İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği karara karşı bölge adliye mahkemesine (idari yargıda bölge idare mahkemesine) başvurularak kararın hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini isteme yolu demektir; hukuk ve ceza davalarında süre, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
İstinaf, Türk yargısında 20 Temmuz 2016'da bölge adliye mahkemelerinin çalışmaya başlamasıyla uygulanan ikinci derece kanun yoludur. Hukuk davalarında Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.341 vd., ceza davalarında Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.272 vd., idari yargıda İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.45 düzenler.
İstinaf ne demek?
İlk derece mahkemesinin kararını beğenmeyen tarafın, dosyayı bir üst mahkemeye taşıyarak kararı yeniden incelettirmesidir. İstinaf mahkemesi (bölge adliye mahkemesi) yalnızca hukuka uygunluğa bakmaz; delilleri ve olayı da değerlendirir, gerekirse duruşma açıp tanık dinleyerek davayı yeniden karara bağlar. Bu yönüyle Yargıtay'daki temyiz incelemesinden ayrılır.
"İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar." — HMK m.345/1
İstinaf süresi
| Dava türü | Nereye? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hukuk davası | Bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi | Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | HMK m.345 |
| Ceza davası | Bölge adliye mahkemesi ceza dairesi | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta | CMK m.273 |
| İdari dava | Bölge idare mahkemesi | Kararın tebliğinden itibaren 30 gün | İYUK m.45 |
Süre tebligat tarihinden başlar; kaçırılırsa karar kesinleşir. Adli tatildeki uzama için: adli tatilde süreler nasıl uzar?
Her karar istinaf edilebilir mi?
- Hukukta parasal sınır: Miktar veya değeri kanundaki sınırı geçmeyen malvarlığı davalarında karar kesindir. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; manevi tazminat davalarında ise miktara bakılmaksızın istinafa gidilebilir (HMK m.341/2).
- Cezada istisnalar: Hapisten çevrilenler hariç 15.000 TL'ye kadar (bu tutar dâhil) adli para cezaları, üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat kararları ve kanunda kesin olduğu yazılı hükümler istinaf edilemez (CMK m.272/3). On beş yıl ve daha fazla hapis cezaları ise istinaf edilmese de re'sen incelenir.
- Ara kararlar: Kural olarak nihai kararla birlikte istinaf edilir; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları gibi istisnalar HMK m.341/1-b'de sayılır.
İstinaftan sonra ne olur?
Bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddedebilir, ilk derece kararını kaldırıp yeniden hüküm kurabilir ya da dosyayı geri gönderebilir. Bu karara karşı, kanunun izin verdiği davalarda Yargıtay'a temyiz yoluna gidilir. Sürecin adım adım anlatımı: istinaf ve temyiz süreci nasıl işler?. Ceza davasında hükmün infaza etkisi için: hapis cezası alırsam cezaevine girer miyim?
Sık sorulan sorular
İstinaf süresi kaç gün?
Hukuk davalarında kararın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m.345), ceza davalarında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273), idari yargıda kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m.45).
İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?
İstinafı bölge adliye mahkemesi yapar ve kararı hem olay hem hukuk yönünden inceler; gerekirse delil toplayıp yeniden hüküm kurar. Temyizi Yargıtay (idari yargıda Danıştay) yapar ve yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar.
İstinaf dilekçesi nereye verilir?
Kararı veren ilk derece mahkemesine veya başka bir yerdeki mahkeme aracılığıyla verilir; dosya bölge adliye mahkemesine o mahkeme tarafından gönderilir. Ceza davalarında zabıt kâtibine beyanla da başvurulabilir (CMK m.273).
İstinaf süresi kaçırılırsa ne olur?
Karar kesinleşir ve süre geçtikten sonra yapılan başvuru reddedilir. Kusursuz bir engel nedeniyle süre kaçırıldıysa, şartları varsa eski hâle getirme talebinde bulunulabilir.