Suç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa (polis, jandarma) yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılır (CMK 158). Dilekçede olay, tarih, yer, bilinen kişiler ve deliller somut yazılır. Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır; hakarette her durumda fiilden itibaren 2 yılı geçemez (TCK 73). Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ayrı süre yoktur.
İçindekiler · 9 bölüm
Durumunuza göre seçenekler
- Yazılı başvuracaksanız: olayları tarih sırasına koyup her olayı deliliyle eşleştirin.
- Dilekçe yazamıyorsanız: karakolda veya adliyede sözlü anlatımınızın tutanağa geçirilmesini isteyin.
- Size bir karar bildirildiyse: yeni dilekçe hazırlamadan önce kararın türünü ve gösterilen itiraz süresini kontrol edin.
Suç duyurusu nedir?
Suç duyurusu, bir suçun işlendiği şüphesini savcılığa veya kolluğa bildirmektir. Kanunda "ihbar ve şikâyet" olarak geçer (CMK m.158). Halk arasında "savcılığa şikâyet etmek", "suç duyurusunda bulunmak" ya da "karakola şikâyet vermek" denir.
İhbar ile şikâyet aynı şey değildir. İhbar, olayı öğrenen herkesin yapabileceği bildirimdir. Şikâyet ise suçtan zarar görenin failin cezalandırılmasını istemesidir; başvuran bu sıfatla müşteki olur. Ayrım en çok şikâyete bağlı suçlarda önem taşır: bu suçlarda süresinde şikâyet yoksa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1).
Suç duyurusu nereye yapılır? (CMK 158)
Suç duyurusu Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa (polis, jandarma) yapılabilir (CMK m.158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan başvurular ilgili başsavcılığa gönderilir (m.158/2). Yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlarda elçilik ve konsolosluklara da başvurulabilir (m.158/3). Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı suçlarda kurum idaresine yapılan başvuru da gecikmeksizin başsavcılığa gönderilir (m.158/4).
Başvuru yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (m.158/5). Dilekçe hazırlayamamak bildirime engel değildir; sözlü başvuruda tutanağı okuyup olayın doğru yazıldığını kontrol etmek ve bir örneğini istemek yararlıdır.
Suç duyurusu dilekçesinde neler yazılır?
Dilekçenin amacı savcının olayı araştırabilmesidir. Suç adlarını sıralamak yerine "kim, ne zaman, nerede, ne yaptı, bunu nereden biliyorum" sorularına cevap verilmelidir:
- Başvuranın kimliği ve tebligat adresi.
- Biliniyorsa şikâyet edilen kişinin bilgileri; bilinmiyorsa tanımayı sağlayacak ayrıntılar (plaka, telefon numarası, IBAN, kullanıcı adı).
- Olayın tarihi, yeri ve zaman sırasına göre anlatımı.
- Her delilin hangi olayı gösterdiği; ek listesi.
- Toplanmasını istediğiniz kayıtlar (kamera, banka, HTS gibi) ve açık şikâyet iradesi.
Görmediğiniz bir olayı görmüş gibi yazmayın; bilginin kaynağını (kendi gözlemi, belge, başkasından duyma) belirtin. Bilerek gerçeğe aykırı suç isnadı iftira suçunun konusu olabilir.
Genel suç duyurusu dilekçesi örneği
Aşağıdaki iskelet, olaya göre doldurulacak genel bir örnektir:
… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ: [Ad soyad, T.C. kimlik no, adres]
ŞÜPHELİ: [Bilinen bilgiler; bilinmiyorsa "tespit edilecek kişi veya kişiler"]
KONU: [Olayın kısa açıklaması] nedeniyle şikâyet ve delillerin toplanması talebidir.
AÇIKLAMALAR: [Olayı tarih ve yer bilgisiyle anlatın. Her iddiadan sonra ilgili eki veya tanığı yazın: "(Ek-1: mesaj ekran görüntüsü)".]
DELİLLER: [Ek belgeler, tanıklar ve toplanmasını istediğiniz kayıtlar.]
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan olay nedeniyle şüpheliden şikâyetçiyim. Belirttiğim delillerin toplanarak gerekli soruşturmanın yapılmasını ve şüphelinin cezalandırılması için kamu davası açılmasını talep ederim.
[Tarih — İmza]
EKLER: [Ek-1, Ek-2 …]
Bu iskelet her olaya uymaz. Yalan tanıklık için yalan ifade ve tanıklık suç duyurusu dilekçesi, internet dolandırıcılığında bankaya yapılacak işlemler için banka ve savcılık başvurusu rehberi kullanılmalıdır.
Suç duyurusu süresi ne kadardır? (TCK 73)
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar; bu süre zamanaşımı süresini geçemez (TCK m.73/1-2). Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ayrı bir şikâyet süresi yoktur; savcılık olayı öğrenince kendiliğinden araştırır, sınırı dava zamanaşımı belirler.
Şikâyete bağlı hakaret suçunda ek bir sınır vardır: şikâyet süresi her durumda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (m.73/2, 7531 sayılı Kanunla eklenen cümle). Varsayımsal örnek: hakaret 10 Ocak 2025'te sosyal medyada yapılmış, mağdur bunu ve failin kim olduğunu 1 Kasım 2026'da öğrenmiş olsun. Altı aylık süre 1 Mayıs 2027'ye kadar işler gibi görünse de iki yıllık sınır 10 Ocak 2027'de dolar; son gün 10 Ocak 2027'dir. Kendi tarihleriniz için şikâyet süresi hesaplama aracı kullanılabilir.
Başvurudan sonra mutlaka dava açılır mı?
Hayır. Savcı suç şüphesini öğrenince işin gerçeğini araştırmaya başlar ve şüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplar (CMK m.160). Soruşturma sonunda deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenler (m.170/2); aşamalar ceza davası nasıl işler rehberinde anlatılır.
Başvuru sonucunda iki farklı ret kararı çıkabilir:
| Karar | Ne zaman verilir | Şüpheli sıfatı |
|---|---|---|
| Soruşturma yapılmasına yer olmadığı (CMK 158/6) | Fiilin suç olmadığı araştırmasız açıkça anlaşılıyorsa veya başvuru soyut ve genelse | Verilmez |
| Kovuşturmaya yer olmadığı (KYOK, CMK 172) | Soruşturma yapıldı ama yeterli şüphe yok veya kovuşturma olanağı yok | Soruşturmada verilmiş olabilir |
Her iki karara da itiraz edilebilir (CMK m.158/6, 172/1 ve 173). Soyut ve genel başvurular ilk karara yol açtığı için dilekçedeki somut olay ve delil anlatımı belirleyicidir.
Takipsizlik veya vazgeçme gündeme gelirse ne yapılır?
KYOK kararında itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1); ayrıntılar KYOK itiraz rehberinde. Şikâyetten vazgeçmenin sonuçları için şikâyetten vazgeçme dilekçesi rehberi incelenebilir. Ceza soruşturması ve kovuşturması için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz. İlk başvuru dilekçesi ile bu sonraki işlemler birbirinin yerine geçmez.
Soru ve yorumlar
Yorumlar, moderasyon onayından sonra yayımlanır.
Henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.