Kadastro, taşınmazların sınırlarını harita ve arazi üzerinde belirleyip hukuki durumlarını tespit ederek tapu sicilini kurma işidir (3402 s. Kadastro Kanunu m.1). Kadastro sonuçları 30 gün askıya çıkar; bu sürede kadastro mahkemesinde dava açılmazsa tespit kesinleşir ve kesinleşmeden 10 yıl sonra kadastrodan önceki sebeplere dayanılarak dava açılamaz.
TDK kadastroyu, arazi ve mülk yerlerinin alanının, sınırlarının ve değerlerinin devlet eliyle belirlenip plana bağlanması işi olarak tanımlar. Hukuktaki karşılığı 3402 sayılı Kadastro Kanunu'dur: kadastro, tapu sicilinin kurulduğu işlemdir.
Kanundaki tanım
"Bu Kanunun amacı, ülke koordinat sistemine göre memleketin kadastral veya topoğrafik kadastral haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukukî durumlarını tespit etmek suretiyle 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun öngördüğü tapu sicilini kurmak, mekânsal bilgi sisteminin alt yapısını oluşturmaktır." — 3402 s. Kadastro Kanunu m.1
Askı ilanı ve itiraz: 30 gün
Kadastro ekibinin tespitleri tutanağa bağlanır. Kadastro müdürü bu tespitlere göre askı cetvellerini düzenler, cetvelleri ve pafta örneklerini müdürlükte ve muhtarlıkta 30 gün ilan ettirir; itirazı olanların bu süre içinde kadastro mahkemesinde dava açabileceğini belirtir (m.11/1). Bu ilanlar ilgililere şahsen tebliğ edilmiş sayılır (m.11/4).
"30 günlük ilan süresi geçtikten sonra, dava açılmayan kadastro tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir." — Kadastro Kanunu m.12/1
10 yıllık hak düşürücü süre
Kesinleşen tutanaklarda belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere, tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz olunamaz ve dava açılamaz (m.12/3). Kadastrosu tamamlanan alanda eski tapu kayıtları işleme tabi kayıt niteliğini kaybeder (m.12/4).
Kadastro mahkemesi ve sonraki düzeltmeler
Kadastro mahkemesi; taşınmaz mülkiyeti, sınırlı ayni haklar, tapuya tescil veya şerh edilecek haklar, sınır ve ölçü uyuşmazlıkları gibi kadastroya ilişkin davalara bakar (m.25). Kadastro sırasında veya sonrasında geometrik durumu kesinleşmiş taşınmazlarda ölçü ve sınırlandırma hatası düzeltilirse düzeltme maliklere tebliğ edilir; tebliğden itibaren otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir (m.41/1, 7579 s.K. ile değişik). Paylı taşınmazlar için bkz. hisseli tapu; fiilî hâkimiyet için zilyetlik.
Sık sorulan sorular
Kadastro tespitine askı süresi geçtikten sonra itiraz edilebilir mi?
30 günlük askı süresinde dava açılmayan tespitler kesinleşir (Kadastro Kanunu m.12/1). Kesinleşmeden itibaren 10 yıl içinde kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanan dava açılabilir; 10 yıl geçtikten sonra bu sebeplerle itiraz ve dava yolu kapanır (m.12/3).