Zimmet, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisinin işlediği suçtur; cezası beş yıldan on iki yıla kadar hapistir (TCK m.247). Faili yalnız kamu görevlisi olabilir.
"Zimmet" kelimesi iki anlamda kullanılır. Günlük ve idari dilde bir eşyanın bir kişiye teslim edilip sorumluluğunun ona verilmesini anlatır ("bilgisayar personelin zimmetinde"). Ceza hukukunda ise kamu görevlisinin görevi gereği elindeki malı kendine mal etmesi suçudur. Bu sayfa suç anlamını açıklar.
Zimmet suçu ne demek?
"Görevi nedeniyle zilyedliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." — TCK m.247/1
Suçun faili yalnız kamu görevlisi olabilir ve mal ona görevi nedeniyle teslim edilmiş ya da onun koruma ve gözetimine bırakılmış olmalıdır.
Nitelikli hâl, indirim ve etkin pişmanlık
- Hileli zimmet: Suç, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.247/2).
- Kullanma zimmeti: Mal geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere zimmete geçirilmişse ceza yarı oranına kadar indirilebilir (TCK m.247/3).
- Etkin pişmanlık: Soruşturma başlamadan önce mal aynen iade edilir veya zarar tamamen tazmin edilirse cezanın üçte ikisi; kovuşturma başlamadan önce gönüllü olarak yapılırsa yarısı; hükümden önce yapılırsa üçte biri indirilir (TCK m.248).
Zimmet, irtikap ve güveni kötüye kullanma
| Suç | Fail | Fiil |
|---|---|---|
| Zimmet (TCK m.247) | Kamu görevlisi | Görevi gereği elindeki malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmek |
| İrtikap (TCK m.250) | Kamu görevlisi | Görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kimseyi kendisine veya başkasına yarar sağlamaya icbar etmek (m.250/1) ya da görevinin sağladığı güveni kötüye kullanarak hileli davranışlarla ikna etmek (m.250/2) |
| Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) | Herkes | Muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilen mal üzerinde amaç dışında tasarrufta bulunmak ya da devri inkâr etmek |
Özel sektörde çalışanın kendisine teslim edilen parayı veya eşyayı kendine mal etmesi zimmet değil, kural olarak güveni kötüye kullanmadır. Meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin gereği olarak teslim edilmiş eşya hakkında işlenirse ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.155/2).