Bakırköy / İstanbul · Hafta içi 09:00 – 18:00
0 531 993 34 33iletisim@avmetecelik.com
Mete ÇelikHukuk Bürosu
İcra Hukuku · Bilgilendirme yazısı

Elime Çek Verildi: Geçerli mi, Bankaya Kaç Gün İçinde Götürmeliyim?

Av. Mete ÇelikAv. Mete Çelikİstanbul Barosu · 6 dk okuma
Yayınlanma:
Kısa cevap

Çekte 'çek' kelimesi, kayıtsız şartsız belirli bedel havalesi, bankanın unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası, banka seri numarası ve karekod bulunur; biri eksikse belge kural olarak çek sayılmaz. Ödeme ve düzenlenme yeri eksikse kanun tamamlar; lehtar zorunlu değildir. Aynı yerde ödenecek çek düzenlenme tarihinin ertesi gününden itibaren 10 gün, başka yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya götürülmelidir. Süresinde ibraz ve karşılıksızdır şerhi yoksa kambiyo takibi yapılamaz.

İçindekiler · 10 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
  • Çeki yeni aldıysanız ön yüzünde aşağıdaki sekiz unsurun eksiksiz olup olmadığına bakın; eksik varsa çeki verene hemen geri götürün.
  • Çekin üzerindeki düzenleme tarihini not edin: aynı yerde ödenecek çekte bu tarihin ertesi gününden itibaren 10 gün, başka yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya götürmeniz gerekir.
  • Banka ödemediyse çekin arkasına ibraz tarihli "karşılıksızdır" işlemi yaptırın; bu şerh olmadan kambiyo takibi yapılamaz.
  • Çek karşılıksız çıktıysa ceza şikâyeti için öğrenmeden itibaren 3 aylık süre işlemeye başlar.
Elime Çek Verildi: Geçerli mi, Bankaya Kaç Gün İçinde Götürmeliyim?

Çek, düzenleyenin bankaya (muhataba) hamile belirli bir parayı ödemesi için verdiği kayıtsız şartsız ödeme talimatıdır. Kanunun saydığı unsurlardan biri eksikse belge kural olarak çek sayılmaz (Türk Ticaret Kanunu m.780, 781). Elinize geçen çekin geçerli olup olmadığını önce bu unsurlara, sonra bankaya süresinde götürüp götürmediğinize bakarak anlarsınız.

Çekte bulunması gereken zorunlu unsurlar (TTK 780)

Bir çekin ön yüzünde şunlar bulunur:

  1. Metinde "çek" kelimesi (başka dilde yazılmışsa o dildeki karşılığı),
  2. Belirli bir bedelin kayıtsız ve şartsız ödenmesi için havale,
  3. Ödeyecek bankanın (muhatabın) ticaret unvanı,
  4. Ödeme yeri,
  5. Düzenlenme tarihi ve yeri,
  6. Düzenleyenin imzası,
  7. Banka tarafından verilen seri numarası,
  8. Karekod.

Lehtarın, yani çekin kime ödeneceğinin adı bu listede yoktur. Çekte lehtar yazmaması tek başına çeki geçersiz kılmaz.

Karekod yalnız şekil şartı değildir. Çeki elinde tutan kişi karekodu okutarak çek hesabı sahibinin son beş yıldaki karşılıksız çek sayısını, çek yasağı olup olmadığını ve çek yaprağında tedbir kaydı bulunup bulunmadığını görebilir (TTK m.780/2). Çeki almadan önce bu sorguyu yapmak en ucuz güvencedir.

Bir unsur eksikse çek geçersiz mi olur? (TTK 781)

Kural olarak evet: sayılan unsurlardan biri eksik olan belge çek sayılmaz. Kanun üç eksikliği kendisi tamamlar:

  • Ödeme yeri yazılmamışsa bankanın unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Birden fazla yer varsa ilk yazılan, hiç yer yoksa bankanın merkezinin bulunduğu yer esas alınır.
  • Düzenlenme yeri yazılmamışsa çek, düzenleyenin adının yanında yazılı yerde düzenlenmiş sayılır.
  • Yabancı bankanın bastırdığı çekte seri numarası ya da karekod bulunmaması çekin geçerliliğini etkilemez.

İmza, bedel, düzenlenme tarihi veya "çek" kelimesi gibi diğer unsurların yokluğu için böyle bir tamamlama kuralı yoktur. Bu durumda belge kambiyo senedi olarak kullanılamaz.

Bono ile çek aynı senet değildir; bononun unsurları için bonoda bulunması gereken zorunlu unsurlar yazısına bakın.

Çeki bankaya kaç gün içinde götürmeliyim? (TTK 796)

İbraz süresi çekin nerede düzenlendiğine ve nerede ödeneceğine göre değişir:

Durumİbraz süresi
Düzenlendiği yerde ödenecek10 gün
Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek1 ay
Başka ülkede düzenlenmiş, aynı kıtada ödenecek1 ay
Başka ülkede düzenlenmiş, ayrı kıtada ödenecek3 ay

Süre, çekte yazılı düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar (TTK m.796/3). Örneğin 5 Mart tarihli ve aynı yerde ödenecek bir çekte süre 6 Mart'ta başlar; on günlük süre 15 Mart'ın sonunda biter. Tarihler varsayımdır.

Çeki hesabın bulunduğu şube dışında, aynı bankanın başka bir şubesine de götürebilirsiniz; o şube karşılığı sorarak öder (Çek Kanunu m.3/1).

Üzerindeki tarihten önce bankaya götürürsem ne olur?

Kanunun genel kuralı, düzenlenme gününden önce ibraz edilen çekin ibraz günü ödenmesidir (TTK m.795). Ancak bu kural şu an uygulanmıyor: 31 Aralık 2028 tarihine kadar üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibrazı geçersizdir (Çek Kanunu geçici m.3/5).

Tarihinden önce ibraz edilip ödenmeyen çekle hukuki takip de yapılamaz. İleri tarihli çekle takip yapabilmek için çeki üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya götürmeniz ve karşılıksızdır işlemi yaptırmanız gerekir (Çek Kanunu m.3/8). Çeki tarihi gelmeden bankaya götürmeyin; tarih geldiğinde ibraz süresini kaçırmayın.

Çek karşılıksız çıktı: bankada ne yaptırmalıyım?

Süresinde ibraz edilen çekin ödenmediği, bankanın çekin üzerine ibraz gününü de göstererek yazdığı tarihli bir beyanla ya da noter protestosuyla belgelenir (TTK m.808). Uygulamada bu, çekin arkasına yapılan "karşılıksızdır" işlemidir. İşlemde ibraz tarihi, hesap durumu, bankanın ödediği tutar ve karşılıksız kalan tutar yazılır; şerhi siz ve banka yetkilisi birlikte imzalarsınız. İmzalamaktan kaçınırsanız karşılıksızdır işlemi yapılmaz (Çek Kanunu m.3/4).

Karşılığı hiç ya da kısmen bulunmayan çek için banka, düzenleyen dışındaki hamile her çek yaprağı için kanunda belirlenen bir tutarı öder. Bu tutar her yıl Ocak ayında Merkez Bankası tarafından güncellenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır (Çek Kanunu m.3/3). Kısmi ödemeyi kabul etmezseniz de karşılıksızdır işlemi yapılır ve çek size geri verilir (m.3/5).

Süresinde bankaya götürmediğiniz ya da karşılıksızdır şerhi yaptırmadığınız çekte, kambiyo hukukuna dayalı başvurma hakkınızı düzenleyene ve cirantalara karşı kaybedersiniz. Belge bu durumda kambiyo senedi niteliğini yitirir.

Karşılıksız çek için icra takibi ve zamanaşımı

Süresinde ibraz edilip karşılıksızdır şerhi alınmış çekle kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilirsiniz. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurup belgenin kambiyo senedi olmadığını ileri sürebilir; mahkeme bu konuyu kendiliğinden de inceler (İİK m.168, 170/a). Borçlu tarafındaysanız itiraz süreleri için icra takibine itiraz yazısına bakın.

Hamilin düzenleyene ve cirantalara karşı başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçince zamanaşımına uğrar (TTK m.814/1).

Karşılıksız çek suç mu? Şikâyet süresi (Çek Kanunu m.5)

Kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekte karşılıksızdır işlemine sebep olan kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ceza, çekin karşılıksız kalan tutarından az olamaz. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verir. Davaya icra ceza mahkemesi bakar.

Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçince düşer (İİK m.347). Bu suçta ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz (Çek Kanunu m.5/10). Ödenmeyen adli para cezası, kamuya yararlı işte çalıştırma yolu açılmadan doğrudan hapse çevrilir (m.5/11).

Çek hesabı tüzel kişiye aitse karşılığı bulundurmakla yükümlü olan, şirketin mali işlerini yürütmekle görevli yönetim organı üyesidir (Çek Kanunu m.5/2).

Takip ve şikâyet sürecinde icra ve iflas hukuku alanında destek alabilirsiniz.

Çek Geçerliliği Yargıtay Kararları

Bankanın sorumluluk tutarını ödediğini gösteren tarihli şerh, karşılıksızdır beyanı yerine geçer

Hamil çeki süresinde bankaya götürmüş; banka çekin arkasına yalnız sorumlu olduğu tutarı ödediğini yazmış, şerhi hamil ve banka yetkilisi imzalamıştı. Hukuk Genel Kurulu, ibraz tarihini taşıyan bu şerhin çekin süresinde ibraz edildiğini ve karşılığının bulunmadığını gösterdiğini, bu nedenle kambiyo takibi yapılabileceğini kabul etti. Karar oy çokluğuyla verildi; azınlık, ödememe sebebi yazılmadığı için şerhin geçersiz olduğunu savundu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2025/651, K.2026/371, 10.06.2026.

Üzerinde ibraz tarihi ve karşılıksız kaşesi olmayan çekle kambiyo takibi yapılamaz

Borçluya ödeme emri hiç tebliğ edilmemişti; Daire, borçlunun başvurusunu süresinde saydı ve çekte karşılıksız kaşesi ile ibraz tarihi bulunmadığı için belgenin kambiyo senedi niteliği taşımadığını, takibin icra mahkemesince kendiliğinden iptal edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu. Karar oy birliğiyle verildi.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2024/4915, K.2024/7966, 01.10.2024.

Hukuki dayanaklar

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için ön görüşme talep ederek değerlendirme alabilirsiniz.

Konunuzu değerlendirelim

İcra Hukuku konularında ön görüşme talep edebilirsiniz.

Soru ve yorumlar

Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.

Yorumlar moderasyon sonrası yayımlanır.

Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.