Takibin İptali Nedir? Borç Ödendikten Sonra İcra Takibinin İptali, Ertelenmesi ve Zamanaşımı (İİK 71)

Borcunuzu ödediniz ama icra takibi hâlâ açık mı, ya da alacaklı size süre verdiği hâlde haciz mi istiyor? Takip kesinleştikten sonra bu durumda başvurulacak yol, icra mahkemesinden takibin iptalini veya ertelenmesini (talik) istemektir (İİK m.71). Bu yazıda bu yolun şartlarını, hangi belgenin yeterli sayıldığını, Yargıtay'ın imza inkârı ve kısmi ödeme konusundaki yaklaşımını ve hangi durumda başka bir yola gitmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Bakırköy icra avukatı olarak bu başvuruda en sık gördüğümüz hata, yanlış belgeyle ya da yanlış maddeyle başvurmaktır.

Takibin iptali nedir?

Takibin iptali, ilamsız (ilama dayanmayan) bir icra takibi kesinleştikten sonra borcun ve faiz, masraf gibi ona bağlı tutarların ödendiğini ya da alacaklının borçluya süre verdiğini ispat eden borçlunun, icra mahkemesinden takibin ortadan kaldırılmasını veya ertelenmesini istemesidir. Kanun bu başvuru için süre öngörmez; "her zaman" yapılabilir (İİK m.71/1).

İİK m.71 iki ayrı istemi düzenler:

• İptal: Borç ve fer'ileri (faiz, takip giderleri gibi bağlı tutarlar) ödenmişse (itfa).
• Talik (erteleme): Alacaklı borçluya bir süre (mühlet) vermişse.

Takip kesinleştikten sonra borcun zamanaşımına uğradığı ileri sürülürse de icra mahkemesine başvurulur; bu durumda ilamların zamanaşımına ilişkin İİK m.33/a kıyasen uygulanır (İİK m.71/2).

Takibin iptali için şartlar nelerdir?

1. Takip kesinleşmiş olmalı. Genel ilamsız takipte ödeme emrine 7 gün içinde itiraz edilmemişse, kambiyo senedine (bono, çek) dayalı takipte 5 günlük süre geçmişse takip kesinleşir.
2. Ödeme veya süre verilmesi kesinleşmeden sonra gerçekleşmiş olmalı. Kesinleşmeden önce yapılan ödeme bu maddenin konusu değildir; o ödeme borca itiraz yoluyla, itiraz süresi içinde ileri sürülür.
3. Ödeme ya da süre verilmesi belirli nitelikte bir belgeyle ispat edilmeli: noterden onaylı belge veya imzası alacaklı tarafından kabul edilmiş (ikrar edilmiş) belge.
4. Başvuru, takibi yürüten icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır. Süre şartı yoktur. Ancak m.71, başvurunun takibi kendiliğinden durduracağına dair bir hüküm içermez; haciz veya satış aşamasındaki dosyada başvuruyu geciktirmemek gerekir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, kambiyo senedine dayalı bir takipte takip kesinleştikten sonra yapılan ödemeye dayanan başvuruyu borca itiraz gibi 5 günlük süreye bağlayıp süreden reddeden kararı bozmuş; m.71 başvurusunun süreye tabi olmadığını ve esasının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (12. HD 20.11.2023, 2023/8152 E. 2023/7468 K., oy birliği). Aynı daire, kambiyo takibinde de m.71/1'in uygulandığını ve ödemenin ancak bu maddedeki belgeyle ya da alacaklının ikrarıyla ispatlanabileceğini kabul eden istinaf kararını onamıştır (12. HD 23.01.2023, 2022/8015 E. 2023/396 K., oy birliği).

Hangi belge yeterli, hangisi yetmez?

İmza inkâr edilirse: Yargıtay'a göre takip kesinleştikten sonraki itfa başvurularında, belgedeki imza alacaklı tarafından inkâr edilirse icra mahkemesi imza incelemesi yapamaz; belge "imzası ikrar edilmiş belge" sayılmaz ve başvuru bu belgeye dayanılarak kabul edilemez (12. HD 08.02.2024, 2023/4264 E. 2024/1111 K., oy birliği). Daire, imzası inkâr edilen ödeme belgesi için bilirkişi incelemesi yaptırılarak takibin iptaline karar verilmesini de bozmuştur; bu karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oyda imzanın alacaklıya ait olduğunun kriminal raporla kesin olarak tespit edildiği belirtilmiştir (12. HD 09.05.2024, 2023/6226 E. 2024/4588 K.).

Bu nedenle borcu alacaklıya veya avukatına haricen (icra dairesi dışında) ödüyorsanız, ödeme belgesini noterde düzenletmek ya da onaylatmak sonradan çıkabilecek tartışmayı en baştan önler. Ödemeyi doğrudan icra dosyasına yapmak ise haricen ödemenin ispatı sorununu önler; yine de dosyada kalan bakiye olup olmadığını kontrol etmek gerekir; bu yolun adımları ve kapanıştaki harç için icra dosyası nasıl kapatılır yazımıza bakabilirsiniz.

Alacaklının kendi beyanı: Alacaklının başka bir icra dosyasına verdiği ve takip konusu borç için ödeme alındığını bildiren dilekçesi de dikkate alınmalıdır. Kararın konusu olan dosyada alacaklı vekili, aynı alacak için tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açılmış diğer takipte 1.700.000 TL ödeme yapıldığını bildirmiş; bu dilekçe UYAP üzerinden şikâyet konusu takip dosyasına da gönderilmişti. Yargıtay, takip kesinleştikten sonra yapılan ödemeye ilişkin itfa iddiasının m.71/1 gereğince süresiz ileri sürülebileceğini belirtmiş, alacaklı vekilinin ödeme beyanı dosyada bulunduğu hâlde bu beyan değerlendirilmeden verilen kararı bozmuştur (12. HD 09.04.2026, 2025/9782 E. 2026/2494 K., oy birliği).

Borcun bir kısmını ödediyseniz ne olur?

Kısmi ödeme de aynı yolla ileri sürülebilir; mahkeme ödemenin m.71/1'de sayılan belgelerle yapılıp yapılmadığını inceler. Yargıtay, ibranamedeki imzanın inkâr edildiği bir dosyada takibin tamamen iptali isteminin reddini yerinde bulmuş; ancak borçlunun kısmi ödeme iddiasının hiç incelenmemesini bozma nedeni saymış ve mahkemenin bilirkişi raporu alarak m.71/1 ve m.33'te sayılan belgelerle ödeme yapılıp yapılmadığını incelemesi gerektiğini belirtmiştir (12. HD 2023/4264 E. 2024/1111 K.). Buradaki bilirkişi incelemesi imzanın kime ait olduğuna değil, kanunda sayılan belgelerle yapılmış ödemelerin tespitine ve hesabına yöneliktir; inkâr edilen imza yine incelenmez. Kısmi ödemeden sonra dosyada kalan borcu icra dairesinden alacağınız güncel dosya hesabıyla kontrol etmeniz gerekir.

Kesinleşmeden sonra zamanaşımı nasıl ileri sürülür?

Takip kesinleştikten sonra dosya uzun süre işlem görmediyse borçlu, zamanaşımı dolduğu için icranın geri bırakılmasını icra mahkemesinden isteyebilir (İİK m.71/2). Kıyasen uygulanan m.33/a uyarınca mahkeme zamanaşımı, kesilme ve durma iddialarını resmî belgelere (icra dosyasındaki işlemlere) dayanarak inceler ve icranın geri bırakılmasına ya da devamına karar verir. Geri bırakma kararı kesinleşip kendisine tebliğ edildikten sonra alacaklı, zamanaşımının dolmadığını ispat için 7 gün içinde genel mahkemede dava açabilir; açmazsa zamanaşımı konusu kesin hüküm oluşturur (İİK m.33/a).

Hangi işlemin zamanaşımını kestiği dosyaya göre değişir. Örneğin Yargıtay bir kararda, sonradan iptal edilen aciz vesikasının iptaline kadar zamanaşımının işlemediğini kabul ederek icranın geri bırakılması kararını bozmuştur; bu karar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oy iptalin geçmişe etkili olduğunu savunmuştur (12. HD 12.02.2025, 2024/7305 E. 2025/1044 K.). Sürelerin hesabı ve dosya kapatma talebi için icra borcu zamanaşımı rehberimize bakabilirsiniz.

Durumunuza göre doğru yol hangisi?

"Takibin iptali" ifadesi uygulamada farklı başvurular için kullanılır. Hangi yolun açık olduğu, takibin türüne ve iddianın ne zaman doğduğuna bağlıdır:

Ödeme emrine itiraz sürelerinin ayrıntısı için icra takibine nasıl itiraz edilir yazımıza, senet koşulları için bonoda bulunması gereken zorunlu unsurlar yazımıza bakabilirsiniz. Borçlu olmadığınız parayı icra baskısıyla ödemek zorunda kaldıysanız, paranın geri alınması için ayrıca istirdat davası yolu vardır (İİK m.33 son fıkra, m.72).

Başvuru dilekçesinde nelere dikkat edilmeli?

1. İcra dairesi ve dosya numarası, alacaklı ve borçlunun kimliği.
2. Takibin kesinleştiği tarih ve ödemenin (veya süre verilmesinin) bundan sonra gerçekleştiğini gösteren tarih bilgisi.
3. Ödemenin tutarı, kime ve nasıl yapıldığı; kısmi ödemede kalan borç iddiası.
4. Noterden onaylı belge veya alacaklının imzaladığı belge; alacaklının dosyaya verdiği beyan varsa dilekçe ve tarihi.
5. Talep: takibin iptali, süre verildiyse takibin ertelenmesi; kısmi ödemede ödenen kısım yönünden karar.

Belgenin niteliği başvurunun sonucunu belirler. Elinizdeki belgenin m.71 için yeterli olup olmadığından emin değilseniz, başvurudan önce dosyanın ve belgenin incelenmesi faydalı olur.