İçtima, 'bir araya gelme' demektir; ceza hukukunda iki anlamı vardır: birden fazla suçun tek cezayla karşılandığı suçların içtimaı (TCK m.42-44) ve bir kişi hakkındaki farklı kesinleşmiş hapis cezalarının infaz için infaz hâkimliğince toplanması, yani cezaların içtimaı (5275 s.K. m.99).
İçtima kelimesi Arapça kökenlidir ve "toplanma, bir araya gelme" anlamına gelir. Ceza hukukunda iki ayrı yerde karşımıza çıkar: suçların içtimaı cezanın verilmesi aşamasında, cezaların içtimaı ise cezanın infazı aşamasında uygulanır. İkisi sık karıştırılır.
İçtima ne demek?
| Suçların içtimaı | Cezaların içtimaı (toplama) | |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Yargılamada, hüküm kurulurken | Hükümler kesinleştikten sonra, infazda |
| Amaç | Birden çok suç için tek ceza vermek | Ayrı dosyalardaki cezaları tek infaz hesabında birleştirmek |
| Kim karar verir? | Yargılamayı yapan mahkeme | İnfaz hâkimliği |
| Dayanak | TCK m.42, 43, 44 | 5275 sayılı Kanun m.99, 101 |
Suçların içtimaı
- Bileşik suç (TCK m.42): Biri diğerinin unsuru veya ağırlaştırıcı sebebi olan suçlar tek suç sayılır; örneğin yağma, hırsızlık ile tehdidi içerir. Bu suçlarda içtima hükümleri uygulanmaz.
- Zincirleme suç (TCK m.43): Bir suç işleme kararıyla, değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suç birden fazla işlenirse tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmada uygulanmaz.
- Fikri içtima (TCK m.44): Tek bir fiille birden fazla farklı suç oluşursa kişi yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır.
"İşlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır." — TCK m.44
Cezaların içtimaı (toplama kararı)
Bir kişi hakkında farklı dosyalarda kesinleşmiş birden fazla hapis cezası varsa, her ceza bağımsızdır; ancak koşullu salıverilme hesabının doğru yapılabilmesi için infaz hâkimliğinden bir toplama kararı istenir (5275 sayılı Kanun m.99). Yetkili yer, en fazla cezayı veren mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliğidir (m.101/2). Uygulamada "içtima kararı" denince bu karar kastedilir.
Toplama kararı açık cezaevine geçiş, denetimli serbestlik ve tahliye tarihini doğrudan etkiler. Tahmini infaz süresini hesaplamak için: infaz hesaplama aracı. Konuyla ilgili yazılar: ceza yatarı hesaplama ve denetimli serbestlik, hapis cezası alırsam cezaevine girer miyim?, tehdit suçu ve cezası.
Sık sorulan sorular
İçtima kararı nedir?
Uygulamada içtima kararı, bir kişi hakkında farklı dosyalarda kesinleşmiş hapis cezalarının infaz için birleştirildiği toplama kararıdır. İnfaz hâkimliğinden istenir (5275 sayılı Kanun m.99).
İçtima kararını kim verir?
En fazla cezaya hükmetmiş mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliği verir; birden çok infaz hâkimliği yetkiliyse son hükmü veren mahkemenin bulunduğu yer infaz hâkimliği yetkilidir (5275 sayılı Kanun m.101/2).
Fikri içtima ne demek?
Tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasıdır. Bu durumda kişi her suçtan ayrı ayrı değil, yalnızca en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44).
Zincirleme suçta ceza ne kadar artırılır?
Zincirleme suçta tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında zincirleme suç hükmü uygulanmaz (TCK m.43).