Eve Haciz Gelir mi? Haczedilemeyen Eşyalar ve 3 Günlük Mahkeme Onayı

Evet, kesinleşmiş bir icra takibinde eve haciz gelebilir; ancak 2023'ten beri icra müdürü konutta haciz kararını icra mahkemesinin onayına sunmak zorundadır ve mahkeme 3 gün içinde karar verir (İİK m.79/a). Haciz gelse bile ailenin ortak kullandığı tüm ev eşyası ve kişisel eşyalar haczedilemez; para, altın, antika ve süs eşyası ise haczedilebilir (İİK m.82/1-3).

Bu yazıda eve haczin hangi aşamada gelebileceğini, hangi eşyaların alınamayacağını, maaş haczi varken eve haciz gelip gelmeyeceğini ve haksız hacze karşı hangi sürelerle itiraz edebileceğinizi anlatıyoruz. Haciz kavramının genel çerçevesi için haciz nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Eve haciz ne zaman gelir?

Eve haciz, takip kesinleşmeden gelemez. İlamsız takipte ödeme emri tebliğ edildikten sonra 7 günlük itiraz süresi geçmeli ya da itiraz edilmişse itiraz kaldırılmış olmalıdır. Bu aşamadan sonra alacaklı haciz talep edebilir (İİK m.78/1); icra dairesi de talepten itibaren en geç 3 gün içinde haczi yapar (İİK m.79/1). Takibin başlangıcı ve itiraz süresi ilamsız takip nedir yazımızda, borcun hangi gecikmede icraya dönüştüğü ise kaç ay borç ödenmezse icra gelir yazımızda ayrıntılı olarak yer alıyor.

Alacaklının haciz isteme hakkı sınırsız değildir: ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde haciz istenmezse bu hak düşer; itiraz veya dava süreleri bu 1 yıla sayılmaz (İİK m.78/2).

Konutta haciz için mahkeme onayı gerekir mi?

Evet. 7445 sayılı Kanunla 2023'te eklenen İİK m.79/a'ya göre icra müdürü haciz istenen yerin konut olduğunu tespit ederse haciz kararı verir ve bu kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar. Mahkeme dosya üzerinden en geç 3 gün içinde kesin olarak karar verir; haciz ancak onay icra dairesine bildirildikten sonra yapılabilir.

Onay kararı "konut değil" kabulüyle verilmiş ama hacze gidildiğinde yerin konut olduğu anlaşılmışsa ve borçlu hacze rıza göstermezse haciz durdurulur, yeniden onay süreci işletilir. Bu kural ihtiyati hacizde uygulanmaz; ihtiyati haciz kararıyla konuta mahkeme onayı aranmadan gidilebilir.

Evdeki hangi eşyalar haczedilemez?

İİK m.82/1-3, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşyayı ve ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasını haczedilemez sayar. 2023 değişikliğinden önce aynı işi gören eşyadan birden fazlası varsa yalnız biri korunuyordu; bu sınırlama kaldırıldı. Aynı değişiklikle, borç bu eşyanın bedelinden doğmuş olsa bile ev eşyası korunur hale geldi.

Tablodaki ayrım, uygulamada en çok tartışılan noktayı gösterir: eşyanın pahalı olması tek başına haczi mümkün kılmaz; belirleyici olan, eşyanın ailenin ortak kullanımına mı hizmet ettiği yoksa kıymetli şey (altın, antika, süs eşyası) niteliğinde mi olduğudur.

Haczedilemeyecek bir malın haczedilmemesi için ayrıca bir anlaşmaya da güvenilemez: İİK m.83/a'ya göre 82 ve 83. maddelerdeki malların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir.

Maaşım var, eve haciz gelir mi?

Gelebilir. Kanunda "maaş haczi varsa eve gidilmez" şeklinde bir sıra kuralı yoktur. Alacaklı, borçlunun maaşına ve evdeki haczi caiz mallarına birlikte haciz isteyebilir. Borçluyu koruyan hüküm İİK m.85/1'dir: alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktar haczedilir, bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. Haczi yapan memur da borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğunca bağdaştırmakla yükümlüdür (İİK m.85/son).

Maaştan ne kadar kesinti yapılabileceği ayrı bir konudur: işçi ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez (4857 sayılı İş Kanunu m.35). Kesinti oranı ve birden fazla haciz sırası için maaş haczi nasıl kaldırılır yazımıza bakabilirsiniz.

Gece veya hafta sonu eve haciz gelir mi?

Gece gelemez, hafta sonu gelebilir. İİK m.51'e göre güneşin batmasından 1 saat sonra ile doğmasından 1 saat önceye kadar olan sürede (gece vakti) takip işlemi yapılamaz. Tatil günlerinde ise haciz, tebligat ve muhafaza tedbirleri yapılabilir. İstisna: borçlunun mal kaçırdığı anlaşılırsa gece vakti de haciz yapılabilir.

Evdeki eşya eşime veya başkasına aitse ne olur?

Borçlunun oturduğu evde bulunan taşınırlar kural olarak borçlunun elinde sayılır; borçlu başkalarıyla birlikte oturuyorsa da mal borçlunun elinde kabul edilir (İİK m.97/a). Ancak niteliği itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuğa ait olduğu açıkça anlaşılan eşyalar onlara ait sayılır. Bunun dışındaki eşyanın size ait olduğunu, haczi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde istihkak iddiasıyla ileri sürmeniz gerekir (İİK m.96/3). Eşlerden her biri yalnız kendi borcundan sorumludur (TMK m.224); eşinizin borcu için sizin malınız haczedilemez, fakat bunu ispat yükü size düşer.

Haciz sırasında neler yapılmalı?

1. Gelen görevlinin icra memuru olduğunu ve dosya numarasını teyit edin; konutta haciz için icra mahkemesinin onay kararı olup olmadığını sorun.
2. Eşyanın ev eşyası olduğunu veya başkasına ait olduğunu beyan edin ve beyanınızın haciz tutanağına yazılmasını isteyin. Memur, malı elinde bulunduranları üçüncü kişi hakları konusunda beyana davet etmek zorundadır (İİK m.85/2).
3. Ödeyemeyeceğiniz bir taksit taahhüdü vermeyin. İcra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartını makbul sebep olmadan ihlal eden borçlu hakkında alacaklının şikâyetiyle 3 aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir (İİK m.340).

Haksız hacze nasıl itiraz edilir?

Haczedilemeyecek bir eşya haczedildiyse ya da konutta haciz için mahkeme onayı alınmadan hacze gidildiyse, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK m.16/1). Borca ya da takibe hiç itiraz etmediyseniz ve borcun olmadığını düşünüyorsanız yol şikâyet değil, menfi tespit davası açmaktır. İcra borcunun genel sonuçları için icra borcu ödenmezse ne olur yazımıza, faiz dahil borç tutarını görmek için icra faiz hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Haciz tutanağındaki beyanlar, şikâyet ve istihkak süreçlerinde en önemli delildir. Dosyanıza özel değerlendirme için icra ve iflas hukuku sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.