Açık cezaevi (açık ceza infaz kurumu), hükümlülerin çalıştırılmasına ve meslek edinmesine öncelik verilen, firara karşı engeli ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenliğin kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle sağlandığı ceza infaz kurumudur (5275 s.K. m.14). Bazı hükümlüler doğrudan açık cezaevine alınır, diğerleri kapalı kurumdan değerlendirmeyle ayrılır.
Açık cezaevi, kanundaki adıyla açık ceza infaz kurumu, hapis cezasının duvar, tel örgü gibi firar engelleri olmayan bir kurumda çektirildiği infaz türüdür. Hükümlü cezasını burada da çeker; fark, güvenlik rejiminde ve çalışmaya verilen önceliktedir.
Açık cezaevi ne demek?
"Açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır." — 5275 s.K. m.14/1
Kapalı ceza infaz kurumları ise iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fizikî engellerle donatılmış, oda ve koridor kapıları kapalı tutulan tesislerdir (5275 s.K. m.8).
Kimler doğrudan açık cezaevine alınır?
Kanun şu hükümlülerin cezasının doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirileceğini söyler (5275 s.K. m.14/2):
- Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar. Terör suçları, örgüt suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilmesi geri alındığı için cezası aynen infaz edilenler bu bendin dışındadır.
- Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar.
- Adlî para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler.
- İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.
Kapalıdan açığa ayrılma ve geri gönderilme
- Açığa ayrılma: Kapalı kurumdaki hükümlünün açık kuruma ayrılmasına, kanunun 89. maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir (m.14/3).
- İnfaz hâkimi onayı: Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlarda idare ve gözlem kurulu kararı, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır (m.14/4).
- Kapalıya iade: Firar edenler, başka bir fiilden tutuklananlar, kınamadan başka kesinleşmiş disiplin cezası alanlar ve açık kurum şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacağı saptananlar kapalı kuruma gönderilir (m.14/5).
Açık kurumda geçirilecek süreler ve ayrılma koşullarının ayrıntısı yönetmelikte düzenlenir (m.14/6); bu süreler değişebildiği için güncel yönetmelik metnine bakılmalıdır. Cezanın ne zaman biteceğini ve denetimli serbestlik tarihini görmek için infaz hesaplama aracı kullanılabilir. Hükmün cezaevine girmeyi gerektirip gerektirmediği için: hapis cezası alırsam cezaevine girer miyim?