İbra, alacaklının borçluyla anlaşarak mevcut bir borcu tamamen veya kısmen ortadan kaldırması demektir; işçinin işverenden alacaklarına ilişkin ibranamelerde Türk Borçlar Kanunu m.420'deki sıkı şartlar aranır, aksi hâlde ibraname kesin olarak hükümsüzdür.
İbra, alacaklının borçluyu borcundan kurtarmasıdır: taraflar bir sözleşmeyle mevcut borcu tamamen veya kısmen ortadan kaldırır. Bu sözleşmeyi gösteren belgeye ibraname denir.
"Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir." — TBK m.132
İbra ne demek?
"Senden alacağım kalmadı" demenin hukuki adıdır. Genel kural olarak ibra için şekil şartı yoktur; ancak ispat için yazılı yapılması önemlidir. İşçi alacaklarında ise kanun işçiyi korumak için sıkı şartlar koymuştur.
İşçi ibranamesinin dört şartı (TBK m.420)
- İbra sözleşmesi yazılı olmalıdır.
- İbra tarihinde iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olmalıdır.
- İbra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalıdır.
- Ödeme hak tutarına göre eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.
Bu şartları taşımayan ibra sözleşmeleri ve ibranameler kesin olarak hükümsüzdür. Hakkın gerçek tutarı ödenmemişse, ibra beyanı içeren belge yalnızca içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir; bu durumda da ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur (TBK m.420). Bu kurallar, destekten yoksun kalanlar dâhil hizmet sözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına da uygulanır.
İbra türleri
| Tür | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel ibra | Her türlü borcun sözleşmeyle ortadan kaldırılması; şekil şartı yok | TBK m.132 |
| İşçi ibranamesi | İşçinin işverenden alacakları; dört şart aranır | TBK m.420 |
| Genel kurulda yöneticilerin ibrası | Anonim şirket genel kurulunun yönetim kurulunu sorumluluktan ibrası; ibra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz | TTK m.558 |
Kıdem ve diğer işçilik alacakları için: kıdem tazminatı şartları ve hesaplanması, kıdem tazminatı tavanı.
Sık sorulan sorular
İbra ne demek?
İbra, alacaklının borçluyla yaptığı bir sözleşmeyle mevcut borcun tamamını veya bir kısmını ortadan kaldırmasıdır. Genel kural olarak şekle bağlı değildir (TBK m.132).
İşten ayrılırken imzaladığım ibraname geçerli mi?
İşçi ibranamesi ancak yazılıysa, iş sözleşmesi bittikten en az bir ay sonra düzenlenmişse, alacağın türü ve miktarı açıkça yazılıysa ve ödeme eksiksiz olarak bankadan yapılmışsa geçerlidir. İşten çıkış günü imzalatılan ibraname bu şartları taşımadığı için kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.420).
Eksik ödeme yapılan ibraname ne işe yarar?
Hakkın gerçek tutarının ödenmediği ibraname, yalnızca içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir; işçi kalan alacağını isteyebilir. Bu durumda da ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir (TBK m.420).
Genel kurulda yönetim kurulunun ibra edilmesi ne demek?
Anonim şirket genel kurulunun, yönetim kurulu üyelerini açıklanan olaylar bakımından sorumluluktan kurtarmasıdır. İbra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz; ibraya olumlu oy vermeyen pay sahiplerinin dava hakkı ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer (TTK m.558).