Teşebbüs, kişinin işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasıdır (TCK m.35). Teşebbüste ceza, tamamlanmış suça göre indirilir; fail suçtan gönüllü vazgeçerse teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz (TCK m.36).
Teşebbüs, kelime olarak "girişim" demektir. Ceza hukukunda ise suçun başlanıp bitirilemediği hâli anlatır: Fail suçu işlemeye başlamış, ama kendi iradesi dışındaki bir sebeple sonuca ulaşamamıştır. Kanun bu durumu tamamlanmış suçtan daha hafif cezalandırır.
Suça teşebbüs ne demek?
"Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur." — TCK m.35/1
Maddedeki unsurlar:
- Kast: Madde "işlemeyi kastettiği" suçtan söz eder; teşebbüs kasıtlı suçlara özgüdür, taksirli suçlarda uygulanmaz.
- Elverişli hareket: Hareketler suçu meydana getirmeye uygun olmalıdır.
- İcraya başlama: Hareketlerle suçun doğrudan doğruya icrasına başlanmış olmalıdır.
- Elde olmayan neden: Suç, failin elinde olmayan bir nedenle tamamlanamamış olmalıdır.
Teşebbüste ceza ne kadar indirilir?
| Tamamlanmış suçun cezası | Teşebbüs hâlinde ceza |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | On dört yıldan yirmi bir yıla kadar hapis |
| Müebbet hapis | On yıldan on sekiz yıla kadar hapis |
| Diğer cezalar | Verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir |
Ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre belirlenir (TCK m.35/2).
Gönüllü vazgeçme
Fail suçun icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz. Ancak o ana kadar yaptığı kısım tek başına bir suç oluşturuyorsa yalnız o suçun cezasını alır (TCK m.36). Kanunun belirli suçlar için öngördüğü etkin pişmanlık ise ayrı bir indirim kurumudur.
Birden fazla kişinin aynı suça katılması da ayrı bir kurumdur: suça iştirak.