Kaparo, sözleşme yapılırken taraflardan birinin verdiği ve kanunda bağlanma parası olarak düzenlenen paradır. Kural olarak sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır ve esas alacaktan düşülür; tarafların cayabilmesi için ayrıca cayma parası kararlaştırılması gerekir (TBK m.177-178).
Kaparo, bir sözleşme yapılırken verilen paradır; Türk Borçlar Kanunu'nda bağlanma parası adıyla düzenlenir, halk arasında pey akçesi de denir. Ev, araç veya iş yeri satışlarında anlaşmanın ciddiyetini göstermek için sıkça verilir.
"Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür." — TBK m.177
Örneğin 1.000.000 TL'ye anlaşılan bir satışta 50.000 TL kaparo verildiyse, aksi kararlaştırılmadıkça kalan borç 950.000 TL'dir.
Kaparo ile cayma parası arasındaki fark
Kanuna göre kaparo kendiliğinden cayma hakkı vermez. Tarafların sözleşmeden para karşılığı vazgeçebilmesi için cayma parası kararlaştırılmış olmalıdır:
"Cayma parası kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır; bu durumda parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır; almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir." — TBK m.178
Bu nedenle "kaparo yanar" veya "satıcı kaparonun iki katını öder" sonucu, ödemenin cayma parası olarak kararlaştırılıp kararlaştırılmadığına bağlıdır. Ödemenin adından çok sözleşmedeki ifade ve tarafların iradesi belirleyicidir.
Kaparo ile kira depozitosu aynı şey mi?
Hayır. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının verdiği güvence (depozito) ayrı düzenlenmiştir ve üç aylık kira bedelini aşamaz (TBK m.342/1). Depozito sözleşmenin kurulduğunu kanıtlamak için değil, kiracının borçlarına güvence olarak verilir; iadesi depozito iadesi yazısında anlatılır.
Sık sorulan sorular
Kaparo verilmesi her zaman cayma hakkı sağlar mı?
Hayır. Sözleşme yapılırken verilen para kural olarak cayma parası değil, sözleşmenin yapıldığına kanıt sayılır (TBK m.177). Cayma hakkı için cayma parası kararlaştırılmış olmalıdır (TBK m.178).