Tereke, ölen kişinin (mirasbırakanın) mirasçılarına geçen malvarlığının bütünü demektir; taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve alacakların yanında borçlar da terekeye dahildir. Mirasçılar mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazanır ve borçlardan da kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599).
Tereke, Arapça kökenli bir kelimedir ve "geride bırakılan" anlamına gelir. Türk Medeni Kanunu miras bırakanın ölümüyle mirasçılara geçen mal, hak ve borçların tamamını tereke olarak adlandırır. Mirasçılar terekeyi tek tek devir işlemi yapmadan, ölüm anında kanun gereği kazanır (TMK m.599).
Tereke ne demek?
Tereke yalnızca "miras kalan mallar" değildir; mirasbırakanın kredi, kart ve vergi borçları da terekenin parçasıdır. Mirasçı, mirası kabul ettiğinde bu borçlardan kendi malvarlığıyla da sorumlu olur. Birden çok mirasçı varsa paylaşıma kadar terekeye elbirliğiyle sahip olur, borçlardan ise müteselsilen sorumludurlar (TMK m.640, 641).
"Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar." — TMK m.599/1
Terekeyle ilgili süreler ve işlemler
| İşlem | Nerede? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) | Sulh hukuk mahkemesi veya noter | Süre yok | TMK m.598 |
| Terekenin defterinin tutulması (koruma önlemi) | Sulh hâkimi | Mirasçı veya ilgili isterse ölümden itibaren 1 ay | TMK m.589, 590 |
| Mirasın reddi | Sulh hukuk mahkemesi | 3 ay | TMK m.605, 606, 609 |
| Resmî defter tutulması | Sulh hukuk mahkemesi | 1 ay | TMK m.619 |
| Terekenin paylaşılması | Sulh hukuk mahkemesi | Her zaman | TMK m.642 |
Terekenin paylaşımı
Paylaşıma kadar mirasçılar terekedeki mallar üzerinde ancak birlikte tasarruf edebilir; bir mirasçı tek başına terekedeki evi satamaz. Mirasçılardan biri isterse sulh mahkemesi paylaşıma kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m.640/3). Her mirasçı, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her zaman paylaşma isteyebilir; mahkeme mümkünse malları aynen, değilse satış yoluyla paylaştırır (TMK m.642).
Borçlu tereke: ret mi, resmî defter mi?
- Mirasın reddi: Mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde sulh mahkemesine kayıtsız şartsız beyanla mirası reddedebilir (TMK m.606, 609). Ölüm tarihinde mirasbırakanın borç ödemeden acizliği açıkça belliyse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).
- Resmî defter: Terekenin borçlu olup olmadığından emin olmayan mirasçı, 1 ay içinde resmî defter tutulmasını ister. Defter sonunda mirası reddedebilir, resmî tasfiye isteyebilir ya da deftere göre kabul edebilir; beyanda bulunmazsa deftere göre kabul etmiş sayılır (TMK m.627). Deftere göre kabulde mirasçı yalnız deftere yazılmış borçlardan sorumludur (TMK m.628/1).
- Tereke tespiti: Mirasçılar arasında vesayet altındaki (veya alınması gereken) biri varsa ya da bir mirasçı veya ilgili ölümden itibaren bir ay içinde istemişse sulh hâkimi terekedeki mal ve hakları yazıya geçirir; mühürleme ve resmî yönetim de koruma önlemleridir (TMK m.589, 590).
Reddin adım adım anlatımı: reddi miras nasıl yapılır?. Mirasçılık belgesi için: veraset ilamı nasıl alınır?. Mirasçılar anlaşamıyorsa: miras ortaklığına temsilci atanması. Tereke taşınmazlarında ortaklık için: hisseli tapu.
Sık sorulan sorular
Tereke ne demek?
Tereke, ölen kişinin mirasçılarına geçen mal, hak ve borçlarının bütünüdür. Mirasçılar terekeyi ölüm anında kanun gereği bir bütün olarak kazanır ve borçlardan da kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599).
Tereke borçları mirasçılara geçer mi?
Evet. Mirası kabul eden mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve birbirleriyle müteselsilen sorumludur (TMK m.599/2, 641). Borçtan kurtulmak için miras 3 ay içinde reddedilebilir (TMK m.606) ya da 1 ay içinde resmî defter istenebilir (TMK m.619).
Resmî defter tutma ne işe yarar?
Resmî defterde terekenin mal ve borçları sulh mahkemesince tespit edilir. Mirasçı defter sonucuna göre mirası reddedebilir veya deftere göre kabul edebilir; deftere göre kabulde yalnızca deftere yazılmış borçlardan sorumlu olur (TMK m.619, 627, 628).
Tereke tespiti nereden istenir?
Terekenin tespiti ve korunması mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkiminden istenir (TMK m.589). Mirasçılardan veya ilgililerden biri ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde isterse sulh hâkimi terekenin defterinin tutulmasına karar verir (TMK m.590).