Sosyal Medyada Hakaret: Şikâyet Süresi, Ön Ödeme ve Dilekçe Örneği

Instagram yorumunda, X paylaşımında veya WhatsApp grubunda yazılan bir cümle, ceza soruşturmasına ve manevi tazminat davasına konu olabilir. Bu alandaki usul 2024 ve 2025'te köklü biçimde değişti: hakaret suçu uzlaştırma kapsamından çıkarıldı ve ön ödeme kapsamına alındı; ayrıca şikâyet süresine mutlak bir üst sınır getirildi. Bu yazıda sosyal medyada hakaret suçunun unsurlarını, güncel ön ödeme usulünü, delillendirmeyi, şikâyet sürelerini ve tazminat yolunu mevzuat metni üzerinden ele alıyoruz.

Sosyal Medyada Hakaret Suçu Nedir? (TCK m.125)

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesine göre hakaret; bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırmaktır. Temel cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Sosyal medya bakımından iki ayrım belirleyicidir:

• Huzurda hakaret (m.125/2): Fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde birinci fıkradaki cezaya hükmolunur. Doğrudan kişiye gönderilen mesaj, etiketli yorum veya yanıt bu kapsamdadır.
• Gıyapta hakaret (m.125/1 son cümle): Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir. Mağduru muhatap almayan bir gönderide bu şart aranır.

TCK m.126 uyarınca mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, niteliğinde ve mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa hem isim belirtilmiş hem de hakaret açıklanmış sayılır. Bu hüküm, ad vermeden yapılan imalı paylaşımlarda uygulanır.

Aleniyet Cezayı Ne Kadar Artırır?

Paylaşımın herkese açık bir platformda yapılması hâlinde suç alenen işlenmiş sayılır ve TCK m.125/4 uyarınca ceza altıda biri oranında artırılır. Kişiye özel mesajla yapılan hakarette aleniyet unsuru oluşmaz.

2026 İtibarıyla Usul: Uzlaştırma Değil, Ön Ödeme

Hakaret suçunda izlenecek usul iki ayrı değişiklikle yeniden kurulmuştur:

• Uzlaştırma kapsamı dışı: CMK m.253/3 uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m.123/A) ve hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Sosyal medyada sıkça hakaretle birlikte görülen basit tehditte ise uzlaştırma uygulanır; ayrım için tehdit suçu ve uzlaşma yazımıza bakabilirsiniz.
• Ön ödeme kapsamı içi: TCK m.75/6-a'ya 7/11/2024 tarihli 7531 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle hakaret suçu eklenmiş, bu alt bent 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle değiştirilmiştir. Kapsam yalnızca m.125/2 ile sınırlı değildir: üçüncü fıkranın (a) bendi (kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret) hariç, madde 125'in tamamı ön ödemeye tabidir.

Ön ödeme usulü TCK m.75'te düzenlenmiştir. Fail, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine kanunda öngörülen miktarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. 7188 sayılı Kanun'la eklenen cümle uyarınca fail on gün içinde talep ederse bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine savcı karar verir; taksitler süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir. Ödeme yapılmazsa iddianame düzenlenerek asliye ceza mahkemesinde dava açılır.

İki ayrıntı çoğu zaman gözden kaçar. Birincisi, TCK m.75/6'nın son cümlesi uyarınca bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı ön ödeme hükümleri uygulanmaz. İkincisi, m.75/7 uyarınca ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları, yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak istenebilen ayrı bir sisteme kaydedilir. Adli para cezasının ödenmemesi hâlindeki infaz sonuçları için adli para cezası ödenmezse ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Şikâyet Süresi: Altı Ay ve İki Yıllık Mutlak Sınır

TCK m.131 uyarınca kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç, hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet süresi bakımından iki kural birlikte uygulanır:

• TCK m.73/1-2 uyarınca yetkili kişi, fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır.
• Aynı fıkraya 7/11/2024 tarihli 7531 sayılı Kanun'un 14. maddesiyle eklenen cümle uyarınca, hakaret suçu bakımından şikâyet süresi her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Bu ikinci kural yenidir ve özellikle failin geç tespit edildiği sahte hesap dosyalarında belirleyicidir: fail iki yıl dolduktan sonra öğrenilse dahi şikâyet hakkı kullanılamaz.

Süre ve Usul Tablosu

Ekran Görüntüsü Delil Sayılır mı?

Ekran görüntüsü tek başına sunulduğunda değiştirilebilirliği nedeniyle tartışmaya açık kalabilir. Delillendirmede şu noktalar önem taşır:

1. Profil bağlantısını kaydedin. Kullanıcı adının yanında profilin benzersiz bağlantısını da kaydedin; kullanıcı adları değiştirilebilir.
2. Noter e-tespiti yaptırın. Paylaşımın silinme ihtimaline karşı internet sayfasının noter aracılığıyla tespit ettirilmesi, içeriğin belirli bir tarihte var olduğunu ortaya koyar.
3. Yazışmaları silmeyin. Sohbet geçmişini yedekleyin; cihazı sıfırlamayın.
4. Tarih ve saati görünür tutun. Görüntüde tarih, saat ve hesap bilgisi okunabilir olmalıdır.
5. Beklemeyin. Paylaşım ve yorumlar her an silinebilir; şikâyete karar vermeden önce delili güvenceye alın.

Dijital delilin toplanma ve sunulma biçimini dijital delil nasıl korunur yazımızda ayrıntılı olarak inceledik. Hesabın başkasınca ele geçirilmesi hâlinde izlenecek yol için sosyal medya hesabı ele geçirildi yazımıza bakabilirsiniz.

Sahte Hesaplarda Fail Nasıl Tespit Edilir?

Sahte hesaplarda fail tespiti, platformun yurt dışı merkezli olması nedeniyle zaman alabilmektedir. Savcılık, profildeki bağlantılı bilgiler, iletişim numarası kayıtları ve erişim kayıtları üzerinden inceleme yaptırır. Fail belirlenemezse kamu davası açılamaz. Savcılık dosyada kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, bu karara CMK m.173 uyarınca tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir; süre ve dilekçe için KYOK (takipsizlik) kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza Verilmemesini veya İndirimi Gerektiren Hâller

• İsnadın ispatı (TCK m.127): İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmesi hâlinde kişiye ceza verilmez. Hakaret edilen hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa isnat ispatlanmış sayılır. Diğer hâllerde ispat isteminin kabulü, fiilin doğruluğunun anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikâyetçinin ispata razı olmasına bağlıdır.
• Haksız fiile tepki (TCK m.129/1): Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir.
• Karşılıklı hakaret (TCK m.129/3): Karşılıklı hakarette taraflardan her ikisi veya biri hakkında ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Sosyal medya tartışmalarında sıkça uygulanan hüküm budur.

Manevi Tazminat Davası

Ceza soruşturmasının ön ödemeyle kapanması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. TCK m.75/5 açıkça, kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılmasının kişisel hakkın istenmesine ilişkin hükümleri etkilemeyeceğini düzenler.

TBK m.58 uyarınca kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Hâkim, tazminat yerine başka bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya buna ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

• Görevli mahkeme: Asliye hukuk mahkemesi.
• Zamanaşımı: TBK m.72 uyarınca zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenme tarihinden itibaren iki yıl, her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıl. Aynı madde uyarınca fiil ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımı süresi uygulanır.

Sosyal Medyada Hakaret Şikâyet Dilekçesi Örneği

… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI'NA

ŞİKÂYETÇİ: Ad-Soyad (T.C. Kimlik No) — Adres

ŞÜPHELİ: Ad-Soyad (bilinmiyorsa: @kullanici_adi adlı hesap kullanıcısı)

SUÇ: Hakaret (TCK m.125/1-2, aleniyet nedeniyle m.125/4)

SUÇ TARİHİ: …/…/…

AÇIKLAMALAR:

1. Şüpheli, …/…/… tarihinde şahsıma ait … adresli hesapta paylaştığım gönderinin altına, herkesin görebileceği şekilde "…" ifadelerini içeren yorumu yazmıştır. Yorumun ekran görüntüsü ve profil bağlantısı Ek-1'de sunulmuştur.

2. Söz konusu ifadeler onur, şeref ve saygınlığımı rencide edecek niteliktedir. Fiil şahsımı muhatap alarak işlendiğinden TCK m.125/2, herkese açık bir ortamda işlendiğinden ayrıca m.125/4 kapsamındadır.

3. Fiili ve faili öğrenme tarihim …/…/… olup TCK m.73 uyarınca şikâyet süresi içindeyim.

4. Şüphelinin kimlik bilgilerinin tespiti için gerekli incelemenin yapılmasını talep ederim.

DELİLLER: Ekran görüntüleri, profil bağlantıları, noter tespit tutanağı, erişim kayıtları ve sair deliller.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle şüpheli hakkında gerekli soruşturmanın yapılmasını, TCK m.75 uyarınca ön ödeme usulünün işletilmesini ve şartları oluştuğunda kamu davası açılmasını talep ederim. …/…/…

Şikâyetçi — Ad-Soyad (İmza)

Sosyal medyada hakaret dosyalarında sonucu belirleyen konular; fiilin muhatap alarak mı gıyapta mı işlendiği, aleniyet unsuru, şikâyet sürelerine uyulup uyulmadığı ve delillerin usulüne uygun sunulmasıdır. Büromuz sosyal medya hukuku, ceza hukuku ve bilişim hukuku alanlarında, Bakırköy ceza avukatı olarak hukuki destek vermektedir.