Feragatname, bir kişinin bir haktan, talepten ya da açtığı davadan vazgeçtiğini açıkladığı yazılı belge demektir; davadan feragat Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.307-312'ye tabidir, karşı tarafın onayını gerektirmez ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur.
Feragat, bir haktan vazgeçmek demektir; feragatname de bu vazgeçmenin yazılı hâlidir. Uygulamada en sık, açılmış bir davadan vazgeçmek için mahkemeye verilen dilekçe ya da noterde düzenlenen belge için kullanılır. Davadan feragat Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Feragatname ne demek?
"Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir." — HMK m.307
Davacı, davada istediği şeyin tamamından veya bir kısmından vazgeçebilir. Kısmi feragatte, vazgeçilen kısım dilekçede veya tutanakta açıkça gösterilmelidir (HMK m.309/3).
Davadan feragatin kuralları
- Şekil: Feragat dilekçeyle ya da yargılama sırasında sözlü olarak yapılır (m.309/1).
- Onay gerekmez: Feragatin hüküm doğurması karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (m.309/2).
- Zaman: Hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir; karar verildikten sonra, kanun yoluna gidilmiş olsa bile feragat mümkündür (m.310).
- Sonuç: Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur; aynı talep yeniden dava edilemez (m.311).
- Masraf: Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder (m.312).
Feragat ile davayı geri alma farkı
| Davadan feragat | Davanın geri alınması | |
|---|---|---|
| Karşı tarafın rızası | Gerekmez (HMK m.309) | Davalının açık rızası şart (HMK m.123) |
| Sonuç | Kesin hüküm gibi; hak sona erer (HMK m.311) | Dava açılmamış sayılır (HMK m.123) |
| Aynı dava yeniden açılabilir mi? | Hayır | Açılmamış sayıldığı için mümkündür |
Dikkat edilmesi gerekenler
- Feragat geri alınamaz; ancak yanılma, aldatma veya korkutma gibi bir irade bozukluğu varsa feragatin iptali istenebilir (m.311).
- Vekil aracılığıyla feragat için vekâletnamede bu yetkinin açıkça bulunması gerekir.
- Ceza davasında şikâyetten vazgeçme ayrı kurallara tabidir (TCK m.73); bkz. müşteki.
Boşanma protokolünde haklardan feragat için: anlaşmalı boşanma protokolü. Tazminat davaları için: trafik kazası tazminat davası.
Sık sorulan sorular
Davadan feragat edilirse aynı dava tekrar açılabilir mi?
Hayır. Feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m.311); vazgeçilen talep aynı taraflar arasında yeniden dava edilemez. Yeniden açma imkânı istenirse feragat yerine, davalının açık rızasıyla davanın geri alınması yolu (HMK m.123) değerlendirilmelidir.
Feragat için karşı tarafın onayı gerekir mi?
Hayır. Feragatin hüküm ifade etmesi karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (HMK m.309/2).
Davadan feragat eden masrafları öder mi?
Evet. Feragat eden taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir; kısmi feragatte giderler ona göre belirlenir (HMK m.312).
Feragatten dönülebilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak feragat yanılma, aldatma veya korkutma gibi bir irade bozukluğu sonucu yapılmışsa iptali istenebilir (HMK m.311).