İbra, alacaklının borçluyla anlaşarak mevcut bir borcun tamamını veya bir bölümünü sona erdirmesidir; işçi alacaklarını konu alan ibranamelerde TBK m.420'deki özel geçerlilik şartları ayrıca uygulanır.
İbra, alacaklının borçlu ile anlaşarak mevcut bir borcu tamamen veya kısmen sona erdirmesidir. Yazılı belgede “ibraname” ya da “ibra belgesi” başlığı bulunabilir; hukuki sonuç, başlıktan çok açıklamanın kapsamına ve geçerli bir ibra iradesi bulunup bulunmadığına bağlıdır. TBK m.132 genel ibra sözleşmesini düzenler.
Genel borçlarda ibra
Taraflar, borcun tamamı veya belirli bir bölümü için ibra anlaşması yapabilir. Metinde hangi alacağın, hangi dönem veya işlem bakımından ve ne ölçüde sona erdirildiği belirli olmalıdır. İbra, alacağın ödendiğine dair makbuzla aynı şey değildir; ödeme yapılmış olması ayrı, kalan borçtan vazgeçilmesi ayrı olgulardır. İbra edilen alacak kadar borç sona erer.
İşçi ibranamesinde özel şartlar
İşçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin ibra ve ödeme belgelerinde TBK m.420 özel koşullar getirir. Belge yazılı olmalı, iş sözleşmesinin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmeli, alacağın türü ve miktarı açıkça gösterilmeli ve ödeme eksiksiz biçimde banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmesi kanundaki geçersizlik yaptırımıyla karşılaşır. Eksik ödeme hâlinde belge, ödenen miktar yönünden makbuz niteliği taşıyabilir.
Şirketlerde ibra farklı anlam taşıyabilir
Şirket genel kurulunda yöneticilerin ibrası, şirketler hukukuna özgü ayrı bir kurumdur. Bu kararın etkisi TBK m.132'deki her türlü borcun ibra edilmesiyle aynı kapsamda değildir; ilgili şirket türü, karar metni ve TTK hükümleri ayrıca incelenmelidir.
İbraname imzalamadan önce
Alacak kalemleri, hesap dönemi, brüt/net tutar, ödeme belgesi ve hakların kapsamı birlikte okunmalıdır. Genel ve belirsiz ifadelerin hangi talepleri kapsadığı uyuşmazlık yaratabilir. İşçi alacaklarında kanundaki bir aylık süre ve banka üzerinden tam ödeme şartı özellikle kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
İbra ne demek?
Alacaklının, borçluyla yaptığı anlaşmayla mevcut borcun tamamından veya belirli bir bölümünden vazgeçip borcu sona erdirmesidir. TBK m.132'de düzenlenir.
İşçi ibranamesi hangi şartlarda geçerlidir?
TBK m.420 uyarınca yazılı olmalı, iş sözleşmesinin bitiminden en az bir ay sonra düzenlenmeli, alacak türü ve miktarı açıkça yazılmalı ve tam ödeme banka aracılığıyla yapılmalıdır.
İbraname imzalayınca ücret alacağım sona erer mi?
Sonuç belgenin türüne ve içeriğine bağlıdır. İşçi alacaklarında TBK m.420'nin özel şartları sağlanmıyorsa ibra geçerli olmayabilir; ödeme yapılmışsa belge ödenen tutar kadar makbuz sayılabilir.
Şirket yöneticisinin ibrası, şirket borçlarını da siler mi?
Şirket genel kurulunun yönetici ibrası şirketler hukukuna özgü sonuçlar doğurur. Bu karar her şirket borcunun veya üçüncü kişilerin taleplerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez; TTK hükümleri ve kararın kapsamı incelenir.