Feragatname, bir kişinin bir haktan, talepten ya da açtığı davadan vazgeçtiğini açıkladığı yazılı belge demektir. En sık davadan feragatte (HMK m.307-312), şikâyetten vazgeçmede (TCK m.73) ve mirastan feragat sözleşmesinde (TMK m.528) kullanılır; şekli ve sonucu hangisi olduğuna göre değişir.
Feragat, bir haktan vazgeçmek demektir; feragatname de bu vazgeçmenin yazılı hâlidir. Uygulamada en sık, açılmış bir davadan vazgeçmek için mahkemeye verilen dilekçe ya da noterde düzenlenen belge için kullanılır. Davadan feragat Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Feragatname ne demek?
"Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir." — HMK m.307
Davacı, davada istediği şeyin tamamından veya bir kısmından vazgeçebilir. Kısmi feragatte, vazgeçilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmelidir (HMK m.309/3).
Feragatname türleri
| Tür | Dayanak | Ne olur? |
|---|---|---|
| Davadan feragat | HMK m.307-312 | Karşı tarafın onayı gerekmez; dava kesin hüküm gibi sona erer. |
| Şikâyetten vazgeçme | TCK m.73 | Şikâyete bağlı suçta davayı düşürür. Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklayan kişi hukuk mahkemesinde dava açamaz. |
| Mirastan feragat | TMK m.528, 545 | Mirasbırakan hayattayken onunla yapılan sözleşmedir; resmî vasiyetname şeklinde ve iki tanıkla yapılır. |
Davadan feragatin kuralları
- Şekil: Feragat dilekçeyle ya da yargılama sırasında sözlü olarak yapılır (m.309/1).
- Onay gerekmez: Feragatin hüküm doğurması karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (m.309/2).
- Zaman: Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir; karar verildikten sonra, kanun yoluna gidilmiş olsa bile feragat mümkündür (m.310).
- Sonuç: Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; aynı talep yeniden dava edilemez (m.311).
- Masraf: Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder (m.312).
Feragat ile davayı geri alma farkı
| Davadan feragat | Davanın geri alınması | |
|---|---|---|
| Karşı tarafın rızası | Gerekmez (HMK m.309) | Davalının açık rızası şart (HMK m.123) |
| Sonuç | Kesin hüküm gibi; hak sona erer (HMK m.311) | Dava açılmamış sayılır (HMK m.123) |
| Aynı dava yeniden açılabilir mi? | Hayır | Açılmamış sayıldığı için mümkündür |
Mirastan feragat sözleşmesi nedir?
Mirastan feragat, mirasbırakan hayattayken onunla mirasçısı arasında yapılan ve mirasçının ileride doğacak miras hakkından vazgeçtiği sözleşmedir. Karşılıksız ya da bir karşılık alınarak yapılabilir. Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder.
"Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur." — TMK m.528/3
Bu sözleşme bir miras sözleşmesidir ve resmî vasiyetname şeklinde yapılmalıdır: taraflar iradelerini resmî memura birlikte bildirir, sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar (TMK m.545). Resmî memur sulh hâkimi, noter ya da kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli olabilir (TMK m.532). Adi yazılı bir "feragatname" bu sonucu doğurmaz. Mirasbırakan öldükten sonra mirası istemiyorsanız yapmanız gereken mirastan feragat değil, mirasın reddidir. Feragatin diğer mirasçıların payına etkisi için bkz. saklı pay ve tereke.
Davadan feragat dilekçesi örneği
…… ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE
DOSYA NO: 20…/…… Esas
DAVACI: Ad Soyad
DAVALI: Ad Soyad
KONU: Davadan feragat beyanımdır.
AÇIKLAMA: Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında açtığım davadan feragat ediyorum. Davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesini talep ederim.
Tarih: …/…/……
Davacı: Ad Soyad – İmza
Dikkat edilmesi gerekenler
- Feragat geri alınamaz; ancak yanılma, aldatma veya korkutma gibi bir irade bozukluğu varsa feragatin iptali istenebilir (m.311).
- Vekil aracılığıyla feragat için vekâletnamede bu yetkinin açıkça bulunması gerekir.
- Ceza davasında şikâyetten vazgeçme ayrı kurallara tabidir (TCK m.73); bkz. müşteki.
Boşanma protokolünde haklardan feragat için: anlaşmalı boşanma protokolü. Tazminat davaları için: trafik kazası tazminat davası.
Sık sorulan sorular
Davadan feragat edilirse aynı dava tekrar açılabilir mi?
Hayır. Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m.311); vazgeçilen talep aynı taraflar arasında yeniden dava edilemez. Yeniden açma imkânı istenirse feragat yerine, davalının açık rızasıyla davanın geri alınması yolu (HMK m.123) değerlendirilmelidir.
Feragat için karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır. Feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (HMK m.309/2).
Davadan feragat eden masrafları öder mi?
Evet. Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir; kısmi feragatte giderler ona göre belirlenir (HMK m.312).
Feragatten dönülebilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak feragat yanılma, aldatma veya korkutma gibi bir irade bozukluğu sonucu yapılmışsa iptali istenebilir (HMK m.311).
Mirastan feragat noterde yapılır mı?
Evet, noter yetkili resmî memurlardan biridir; sözleşme sulh hâkimi önünde de yapılabilir. Her durumda resmî vasiyetname şekline uyulur ve iki tanık gerekir (TMK m.532, 545).
Şikâyetten vazgeçtikten sonra tazminat davası açılabilir mi?
Açılabilir. Ancak vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi ayrıca açıkladıysanız artık hukuk mahkemesinde dava açamazsınız (TCK m.73/7).