İlam, mahkeme hükmünün taraflara verilen nüshasıdır (HMK m.301/2). Para veya teminat borcuna ilişkin ilam icra dairesine verilince borçluya yedi gün süreli icra emri gönderilir (İİK m.32). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin ilamlar kesinleşmeden yerine getirilemez; ilama dayalı takip son işlemden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (İİK m.39).
TDK ilamı, bir davanın mahkemece nasıl bir hükme bağlandığını gösteren resmî belge olarak tanımlar. Hukuk Muhakemeleri Kanunu da tanımı verir:
"Taraflardan her birine verilen hüküm nüshası ilamdır." — 6100 s. HMK m.301/2
Taraflar harcın ödenip ödenmemesine bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir (HMK m.302/1). İlamlar, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılır (HMK m.204/1).
Kesinleşme şerhi
Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konarak ve hâkim tarafından imzalanarak belirtilir (HMK m.302/4). İstinaf veya temyize başvurmak kural olarak kararın icrasını durdurmaz (HMK m.350/1, m.367/1); ancak:
"Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez." — HMK m.350/2
İlamın icrası
Para borcuna veya teminat verilmesine dair ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya, borcu yedi gün içinde ödemesini bildiren icra emri tebliğ eder (İİK m.32). Mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller ile para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri gibi belgeler de ilam hükmündedir (İİK m.38). Takibin işleyişi ve itiraz yolu: ilamlı takip nedir?; ilamı olmayan alacak için: ilamsız takip nedir?.
"İlama müstenit takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar." — İİK m.39/1
Veraset ilamı ise bir davanın sonucu değil, mirasçılık sıfatını gösteren belgedir; kanundaki adı mirasçılık belgesidir ve sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK m.598/1). Ayrıntı: veraset ilamı nedir?. Yabancı mahkeme ilamları için bkz. tanıma ve tenfiz.
Sık sorulan sorular
Kesinleşmemiş ilam icraya konulabilir mi?
Kural olarak evet; istinaf ve temyiz kararın icrasını durdurmaz (HMK m.350/1, m.367/1). Ancak kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.350/2, m.367/2).