Protesto, bir kambiyo senedinin kabul edilmediğini veya ödenmediğini belgeleyen ve noterlikçe düzenlenen resmî belgedir (TTK m.714-715). Ödememe protestosu, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir; süreyi kaçıran hamil cirantalara ve diğer borçlulara karşı başvurma hakkını kaybeder.
Protesto sözcüğü gündelik dilde bir şeye tepki göstermek, itiraz etmek anlamında kullanılır. Hukukta teknik anlamı kambiyo senetlerindedir: senedin kabul edilmediğini veya ödenmediğini resmî olarak saptayan belgedir. Kurallar Türk Ticaret Kanunu'nda (TTK) poliçe için yazılmıştır; ödememe hâlinde başvurma haklarına ilişkin bu hükümler bonoya da uygulanır (TTK m.778/1-d).
Protesto ne demek?
"Kabul etmemenin veya ödememenin, kabul etmeme veya ödememe protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesi zorunludur." — TTK m.714/1
Protesto noterlikçe düzenlenir (TTK m.715). Belgede protestoyu çeken ve kendisine protesto çekilen kişilerin adları, borçlunun taahhüdünü yerine getirmeye davet edildiği hâlde ifa etmediğine ilişkin şerh, davetin yapıldığı yer ve gün ile noterin imzası bulunur; kısmi ödeme de protestoda belirtilir (TTK m.716).
Süre ve sürenin kaçırılması
- İki iş günü: Belirli bir günde ödenecek senette ödememe protestosu, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmelidir (TTK m.714/3).
- Süre kaçarsa: Protesto süresini geçiren hamil, kabul eden kişi hariç, cirantalara, düzenleyene ve diğer borçlulara karşı haklarını kaybeder (TTK m.730/1). Bonoda düzenleyen, poliçeyi kabul eden gibi sorumlu tutulur (TTK m.779/1).
- "Protestosuz" kaydı: Düzenleyen, ciranta veya aval veren, senede "gidersiz" veya "protestosuz" kaydını yazıp imzalayarak hamili protesto düzenleme yükümünden kurtarabilir. Bu kayıt hamili senedi süresinde ibraz etme yükümlülüğünden kurtarmaz (TTK m.722).
Çekte durum
Çekte ödememe hâli yalnız protestoyla değil, muhatabın çek üzerine yazdığı tarihli beyanla veya bir takas odasının tarihli beyanıyla da saptanabilir (TTK m.808).
İhtarnameden farkı
Noterden gönderilen her yazı protesto değildir. İhtarname bir tarafın karşı tarafa yaptığı bildirimdir; protesto ise bir kambiyo senedinin kabul edilmediğini veya ödenmediğini saptayan, içeriği kanunda belirlenmiş belgedir. Senede dayalı icra takibi için: kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu.
Sık sorulan sorular
Protesto çekilmezse senet geçersiz mi olur?
Hayır, senet geçersiz olmaz. Süresinde protesto çekmeyen hamil, cirantalara ve diğer başvuru borçlularına karşı haklarını kaybeder; poliçeyi kabul edene ve bonoyu düzenleyene karşı hakları sürer (TTK m.730/1, m.779/1).