Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Kural olarak suç ancak kastla işlenebilir; neticenin gerçekleşebileceğini öngörüp yine de hareket etmek olası kasttır ve daha az cezayı gerektirir (TCK m.21/2).
Ceza hukukunda bir kişinin cezalandırılması için yalnız fiili işlemesi yetmez; fiili hangi iradeyle işlediği de önemlidir. Kast, failin suçu bilerek ve isteyerek işlemesidir.
Kast ne demek?
"Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir." — TCK m.21/1
Kanun, taksirle işlenen fiillerin ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılacağını söyler (TCK m.22/1). Bu yüzden taksirli hâli kanunda ayrıca düzenlenmemiş bir suç yalnız kastla işlenebilir.
Doğrudan kast ve olası kast
- Doğrudan kast: Fail, suçun unsurlarını bilerek ve isteyerek gerçekleştirir (m.21/1).
- Olası kast: Fail, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngördüğü hâlde fiili işler (m.21/2).
"Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir." — TCK m.21/2
Olası kast ile bilinçli taksir farkı
İki durumda da fail neticeyi öngörür. Fark istemededir: bilinçli taksirde kişi öngördüğü neticeyi istemez ama netice yine de meydana gelir; bu hâlde taksirli suçun cezası üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Olası kastta ise kişi neticeyi öngörmesine rağmen fiili işlemeyi sürdürür (m.21/2). Hangisinin bulunduğu, olayın somut koşullarına göre mahkemece belirlenir.
| Öngörme | Sonuç | |
|---|---|---|
| Doğrudan kast | Bilerek ve isteyerek | Kanundaki ceza |
| Olası kast | Öngörür, yine de işler | Kasıtlı suç; ceza m.21/2'ye göre indirilir |
| Bilinçli taksir | Öngörür, neticeyi istemez | Taksirli suç; ceza 1/3 - 1/2 artırılır |
| Basit taksir | Öngörmez (dikkat ve özen eksikliği) | Yalnız kanunda açıkça öngörülmüşse cezalandırılır |
Kast, teşebbüsün de ön koşuludur: teşebbüs ancak failin işlemeyi kastettiği suçta söz konusu olur. Kasten işlenen bir suç örneği: kasten yaralama suçunun cezası.