüpheli/sanık ile tanık aynı kurallara tabi değildir: biri susma hakkına sahipken, diğeri gerçeği söylemekle yükümlüdür. Bu yazıda yalan ifade ve yalan tanıklık suçlarını, sıfata göre değişen sonuçları, etkin pişmanlığı ve yalan tanıklık için suç duyurusu dilekçesini güncel Yargıtay kararları ışığında açıklıyoruz.

Dosyadaki sıfatınıza göre yalan beyanın sonuçları

Ceza muhakemesinde şüpheli/sanık, kendini savunurken susabilir; gerçeği söylememesi tek başına suç oluşturmaz ve kendini suçlayıcı beyana zorlanamaz. Buna karşılık tanık, bildiğini dosdoğru söylemekle yükümlüdür; gerçeğe aykırı beyanı, koşulları varsa TCK m.272 kapsamında yalan tanıklık suçunu oluşturur. Bu ayrım, aynı sözlerin bir kişi için suç, başka biri için savunma sayılmasının nedenidir.

Yalan tanıklıkta beyanın niteliği ve fail

Yalan tanıklık her gerçeğe aykırı sözle oluşmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, suçun maddi unsurunun failin gerçeğe aykırı olarak tanıklık yapması — maddi olay hakkında bilerek yalan söylemesi, gerçeği inkâr etmesi ya da bildiğini gizlemesi — olduğunu belirtir (Yargıtay CGK, E.2015/187 K.2018/206). Ayrıca failin, tanık dinlemeye yetkili kişi/kurul önünde tanık sıfatıyla (çoğu hâlde yeminli) dinlenmiş olması gerekir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, kollukta şüpheli sıfatıyla alınan beyanın yalan tanıklık suçunu oluşturmayacağını açıkça kabul eder (Yargıtay 8. CD, E.2020/13097 K.2022/16028). Yani "yalan söyledi" demek yetmez; kişinin hangi sıfatla ve hangi merci önünde konuştuğu belirleyicidir.

Kanun ayrıca iki durumda cezada indirim yapılmasına veya ceza verilmemesine izin verir: tanığın kendisinin, üstsoyunun, altsoyunun, eşinin veya kardeşinin soruşturmaya uğramasına yol açabilecek bir konuda yalan söylemesi ve tanıklıktan çekinme hakkı olduğu hâlde bu hak kendisine hatırlatılmadan tanıklık yapması (TCK m.273/1). Bu indirim hukuk davalarında yapılan yalan tanıklıkta uygulanmaz (m.273/2).

İfade değiştirme ve etkin pişmanlık (TCK m.274, m.269)

Yalan tanıklıkta kanun, gerçeğe dönene bir kapı bırakır. TCK m.274'e göre sonuç, gerçeğin ne zaman söylendiğine bağlıdır: aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması veya yoksunluğu doğuran bir karar verilmeden ya da hükümden önce gerçek söylenirse ceza verilmez; böyle bir karardan sonra ama hükümden önce söylenirse ceza üçte ikiden yarıya kadar, mahkûmiyet kesinleşmeden önce söylenirse yarıdan üçte bire kadar indirilebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre bu etkin pişmanlık yalnızca aleyhe yalan tanıklıkta uygulanır; birini kayırmak için lehe yalan söyleyen tanık sonradan gerçeği söylese de bu hükümden yararlanamaz (Yargıtay CGK, E.2015/187 K.2018/206, oy çokluğu). Benzer bir dönme imkânı iftira suçunda da (TCK m.269) vardır.

Süreçte yapılması ve yapılmaması gerekenler

İfade/tanıklık öncesi sıfatınızı ve haklarınızı netleştirin; gerekirse avukatla hareket edin.
Tanık olarak bildiğinizi doğru anlatın; abartı ve tahmini "kesin bilgi" gibi sunmayın.
Yanlış/eksik beyan verdiyseniz, hüküm verilmeden gerçeği açıklamanın lehe olduğunu unutmayın.
Karşı tarafın yalan tanıklığını, tanığın sıfatı ve beyanın niteliğiyle birlikte belgeleyin.

Yalan tanıklık suç duyurusu dilekçesi örneği

… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI'NA
MÜŞTEKİ: [Ad Soyad, TC, adres]
ŞÜPHELİ: [Yalan tanıklık yaptığı iddia edilen kişi]
KONU: Yalan tanıklık (TCK m.272) suçundan soruşturma açılması talebidir.
AÇIKLAMALAR: … Mahkemesi/… soruşturma dosyasında şüpheli, tanık sıfatıyla ve [yeminli olarak] dinlenmiş; …/…/… tarihli beyanında gerçeğe aykırı olarak [beyanın özeti] demiştir. Oysa gerçek [olayın gerçek hâli] olup, bu husus [tanık/belge/kayıt] ile sabittir. Şüphelinin beyanı bilerek ve gerçeğe aykırı olduğundan yalan tanıklık suçunu oluşturmaktadır.
DELİLLER: İlgili dosya, duruşma tutanağı, tanık beyanları, belgeler.
SONUÇ VE İSTEM: Şüpheli hakkında soruşturma yapılarak cezalandırılması için kamu davası açılmasını saygıyla talep ederim. …/…/…
Müşteki [Ad Soyad – imza]

Yalan tanıklığın cezaları

Hâl	Ceza	Dayanak
Soruşturmada tanık dinlemeye yetkili kişi önünde	4 aydan 1 yıla kadar hapis	TCK m.272/1
Mahkeme huzurunda veya yeminli dinlemede	1 yıldan 3 yıla kadar hapis	TCK m.272/2
3 yıldan fazla hapis gerektiren suçun soruşturma veya kovuşturmasında	2 yıldan 4 yıla kadar hapis	TCK m.272/3
Aleyhine tanıklık edilene gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanmış, sonra beraat etmişse	Ceza yarı oranında artırılır	TCK m.272/4
Aleyhine tanıklık edilen gözaltına alınmış veya tutuklanmış, sonra beraat etmişse	Ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılmadan dolaylı fail	TCK m.272/5
Aleyhine tanıklık edilene hapis dışında adli veya idari yaptırım uygulanmışsa	3 yıldan 7 yıla kadar hapis	TCK m.272/8
Aleyhine tanıklık edilen ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapse mahkûm olmuşsa	20 yıldan 30 yıla kadar hapis; infaza başlanmışsa yarısı kadar artırılır	TCK m.272/6-7

Suç duyurusu dilekçesinde bulunması gerekenler

Tanıklığın yapıldığı dosya, merci (savcılık, mahkeme) ve tarih; ceza aralığı buna göre değişir (TCK m.272/1-3).
Tanığın beyanının hangi kısmının gerçeğe aykırı olduğu ve bunu gösteren belge, kamera kaydı veya başka tanık.
Asıl dosyada verilen karar: beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı varsa ağırlaştırıcı hâller için önemlidir (m.272/4-5).
Yalan beyan nedeniyle uygulanan tedbirler: gözaltı, tutuklama, adli kontrol (m.272/4-5).
Tanığın beyanını sonradan düzeltip düzeltmediği; etkin pişmanlık değerlendirmesi için.

Sık yapılan hatalar

Sanığın inkârını yalan tanıklık saymak.
Yanlış hatırlama ile bilerek yalanı ayırmamak.
Tutanağın ilgili sayfasını ve karşı delili göstermemek.

Ceza Hukuku konu haritası

Bu alandaki diğer rehberlerimiz ve araçlarımız:

Dosyanıza özel değerlendirme için Ceza Hukuku hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İlgili rehberler ve hizmetler

Haksız suç isnadı için iftira suçu yazımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özel değerlendirme için Ceza Hukuku hizmeti sayfamızı inceleyebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.

Mevcut yararlı bağlantılar

maddi gerçek ilkesine ilişkin rehberi.

Şikâyetin hangi Cumhuriyet başsavcılığına yapılacağı, İstanbul gibi birden çok adliyenin bulunduğu illerde ayrıca belirlenmelidir; adliye ayrımı ve soruşturma akışı için İstanbul ceza avukatı sayfamız incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Yalan ifade vermek her durumda suç mudur?

Hayır. Şüpheli veya sanığın kendisini savunurken gerçeğe aykırı beyanda bulunması, savunma hakkı kapsamında ayrıca cezalandırılmayabilir. Ancak tanık, müşteki veya ihbarcı sıfatıyla gerçeğe aykırı beyanda bulunulması yalan tanıklık, iftira veya suç uydurma suçlarını gündeme getirebilir.

Mahkemede yalan tanıklık yapan kişi ne kadar ceza alır?

Mahkeme huzurunda veya yeminli dinlemede yalan tanıklığın cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir (TCK m.272/2). Tanıklık 3 yıldan fazla hapis gerektiren bir suçun yargılamasında yapılmışsa 2-4 yıl; aleyhine tanıklık edilen kişiye hapis dışında bir yaptırım uygulanmışsa 3-7 yıl; kişi müebbet hapse mahkûm olmuşsa 20-30 yıl hapis öngörülür (m.272/3, 6, 8).

Yalan ifade sonradan düzeltilirse ceza kalkar mı?

Aleyhe yalan tanıklık yapan tanık, aleyhine tanıklık yaptığı kişi hakkında hak kısıtlayan bir karar verilmeden veya hükümden önce gerçeği söylerse ceza verilmez; daha sonraki aşamalarda cezası indirilebilir (TCK m.274). Lehe yalan tanıklıkta bu imkân yoktur.

Bir kişi lehine yalan tanıklık yapıp sonra gerçeği söylerse etkin pişmanlıktan yararlanabilir mi?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararına göre TCK m. 274 kapsamındaki etkin pişmanlık, kural olarak aleyhe yalan tanıklık bakımından uygulanır. Bir kişi lehine verilen yalan tanıklıktan sonradan dönülmesi halinde bu hükümden yararlanılması mümkün olmayabilir.

Yalan tanıklık suç duyurusu nereye yapılır?

Yalan tanıklık veya iftira iddiası için suç duyurusu, olayın gerçekleştiği yer Cumhuriyet Başsavcılığına yapılabilir. Devam eden bir dava varsa, ilgili mahkemeden tanık hakkında suç duyurusunda bulunulması da talep edilebilir.

Yalan tanıklık suç duyurusu dilekçesinde neler yer almalıdır?

Dilekçede müşteki ve şüpheli bilgileri, yalan beyanın hangi dosyada ve hangi tarihte verildiği, beyanın neden gerçeğe aykırı olduğu, mevcut deliller ve kamu davası açılması talebi açıkça gösterilmelidir. Duruşma tutanakları, karar örnekleri ve çelişkiyi ortaya koyan belgeler eklenmelidir.

Yalan tanıklığın cezası neye göre değişir?

Tanıklığın yapıldığı merciye ve davanın ağırlığına göre değişir: soruşturmada 4 ay-1 yıl, mahkemede 1-3 yıl, 3 yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda 2-4 yıl hapis öngörülür (TCK m.272/1-3).

Yalan tanıklık yüzünden biri tutuklandıysa ne olur?

Tutuklanan kişi beraat etmiş veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmişse, yalan tanıklık yapan ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolaylı fail olarak sorumlu tutulur (TCK m.272/5).

Hukuki dayanaklar

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ön görüşme talep ederek değerlendirme alabilirsiniz.

Yalan İfade ve Tanıklık Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği