Temerrüt, muaccel (vadesi gelmiş) bir borcun zamanında ifa edilmemesi nedeniyle borçlunun gecikmeye düşmesi demektir; borçlu kural olarak alacaklının ihtarıyla, ödeme günü belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüde düşer ve gecikme tazminatı ile temerrüt faizi öder (TBK m.117-120).
Temerrüt, gündelik dildeki karşılığıyla "borcu geciktirme"dir. Türk Borçlar Kanunu m.117 ve devamı borçlunun temerrüdünü, m.315 ise kira hukukundaki en önemli uygulaması olan kiracının temerrüdünü düzenler.
Temerrüt ne demek?
Borcun vadesi gelmiş (muaccel) olduğu hâlde borçlunun ödememesi ve kanunun aradığı şartlarla gecikmeye düşmesidir. Temerrütle birlikte borçlu hem gecikmeden doğan zararı hem de temerrüt faizini ödemek zorunda kalır.
"Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer." — TBK m.117/1
Borçlu ne zaman temerrüde düşer?
| Durum | Temerrüt anı |
|---|---|
| Vadesi belli olmayan borç | Alacaklının ihtarı (noter, ödeme emri, dava) ile |
| Ödeme günü birlikte belirlenmiş (belirli vadeli gün) | O günün geçmesiyle, ihtara gerek olmadan |
| Haksız fiil | Fiilin işlendiği tarihte |
| Sebepsiz zenginleşme | Zenginleşme tarihinde; zenginleşen iyiniyetliyse bildirim gerekir |
Temerrüdün sonuçları
- Gecikme tazminatı: Borçlu kusursuz olduğunu ispat etmedikçe gecikmeden doğan zararı öder (TBK m.118).
- Temerrüt faizi: Oran sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir; sözleşmeyle belirlenen temerrüt faizi bu oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz (TBK m.120).
- Sözleşmeden dönme: Karşılıklı sözleşmelerde alacaklı, uygun süre vererek sözleşmeden dönme hakkı kazanabilir.
Temerrüt faizi oranı
3095 sayılı Kanun m.1, 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve 31.07.2026'dan itibaren kanuni faiz sabit oran olmaktan çıkmıştır: oran, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde seksenidir. Adi işlerde temerrüt faizi bu orana göre işler; ticari işlerde TCMB kısa vadeli avans oranı daha yüksekse sözleşme olmasa bile o oran istenebilir (3095 s.K. m.2). Hesap için: icra faiz hesaplama aracı.
Kiracının temerrüdü
Kiracı muaccel kira bedelini ödemezse, kiraya veren yazılı olarak süre verip bu sürede ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Bu süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gündür ve bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar (TBK m.315). Aynı kira yılında iki haklı ihtar ise ayrı bir tahliye sebebidir: iki haklı ihtar ile tahliye. Borcun icraya konulması için: kaç ay borç ödenmezse icra gelir?
Sık sorulan sorular
Temerrüt ne demek?
Temerrüt, vadesi gelmiş bir borcun zamanında ödenmemesi nedeniyle borçlunun gecikmeye düşmesidir. Borçlu kural olarak alacaklının ihtarıyla, ödeme günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesiyle temerrüde düşer (TBK m.117).
Temerrüt faizi ne zaman işlemeye başlar?
Borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işler. Vadesi belli olmayan borçlarda bu tarih ihtarın borçluya ulaştığı gün, belirli vadeli borçlarda vadenin geçtiği gün, haksız fiilde fiilin işlendiği gündür.
Temerrüt faizi oranı nedir?
Sözleşmede kararlaştırılmamışsa, 31.07.2026'dan itibaren TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günkü reeskont oranının yüzde sekseni uygulanır (3095 s.K. m.1-2, 7589 s.K. ile değişik). Ticari işlerde TCMB avans oranı daha yüksekse o oran istenebilir.
Kiracı temerrüde düşerse ev boşaltılır mı?
Kiraya veren, konut kiralarında en az otuz günlük süre vererek yazılı ihtar gönderir; bu sürede ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedebilir ve tahliye isteyebilir (TBK m.315).