Azilname, vekâlet verenin vekilin (örneğin avukatın) temsil yetkisini sona erdirdiğini bildiren yazılı belge demektir; uygulamada noter aracılığıyla düzenlenip vekile tebliğ edilir. Vekâlet veren vekili her zaman azledebilir, ancak uygun olmayan zamanda azlederse vekilin bundan doğan zararını gidermek zorundadır (TBK m.512).
Azil, vekâlet verenin vekili görevden alması; azilname de bu iradenin yazıya dökülmüş hâlidir. Dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.512'dir; avukat için Avukatlık Kanunu m.174, davadaki etkisi için Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.81 ve m.83 de uygulanır.
Azilname ne demek?
Birine tapu, banka, araç satışı veya dava takibi için vekâletname verdiyseniz, bu yetkiyi geri almanın yolu vekili azletmektir. Azil tek taraflıdır: vekilin kabulü gerekmez, sebep göstermek de şart değildir. Halk arasında "vekâletnameyi iptal ettirmek" denilen işlem de hukuken vekilin azlidir; vekâletname belgesi ortadan kalkmaz, ona dayanan yetki sona erer.
"Vekâlet veren ve vekil, her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak, uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür." — TBK m.512
Azil ile istifa farkı
| Azil | İstifa (vekâletten çekilme) | |
|---|---|---|
| Kim yapar? | Vekâlet veren | Vekil |
| Davada etkisi | Müvekkil iki hafta içinde yeni vekil görevlendirmez ve davayı takip etmezse yokluk hükümleri uygulanır (HMK m.83) | Vekilin görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta devam eder (HMK m.82); Avukatlık Kanunu m.41'de bu süre on beş gündür |
| Avukatlık ücreti | Ücretin tamamı ödenir; avukat kusur veya ihmali nedeniyle azledildiyse ödenmez (Av.K. m.174/2) | Haklı sebep olmadan işi bırakan avukat ücret isteyemez, peşin aldığını iade eder (Av.K. m.174/1) |
Azilname nasıl yapılır?
- Noterden azilname: Kanun azil için özel şekil aramaz; ancak ispat ve tarih kesinliği için uygulamada noterde azilname düzenlenir ve vekile tebliğ ettirilir. Noter vekâletnamesiyle verilen yetkiler için en güvenli yol budur.
- Üçüncü kişilere bildirim: Yetkiyi bankaya, tapu müdürlüğüne veya karşı tarafa bildirdiyseniz, geri aldığınızı da onlara bildirmelisiniz. Bildirmezseniz geri almayı iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremezsiniz (TBK m.42/3).
- Vekilin bilmeden yaptığı işler: Vekilin azli öğrenmeden önce yaptığı işlerden vekâlet veren, sözleşme devam ediyormuş gibi sorumludur (TBK m.514). Azlin vekile hemen ulaşması bu yüzden önemlidir.
- Kendiliğinden sona erme: Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekâlet, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla azilnameye gerek kalmadan sona erer (TBK m.513).
- Mahkemeye bildirim: Azlin mahkeme ve karşı taraf bakımından hüküm doğurması için dilekçeyle bildirilmesi veya tutanağa geçirilmesi gerekir (HMK m.81).
Yazılı bildirimler için ihtarname, bir haktan vazgeçme için feragatname, bir işleme izin için muvafakatname kullanılır. Avukat değiştirirken kanun yolu sürelerini kaçırmamak için: istinaf ve temyiz süreleri. Yurt dışından vekâletname veren gurbetçiler için: yurt dışı tebligat ve vekâletname süreçleri; mirasçılık işlemlerinde vekâletname kullanımı için: veraset ilamı nasıl alınır?
Sık sorulan sorular
Azilname ne demek?
Azilname, vekâlet verenin vekilin temsil yetkisini sona erdirdiğini bildiren yazılı belgedir. Vekâlet veren vekili her zaman ve sebep göstermeden azledebilir (TBK m.512); uygulamada azilname noterde düzenlenip vekile tebliğ ettirilir.
Azilname noterden mi yapılmalı?
Kanun azil için özel bir şekil aramaz. Ancak azlin tarihini ve vekile ulaştığını ispatlamak için noterden azilname düzenletip tebliğ ettirmek en güvenli yoldur. Vekilin azli öğrenmeden yaptığı işlerden vekâlet veren sorumlu kalır (TBK m.514).
Avukatı azledince ücret ödenir mi?
Avukatın azli hâlinde ücretin tamamı ödenir. Avukat kusur veya ihmali nedeniyle azledilmişse ücret ödenmesi gerekmez (1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.174/2).
Azilnameyi üçüncü kişilere bildirmek gerekir mi?
Vekâlet verdiğinizi bir bankaya, tapuya veya karşı tarafa bildirdiyseniz, yetkiyi geri aldığınızı da onlara bildirmelisiniz. Bildirmezseniz yetkinin geri alındığını iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremezsiniz (TBK m.42/3).