Asli kusur, trafik kazasının meydana gelmesinde belirleyici olan sürücü kusurudur. 2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m.84; kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, şeride tecavüz, kavşakta geçiş önceliğine uymama gibi 12 hâlde sürücüyü asli kusurlu sayar. Kazaya ikincil katkıda bulunan kusura uygulamada 'tali kusur' denir.
Trafik kazalarında kusur, kazanın oluşumundaki etkisine göre ikiye ayrılır: kazanın asıl sebebi olan asli kusur ve kazaya ikinci planda katkıda bulunan tali kusur. Asli kusur hâlleri kanunda sayılmıştır; "tali kusur" ise kanunda tanımlanmış bir terim değil, uygulamada kullanılan bir ifadedir.
Kanunda sayılan asli kusur hâlleri
2918 s. Karayolları Trafik Kanunu m.84'e göre araç sürücüleri trafik kazalarında şu hâllerde asli kusurlu sayılır:
- Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme,
- Taşıt giremez işareti olan yola ya da bölünmüş yolda karşı yönün şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme; ikiden fazla şeritli yollarda karşı yönün şeridine girme,
- Arkadan çarpma,
- Geçme yasağı olan yerde geçme; doğrultu değiştirme manevrasını yanlış yapma; şeride tecavüz etme,
- Kavşaklarda veya kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama; manevraları düzenleyen genel şartlara uymama,
- Yerleşim yeri dışında taşıt yolunda zorunluluk olmadan park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama,
- Park yerinde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpma.
"Ancak, kazada bu hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmış veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalara, kısıtlamalara ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir." — KTK m.84
Kusur neyi etkiler?
- Ceza davası: taksirle işlenen suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir; birden fazla kişinin taksiri varsa herkes kendi kusurundan sorumludur (TCK m.22/4-5; bkz. taksir).
- Tazminat: zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52/1). Bu yüzden karşı tarafın asli, sizin tali kusurlu bulunmanız alacağınız tazminatı doğrudan etkiler.
Kaza tespit tutanağına ya da bilirkişi kusur raporuna karşı yollar için: trafik kazası kusur oranına itiraz. Tazminat talebinin yazımı için: trafik kazası tazminat davası dilekçesi.
Sık sorulan sorular
Arkadan çarpan her zaman asli kusurlu mudur?
KTK m.84 arkadan çarpmayı asli kusur hâlleri arasında sayar. Ancak aynı maddeye göre sayılan hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa veya kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca belirlenir; öndeki aracın da kural ihlali varsa oran değişebilir.