Mehir, evlenirken eşlerden birine, çoğunlukla kadına verilen ya da verilmesi vaat edilen para, altın veya mal demektir; Yargıtay mehir sözleşmesini geçerli sayar ve boşanma ya da ölüme ertelenmiş mehri, yazılı yapılması gereken bir bağışlama vaadi olarak değerlendirir.
Mehir (mehr), İslam hukukundan gelen bir kavramdır: evlenirken kadına verilen ya da verilmesi vaat edilen para, altın veya maldır. Türk Medeni Kanunu'nda mehir adıyla ayrı bir düzenleme yoktur; ancak uygulamada "mehir senedi" adı verilen yazılı belgeler düzenlenir ve bu belgelere dayanan alacak davaları mahkemelere gelir.
Mehir ne demek?
| Tür | Ne zaman verilir? | Hukuki niteliği |
|---|---|---|
| Peşin mehir (mehr-i muaccel) | Evlenirken hemen verilir | Verilmiş ve tamamlanmış bir kazandırma |
| Ertelenmiş mehir (mehr-i müeccel) | Boşanma veya ölüm gibi ileri bir zamana bırakılır | İleriye yönelik bağışlama vaadi (TBK m.288) |
Yargıtay mehir senedini nasıl değerlendiriyor?
Yargıtay'a göre Medeni Kanun, evlenirken eşlerden birinin diğerine mal veya para vermesini ya da bunu vaat edip ertelemesini yasaklamamıştır; bu nedenle mehir sözleşmeleri bugün de geçerlidir. Ertelenmiş mehir, evliliğin boşanma ya da ölümle sona ermesine kadar ertelenmiş bir bağışlama vaadidir. Kocanın dışında üçüncü bir kişinin, örneğin eşin babasının verdiği mehir sözü de bağışlama vaadi olarak geçerlidir (Yargıtay 3. HD, 08.04.2019, E.2019/482, K.2019/3079).
"Bağışlama sözü vermenin geçerliliği, bu sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bir taşınmazın veya taşınmaz üzerindeki ayni bir hakkın bağışlanması sözü vermenin geçerliliği, ancak resmî şekilde yapılmış olmasına bağlıdır." — TBK m.288
Mehir senedinin geçerlilik şartları
- Yazılı ve imzalı olmalı: Sözlü mehir vaadi bağışlama vaadi olarak geçerli olmaz.
- Taşınmaz vaat ediliyorsa resmî şekil gerekir: Adi yazıyla yapılan ev veya arsa bağışlama vaadi geçerli olmaz (TBK m.288/2).
- Konusu belli olmalı: Altının gramı ve ayarı, para tutarı veya eşya açıkça yazılmalıdır.
Mehir ne zaman istenebilir?
Ertelenmiş mehir alacağı, belgede yazan vadenin gelmesi veya şartın gerçekleşmesiyle istenebilir hâle gelir. Boşanmaya bağlanmış bir mehirde Yargıtay, alacağın istenebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesini aramış; henüz muaccel olmayan alacak için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasını reddedilmesi gereken dava saymıştır (Yargıtay 3. HD, 09.12.2013, E.2013/14868, K.2013/17437). Aynı kararda, eski Medeni Kanun'daki eşler arası cebri icra yasağının kaldırıldığı da hatırlatılmıştır.
Hangi mahkemede dava açılır?
Yargıtay'a göre mehir senedinden doğan alacak aile hukukundan kaynaklanan bir alacak değil, genel hükümlere dayanan bir alacaktır; bu nedenle davaya aile mahkemesi değil asliye hukuk mahkemesi bakar. Aile mahkemesinde görülen davayı Yargıtay görev yönünden bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 08.04.2019, E.2019/482, K.2019/3079).
Mehir, düğünde takılan ziynet eşyasıyla karıştırılmamalıdır; takıların kime ait olduğu ayrı bir konudur: Boşanmada ziynet eşyası kime aittir?. Boşanma süreci için: çekişmeli boşanma davası.
Sık sorulan sorular
Mehir nedir?
Mehir, evlenirken eşlerden birine, çoğunlukla kadına verilen ya da verilmesi vaat edilen para, altın veya maldır. Hemen verilene peşin mehir (mehr-i muaccel), boşanma veya ölüme ertelenene mehr-i müeccel denir.
Mehir senedi Türk hukukunda geçerli mi?
Evet. Yargıtay, Medeni Kanun'un mehir vaadini yasaklamadığını ve mehir sözleşmelerinin bugün de geçerli olduğunu kabul eder. Ertelenmiş mehir bağışlama vaadi sayıldığından yazılı olmalı; taşınmaz vaadinde resmî şekil gerekir (TBK m.288; Yargıtay 3. HD 2019/482 E.).
Boşanınca mehir istenebilir mi?
Mehir boşanmaya bağlanmışsa, Yargıtay alacağın istenebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesini arar (3. HD, 2013/14868 E.). Boşanma kesinleşmeden açılan takip veya dava, alacak henüz muaccel olmadığı için reddedilebilir.
Mehir alacağı için hangi mahkemede dava açılır?
Asliye hukuk mahkemesinde. Yargıtay, mehir senedinden doğan alacağın aile hukukundan değil genel hükümlerden kaynaklandığını kabul ederek aile mahkemesinde verilen kararı görev yönünden bozmuştur (3. HD, 08.04.2019, E.2019/482, K.2019/3079).
Mehir senedi icraya konulabilir mi?
Yargıtay kararlarında mehir senedine dayanılarak ilamsız icra takibi yapıldığı ve itiraz üzerine itirazın iptali davası açıldığı görülür. Ancak senet ilam niteliğinde değildir; vade gelmeden veya şart gerçekleşmeden başlatılan takip sonuçsuz kalabilir.