Adli sicil kaydı (halk arasında sabıka kaydı), Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ile bunlara bağlı infaz, erteleme ve hak yoksunluğu bilgilerinin tutulduğu resmî kayıttır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nda düzenlenir; infazın tamamlanması gibi hâllerde bilgi sicilden silinerek arşiv kaydına alınır.
Adli sicil kaydı, bir kişi hakkında Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin tutulduğu resmî kayıttır. Günlük dilde "sabıka kaydı" denir; e-Devlet'ten alınan belge de "adli sicil kaydı belgesi" olarak bilinir. Kayıt 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na göre tutulur.
"Türk mahkemeleri tarafından vatandaş veya yabancı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adlî sicile kaydedilir." — 5352 sayılı Kanun m.4/1
Adli sicile neler işlenir?
Kanun m.4/1'e göre mahkûmiyet hükmünün yanında şu bilgiler de sicile işlenir: hapis cezasına ilişkin koşullu salıverilme kararları ve infazın tamamlandığı; ertelenen cezalarda denetim süresi ve sonucu; adli para cezasının ödenmesi veya tazyik hapsiyle infazı; seçenek yaptırımlar; belli hakları kullanmaktan yoksunluk, meslek yasağı ve sürücü belgesinin geri alınması; şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık nedeniyle mahkûmiyetin ortadan kalkması; ceza zamanaşımının dolduğunun tespiti ve af. Sayılanlar kesinleşmiş mahkûmiyete bağlı bilgilerdir; beraat kararı veya yalnız soruşturma açılmış olması bu listede yer almaz.
Adli sicil kaydı ile arşiv kaydı farkı
Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ya da genel af hâlinde bilgi adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır (m.9/1). Kişinin ölümüyle adli sicil bilgileri tamamen silinir (m.9/2).
Arşiv bilgileri herkese açık değildir. Bunları kullanım amacını belirterek kişinin kendisi veya vekâletnamede açıkça yetkili kılınmış vekili, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında savcılık ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları ve özel kanunlarda gösterilen hâllerde kamu kurumları isteyebilir (m.10/1). Bu nedenle infazı tamamlanmış bir mahkûmiyet, kişinin kendi aldığı belgede görünmese de örneğin bir güvenlik soruşturmasında veya yeni bir ceza dosyasında görülebilir. Arşiv kaydının tamamen silinme koşulları adli sicil kaydı nasıl silinir yazısında anlatılır.
Kayıtları kim verir, kim isteyemez?
Adli sicil bilgilerini Cumhuriyet başsavcılıkları, kaymakamlıklar, yurt dışında elçilik ve konsolosluklar, merkezde ise Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü verir (m.8/1). Kanunda açıkça belirtilmedikçe, kişi hakkında bir karar veya işlem için yakınının adli sicil ve arşiv kayıtları istenemez ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için kullanılamaz (m.10/2). 18 yaşından küçüklerin kayıtlarını yalnız savcılık ve mahkemeler soruşturma ve kovuşturma kapsamında isteyebilir (m.10/3). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının memuriyete etkisi HAGB yazısında ele alınır.
Sık sorulan sorular
Beraat eden veya hakkında sadece soruşturma açılan kişinin sabıka kaydı olur mu?
5352 sayılı Kanun m.4'e göre adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri ve bunlara bağlı bilgiler kaydedilir; beraat kararı veya yalnız soruşturma açılmış olması bu sayımda yer almaz. Soruşturma ve kovuşturmalar ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gibi ayrı incelemelerde görülebilir.
Cezası infaz edilen kişinin kaydı tamamen silinir mi?
Hemen tamamen silinmez. İnfazın tamamlanmasıyla bilgi adli sicilden silinip arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.9/1). Arşiv kaydını kişinin kendisi, yetkili vekili, savcılık ve mahkemeler, seçim kurulları ve özel kanunda gösterilen kurumlar isteyebilir (m.10/1).